Ba ngày sau đêm cân nhắc, Đào Duy Từ không đợi Thầy Bút chủ động xuất hiện lần nữa. Ông chủ động đi tìm.

Đây là điều ông đã nghĩ kỹ: nếu cứ ngồi yên chờ đối phương ra tay, ông sẽ mãi ở thế bị động, luôn phải phản ứng theo nhịp độ của kẻ khác. Ông không rõ Thầy Bút thường lui tới đâu, nhưng ông nhớ rõ hai địa điểm đã từng gặp, sân sau phủ chúa và quán trọ trong con hẻm nhỏ. Ông chọn quay lại quán trọ trước, vì đó là nơi Thầy Bút tự chọn, có lẽ quen thuộc hơn.

Quán trọ ban ngày trông khác hẳn ban đêm, tầm thường, ồn ào bởi tiếng khách qua đường gọi món, chẳng có gì bí ẩn. Đào Duy Từ ngồi xuống đúng góc bàn hôm trước, gọi một ấm trà, rồi chờ đợi.

Ông ngồi đó suốt buổi sáng, quan sát dòng người qua lại, một người bán rắn nước rao hàng, hai đứa trẻ tranh nhau một quả ổi, một ông lão ngồi kể chuyện đời cho vài đứa trẻ vây quanh. Cuộc sống thường nhật vẫn tiếp diễn, hoàn toàn không hay biết gì về những gì đang giằng co trong lòng một vị quan mới nhậm chức ngồi lặng lẽ ở góc quán. Ông tự hỏi có bao nhiêu người trong đám đông kia, ngay lúc này, cũng đang mang một thỏa thuận ngầm nào đó với Vô Danh Tông mà không ai hay biết, một khoản nợ được xóa, một tờ giấy được sửa, một quá khứ được viết lại, và họ có còn nhớ được cảm giác trước khi nhận lời hay không.

Ông chờ tới xế chiều mà không thấy bóng dáng nào quen thuộc, lòng bắt đầu tự hỏi liệu có phải mình đã đoán sai, hay Thầy Bút cố tình để ông chờ lâu như một cách thử thách sự kiên nhẫn. Đang định đứng dậy rời đi, ông nghe một giọng nói quen thuộc vang lên ngay sau lưng, nhẹ nhàng như thể đã đứng đó từ lâu.

"Tôi không nghĩ ông sẽ là người chủ động tìm tôi."

Đào Duy Từ quay lại, không giấu được chút ngạc nhiên nhưng nhanh chóng lấy lại vẻ điềm tĩnh. "Ông theo dõi tôi từ khi nào?"

"Từ lúc ông bước ra khỏi phủ chúa." Thầy Bút đáp thẳng, không giấu giếm, ngồi xuống đối diện như lần trước. "Tôi đoán ông đã có câu trả lời."

"Đúng vậy." Đào Duy Từ nói, giọng chắc chắn, không còn chút do dự nào của đêm trước. "Tôi từ chối."

Thầy Bút không tỏ ra bất ngờ, cũng không có vẻ thất vọng rõ rệt. Ông ta chỉ gật đầu chậm, như đang xác nhận một điều mình đã đoán trước từ lâu. "Tôi có thể hỏi vì sao không?"

"Ông đã hỏi tôi có bao giờ tự hỏi vì sao chuyện xưa của tôi bị nhắc lại đúng lúc tôi vừa vào phủ hay không." Đào Duy Từ nói. "Tôi cũng có một câu hỏi cho ông. Người từng nhận lời ông hai mươi năm trước, người ông nhắc tới hôm nọ, giờ này, ông có còn nhớ tên thật của người ấy không? Hay chính ông cũng đã quên rồi?"

Thầy Bút im lặng một lúc lâu, đủ lâu để Đào Duy Từ nhận ra mình vừa chạm đúng vào một điều gì đó.

"Tôi nhớ." Thầy Bút cuối cùng đáp, giọng không còn giữ được vẻ điềm đạm tuyệt đối như trước. "Nhưng chính người ấy, nếu ông gặp lại hôm nay, chưa chắc còn nhớ."

"Đó chính là câu trả lời của tôi." Đào Duy Từ nói. "Họ đã xóa tên tôi một lần, bằng định kiến, năm Quý Tỵ. Tôi sẽ không tự tay xóa nó lần thứ hai, dù các ông trả tôi bao nhiêu để tự làm điều đó."

Thầy Bút ngồi lặng một lúc, hai tay đan vào nhau trên mặt bàn, không phản bác cũng không cố thuyết phục thêm, thái độ của một người đã quen với việc bị từ chối, dù có lẽ ít khi bị từ chối bằng chính lý lẽ sắc bén như vậy.

"Được." Ông ta cuối cùng nói, đứng dậy, phủi nhẹ vạt áo. "Tôi sẽ không quấy rầy ông thêm nữa vì chuyện này. Nhưng ông nên nhớ một điều, thưa ông Nội tán." Ông ta ngừng lại ở cửa, không quay đầu lại. "Từ chối chúng tôi không có nghĩa là chúng tôi biến mất khỏi cuộc đời ông. Chúng tôi chỉ lùi lại một bước, chờ xem con đường ông chọn dẫn tới đâu. Nếu một ngày nào đó ông đổi ý, ông sẽ không cần đi tìm chúng tôi nữa, chúng tôi sẽ tự tìm tới."

Ông ta rời quán, hòa vào dòng người qua lại ngoài phố, biến mất nhanh tới mức Đào Duy Từ, dù đã cố ý quan sát kỹ lần này, vẫn không tài nào theo dõi được ông ta rẽ vào hướng nào.

Đào Duy Từ ngồi lại một mình, tay siết nhẹ chén trà đã nguội, lòng nhẹ nhõm hơn hẳn so với đêm mất ngủ mấy hôm trước, dù câu cảnh báo cuối cùng vẫn còn văng vẳng trong đầu. Ông biết đây không phải là kết thúc, chỉ là một hiệp đầu tiên đã qua. Nhưng lần đầu tiên kể từ khi Thầy Bút xuất hiện, ông cảm thấy mình đã đứng đúng phía của chính mình, và điều đó, ít nhất lúc này, là đủ. Ông trả tiền trà, bước ra khỏi quán, hòa mình vào dòng người đang tấp nập qua lại trên phố, lòng nhẹ hẳn đi dù biết rõ con đường phía trước vẫn còn dài.

[1] cuộc gặp gỡ chủ động này và toàn bộ nội dung đối thoại là hư cấu, không có ghi chép lịch sử nào liên quan tới sự kiện tương tự.