Đêm đó, Đào Duy Từ được sắp xếp một căn phòng riêng trong khu nhà dành cho quan lại mới nhậm chức, khang trang hơn hẳn bất cứ nơi nào ông từng ở. Nhưng ông không sao ngủ được, không phải vì lo lắng, mà vì tâm trí vẫn còn rộn ràng với hàng loạt ý nghĩ về công việc sắp tới, về đường lũy ông đã phác thảo trong đầu, về cách trình bày sao cho thuyết phục được những vị quan còn hoài nghi như ông già lúc chiều.

Chiếc giường gỗ chạm trổ tinh xảo, tấm chăn gấm mềm mại, tất cả đều xa lạ với cơ thể đã quen nằm trên phản gỗ thô cứng suốt bao năm. Ông trở mình vài lần, cuối cùng đành đứng dậy, khoác thêm chiếc áo ngoài, bước ra sân sau hóng gió, nhìn lên bầu trời đêm không trăng, chỉ có ánh sao lấp lánh rải rác. Không khí trong phủ chúa tĩnh lặng khác hẳn sự ồn ào của đồng ruộng ông đã quen thuộc suốt bao năm, một sự tĩnh lặng có phần nặng nề, như thể mọi bức tường đá ong quanh đây đều đang lắng nghe.

"Chúc mừng ông Nội tán." Một giọng nói cất lên bất ngờ từ trong bóng tối, khiến Đào Duy Từ giật mình quay lại.

Người đàn ông áo thầy đồ bước ra từ sau một gốc cây, dáng vẻ ung dung như thể ông ta đã đứng đó từ rất lâu, chỉ chờ đúng thời điểm để lên tiếng. Đào Duy Từ nhìn kỹ, không nhận ra người này, nhưng bản năng cảnh giác mách bảo ông rằng đây không phải một cuộc gặp gỡ tình cờ.

"Ông là ai? Sao lại ở đây vào giờ này?" Đào Duy Từ hỏi, giọng thận trọng.

"Cứ gọi tôi là Thầy Bút." Người đàn ông đáp, khẽ cúi đầu chào theo đúng lễ nghĩa, dù cách xưng hô có phần kỳ lạ. "Tôi tới không phải để làm hại ông, thưa ông Nội tán. Ngược lại, tôi tới để chúc mừng, và để hỏi ông một câu."

"Câu gì?"

"Ông có bao giờ tự hỏi," Thầy Bút chậm rãi nói, ánh mắt nhìn thẳng vào Đào Duy Từ không chớp, "tại sao suốt ba mươi tư năm, không một ai trong đám quan lại từng gặp ông chịu nhắc lại chuyện năm Quý Tỵ, nhưng khi ông vừa bước chân vào phủ chúa hôm nay, đã có người nhắc tới ngay lập tức trước mặt chúa thượng?"

Đào Duy Từ khựng lại. Câu hỏi ấy chạm đúng vào điều ông cũng đang thắc mắc, làm sao chuyện xưa của ông lại được biết tới nhanh như vậy, ngay cả trước khi ông kịp tự mình xác nhận với ai khác ngoài Trần Đức Hòa.

"Ông muốn nói gì?" Đào Duy Từ hỏi, giọng đã cứng rắn hơn.

"Tôi muốn nói," Thầy Bút đáp, "rằng thông tin, dù tốt hay xấu, luôn có người kiểm soát nó trước khi nó tới tai người khác. Cái tên nhắc lại chuyện xưa của ông trong sảnh hôm nay không phải tình cờ. Và tôi biết chính xác ai đứng sau việc đó."

Ông ta bước lại gần thêm một bước, giọng hạ thấp xuống như đang chia sẻ một bí mật quý giá. "Tôi có thể đảm bảo với ông, từ nay về sau, không một ai, dù là kẻ vừa nhắc chuyện xưa của ông hôm nay, hay bất kỳ kẻ nào khác trong tương lai, có thể dùng câu chuyện năm Quý Tỵ để hại ông được nữa. Gia phả của ông sẽ được viết lại, sạch sẽ, không một vết nhơ. Con cháu ông sau này sẽ không bao giờ phải trả lời câu hỏi về gốc gác như ông đã từng phải trả lời."

Đào Duy Từ đứng lặng, tim đập nhanh hơn không phải vì sợ hãi, mà vì một cảm giác lạ lùng khi lần đầu tiên trong đời có người đề nghị xóa sạch hoàn toàn gánh nặng ông đã mang suốt ba mươi tư năm qua, dễ dàng như phủi đi một hạt bụi.

"Đổi lại là gì?" Ông hỏi, giọng đã lấy lại được vẻ điềm tĩnh thường ngày.

Thầy Bút mỉm cười, một nụ cười không vui cũng không hẳn là giả tạo, chỉ đơn thuần là nụ cười của một người đã quá quen với việc đặt ra những câu hỏi này cho hàng chục người khác trước đó.

"Đổi lại," ông ta nói, "là một cuộc nói chuyện dài hơn, vào một đêm khác thuận tiện hơn đêm nay. Ông cứ suy nghĩ trước đã. Tôi không vội."

Nói xong, ông ta quay người rời đi, bóng dáng nhanh chóng khuất vào màn đêm, để lại Đào Duy Từ đứng một mình giữa sân, lòng ngổn ngang giữa nghi hoặc và một thứ cám dỗ mơ hồ mà ông chưa từng lường trước sẽ xuất hiện ngay trong đêm đầu tiên nhậm chức của mình.

Ông đứng đó thêm một lúc lâu, nhìn về hướng người đàn ông vừa khuất bóng, cố lục lại trong trí nhớ xem có từng gặp gương mặt ấy ở đâu chưa. Không có gì quen thuộc cả, hoàn toàn xa lạ, như thể người đàn ông kia biết cách khiến mình trở nên vô hình trong ký ức của bất kỳ ai từng gặp qua, một khả năng mà Đào Duy Từ, dù chưa hiểu hết ý nghĩa, đã lờ mờ cảm nhận là điều bất thường đáng để cảnh giác. Ông trở vào phòng, nhưng không định ngủ ngay, mà ngồi xuống bàn, lấy giấy bút ghi lại từng chi tiết của cuộc gặp gỡ vừa rồi trong khi ký ức còn tươi mới, phòng khi sau này cần đối chiếu lại.

[1] cuộc gặp gỡ với "Thầy Bút" là hoàn toàn hư cấu, không có ghi chép lịch sử nào về việc danh tính Đào Duy Từ bị người khác cố tình nhắc lại trước triều đình như một hành vi có chủ đích.