Sáng hôm sau, thay vì tới thẳng nơi làm việc, Đào Duy Từ ghé qua phòng lưu trữ sổ sách của phủ chúa, một căn phòng nhỏ, ẩm thấp, chất đầy những chồng giấy tờ cũ kỹ, do một viên lại già tên Cống trông coi đã hơn hai mươi năm.

Căn phòng bốc mùi ẩm mốc đặc trưng của giấy cũ để lâu năm, ánh sáng chỉ lọt vào qua một khung cửa sổ nhỏ phủ đầy mạng nhện. Lão Cống đang ngồi xổm bên một chồng sổ sách, tay run run lật từng trang để kiểm tra mối mọt, ngẩng lên khi nghe tiếng bước chân lạ.

"Ông Nội tán cần tra gì?" Lão Cống hỏi, giọng khàn đặc vì tuổi tác, mắt nheo lại nhìn vị quan mới tới nhậm chức chưa đầy một tuần, có phần ngạc nhiên vì hiếm khi có quan lớn nào tự thân xuống tận đây thay vì sai người hầu đi tra hộ.

"Ta muốn xem lại sổ khoa thi năm Quý Tỵ, phần thi Hương trấn Thanh Hoa." Đào Duy Từ đáp, cố giữ giọng bình thản như đang hỏi một việc thông thường.

Lão Cống lục lọi một lúc lâu trong đống giấy tờ phủ đầy bụi, cuối cùng lôi ra một cuốn sổ bìa da đã sờn rách. "Đây, thưa ông. Nhưng sổ cũ lắm rồi, có chỗ mối mọt ăn mất vài trang."

Đào Duy Từ lật giở cẩn thận, tìm tới đúng trang ghi danh sách thí sinh năm đó. Tên ông vẫn còn đó, cùng với một dòng chú thích ngắn gọn bên cạnh: bị truất, xét lý lịch không hợp lệ. Không có gì bất thường so với ký ức của ông.

Nhưng khi ông lật thêm vài trang tìm kiếm tên viên quan giám khảo năm đó, người ông vẫn nhớ mang máng đã khen bài thi của mình trước khi biết chuyện gia cảnh, ông phát hiện một điều kỳ lạ: trang ghi danh sách giám khảo có một chỗ tẩy xóa nhỏ, gần như không thể nhận ra nếu không nhìn thật kỹ dưới ánh sáng nghiêng từ cửa sổ. Một cái tên đã bị cạo đi, thay bằng một cái tên khác, nét chữ viết đè lên hơi khác biệt so với phần còn lại của trang giấy.

Tim ông đập nhanh hơn. Đây có thể chỉ là một sai sót thông thường của người chép sổ nhiều năm trước, nhưng cũng có thể là bằng chứng đầu tiên cho thấy lời Thầy Bút nói không phải chỉ là lời đe dọa suông. Nếu một tổ chức nào đó thực sự có khả năng thay đổi cả sổ sách lưu trữ của triều đình từ hàng chục năm trước, thì khả năng của họ lớn hơn nhiều so với những gì ông tưởng tượng ban đầu.

"Lão Cống," ông hỏi, cố giữ giọng tự nhiên, "sổ sách này có bao giờ được chép lại, sao lục không?"

"Có chứ, thưa ông." Lão Cống đáp, không mảy may nghi ngờ. "Mỗi vài chục năm phải chép lại một lần vì giấy cũ mục nát. Lần chép gần nhất là hồi... để tôi nhớ xem... khoảng mười lăm năm trước, do mấy viên lại từ kinh đô cử vào giúp."

"Mấy viên lại đó, ông có biết rõ họ không?"

Lão Cống lắc đầu. "Người ta cử tới, làm xong việc rồi đi, tôi cũng không để tâm hỏi han nhiều. Sao, ông Nội tán thấy có gì không ổn trong sổ à?"

Đào Duy Từ khép cuốn sổ lại, mỉm cười nhẹ để trấn an lão già. "Không, chỉ là ta muốn xem lại cho rõ một chuyện cũ. Cảm ơn lão."

Ông rời khỏi phòng lưu trữ, bước đi chậm rãi giữa hành lang phủ chúa, đầu óc quay cuồng với những suy nghĩ mới. Nếu Thầy Bút nói thật, nếu tổ chức ấy thực sự có khả năng len lỏi vào tận sổ sách lưu trữ của triều đình từ nhiều năm trước khi ông còn chưa hề gặp họ, thì đây không phải một lời mời từ một kẻ lừa đảo tầm thường, mà là lời mời từ một thế lực đã hoạt động âm thầm, có hệ thống, trong một thời gian rất dài.

Và nếu vậy, câu hỏi quan trọng nhất không còn là liệu ông có nên nhận lời hay không, mà là: một thế lực có khả năng như thế, đã và đang phục vụ cho những ai khác nữa?

Ông dừng chân giữa hành lang, nhìn ra khoảng sân trước mặt nơi vài viên quan đang qua lại bận rộn với công việc thường nhật, không ai trong số họ hay biết những gì ông vừa phát hiện. Cảm giác cô độc quen thuộc từ những năm chăn trâu bỗng quay trở lại, dù lần này không phải vì bị xã hội ruồng bỏ, mà vì ông vừa nhận ra mình đang mang một bí mật mà có lẽ chưa ai khác trong phủ chúa này biết tới, hoặc nếu biết, cũng không dám nói ra. Ông siết chặt tay, tự nhắc mình phải cẩn trọng hơn nữa trong những ngày tới, vì giờ đây ông không còn chỉ đối phó với một lời mời, mà đang đứng trước ngưỡng cửa của một điều gì đó lớn hơn nhiều so với những gì ông từng tưởng tượng khi bước chân vào phủ chúa tuần trước. Ông khép cánh cửa phòng lưu trữ lại sau lưng, bước ra ngoài ánh nắng ban mai, cố lấy lại vẻ điềm tĩnh thường ngày trước khi phải đối diện với công việc bàn bạc quân cơ đang chờ đợi phía trước.

[1] chi tiết về sổ sách khoa thi bị tẩy xóa là hư cấu, phòng lưu trữ và nhân vật lão Cống cũng là hư cấu, dùng để minh họa cơ chế Vô Danh Tông thao túng hồ sơ hành chính đã thiết kế trong bible.