Câu chuyện mâm đồng hai đáy, dù được giữ kín trong triều, vẫn dần rò rỉ ra ngoài dân gian qua những kênh không ai kiểm soát nổi, một người hầu nghe lỏm, một gia nhân lỡ lời khi say rượu, rồi từ đó lan truyền khắp các phiên chợ vùng Thuận Quảng, mỗi lần kể lại lại thêm thắt ít nhiều cho ly kỳ hơn bản gốc.

Ở quán ăn nơi Nguyễn Hữu Tiến vẫn đang làm công, câu chuyện ấy tới tai anh qua lời một người khách lạ ghé ăn trưa, kể lại với vẻ hào hứng như thể chính mình chứng kiến: "Ông Nội tán mới của chúa Sãi thâm thúy lắm, gửi trả lễ sứ Đàng Ngoài mà giấu cả một bài thơ chửi khéo trong đáy mâm, tài tình tới mức không ai phát hiện ra ngay tại chỗ!"

Nguyễn Hữu Tiến đứng lặng người một lúc, tay vẫn cầm chồng bát chưa kịp rửa. Ông Nội tán mới, không còn nghi ngờ gì nữa, đó chính là người đàn ông chăn trâu năm nào, người mà chính anh đã âm thầm dõi theo hơn một năm trước, giờ đã đường hoàng đứng giữa triều đình bàn chuyện quốc gia đại sự.

Gần nửa năm trôi qua kể từ ngày Tiến đứng trong đám đông chứng kiến cảnh Trần Đức Hòa đưa người đàn ông ấy rời xóm lên đường vào phủ chúa. Anh đã ở lại vùng đất này lâu hơn dự tính ban đầu rất nhiều, làm đủ việc vặt để sống qua ngày, trong lòng luôn giữ một cảm giác mơ hồ rằng mình đang chờ đợi điều gì đó, dù không thể gọi tên chính xác nó là gì. Có những đêm anh tự hỏi liệu mình có đang phí hoài thời gian, bám víu vào một mối liên hệ chỉ tồn tại trong đầu anh, trong khi người kia thậm chí còn chưa biết tới sự tồn tại của anh. Nhưng mỗi lần định rời đi tìm vùng đất khác, một điều gì đó luôn kéo chân anh ở lại, có khi chỉ là một tin đồn thoáng qua về vị Nội tán mới, có khi chỉ là thói quen buổi sáng nhìn về phía con đường dẫn ra đồng đã ăn sâu vào anh tới mức khó bỏ.

Giờ đây, nghe câu chuyện mâm đồng, cảm giác ấy bỗng trở nên rõ ràng hơn bao giờ hết. Người đàn ông ông từng lặng lẽ bảo vệ khi còn là một kẻ vô danh giữa đồng ruộng, giờ đã trở thành một nhân vật đủ quan trọng để khiến cả hai triều đình phải để tâm, và đủ nguy hiểm để thu hút những kẻ như Thầy Bút, những tổ chức ngầm mà chính Tiến đã lờ mờ cảm nhận được sự tồn tại từ những ngày đầu theo dõi.

Nếu người đàn ông ấy đang đứng giữa một ván cờ lớn tới vậy, có lẽ ông ta sẽ cần nhiều hơn một người bảo vệ âm thầm từ xa.

Đêm đó, Nguyễn Hữu Tiến ngồi một mình bên bờ sông gần quán trọ, nhìn dòng nước chảy dưới ánh trăng, cân nhắc lần cuối trước khi đưa ra quyết định mà anh đã trì hoãn suốt gần nửa năm qua. Bảy năm lang bạt đã dạy anh cách sống sót một mình, không ràng buộc với ai, không để bản thân phụ thuộc vào bất kỳ điều gì có thể mất đi. Nhưng cũng chính bảy năm ấy đã khiến anh nhận ra: sống sót một mình không giống với sống có ý nghĩa.

Anh nghĩ tới cha mình, người đã dạy anh những thế võ đầu tiên rồi qua đời khi anh còn quá trẻ để hiểu hết giá trị của những bài học ấy. Cha anh từng nói, trong một lần hiếm hoi chịu kể chuyện đời lính, rằng một người có võ nghệ mà không có mục đích để dùng nó thì cũng chỉ là một kẻ biết múa tay múa chân cho vui, không khác gì một trò tiêu khiển. Suốt bảy năm qua, Tiến vẫn luôn tự hỏi mục đích của mình là gì, và cho tới tận đêm nay, bên bờ sông này, anh mới cảm thấy như đã tìm thấy một phần câu trả lời.

Anh đứng dậy, phủi bụi trên áo, ánh mắt hướng về phía con đường dẫn tới phủ chúa, nơi người đàn ông từng là kẻ chăn trâu vô danh giờ đang đứng ở một vị trí mà chính ông ta có lẽ cũng chưa lường hết được những nguy hiểm đang chờ đợi phía trước.

"Đã tới lúc rồi." Tiến tự nhủ, giọng chỉ đủ nghe giữa tiếng nước chảy róc rách. "Không thể cứ đứng nhìn từ xa mãi được nữa."

Sáng hôm sau, Nguyễn Hữu Tiến từ biệt bà chủ quán, cảm ơn suốt gần nửa năm cưu mang, rồi khoác bọc hành lý cũ lên vai, bước ra con đường dẫn về phía thành, nơi có phủ chúa, có người đàn ông ông đã âm thầm dõi theo từ buổi chiều định mệnh giữa cánh đồng Hoài Nhân, và có lẽ, cả một chương mới trong cuộc đời lang bạt vô định của chính anh. Con đường phía trước còn dài, và anh không biết chắc mình sẽ được đón nhận ra sao khi cuối cùng cũng đối diện trực tiếp với người đàn ông ấy, nhưng ít nhất, lần này anh bước đi với một mục đích rõ ràng, thay vì chỉ trôi dạt theo bản năng như suốt bảy năm qua, một cảm giác lạ lẫm nhưng dễ chịu, như thể anh vừa tìm lại được một phần của chính mình đã thất lạc từ rất lâu.

[1] việc tin đồn về giai thoại mâm đồng lan ra dân gian, và toàn bộ hành trình quyết định của Nguyễn Hữu Tiến trong chương này, là hư cấu, mốc thời gian ông chính thức được ghi nhận gặp Đào Duy Từ vẫn là năm 1631 theo sử liệu.