Vào một đêm cuối đông năm Giáp Tuất, khi cơn đau đã trở nên dữ dội hơn bất cứ lúc nào trước đó, Đào Duy Từ tỉnh táo bất thường, khác hẳn với những ngày lơ mơ vì thuốc giảm đau trước đó, như thể cơ thể ông đang dồn những chút sức lực cuối cùng vào một khoảnh khắc minh mẫn hiếm hoi.

"Gọi Tiến vào đây, chỉ một mình nó thôi." Ông nói với Uyển, giọng yếu nhưng rõ ràng bất ngờ.

Khi Tiến bước vào, ngồi xuống bên giường, Đào Duy Từ nhìn anh một lúc lâu, như thể đang cố ghi nhớ từng đường nét trên gương mặt đã trưởng thành ấy.

"Con còn nhớ câu chuyện về sáu thế Lãng Nhân Quyền không?" Ông hỏi, giọng chậm rãi.

"Con nhớ." Tiến đáp, không hiểu vì sao ông lại nhắc tới điều này vào lúc này.

"Ta chưa từng nói cho con nghe thế thứ bảy." Đào Duy Từ nói, một nụ cười mệt mỏi nhưng chân thật thoáng qua. "Không phải vì ta giấu con, mà vì nó không phải một thế võ. Thế thứ bảy là biết khi nào không đánh nữa. Ta học được điều đó muộn hơn tất cả những thế khác, và có lẽ đó là bài học quan trọng nhất trong toàn bộ những gì ta từng học."

Tiến im lặng lắng nghe, không ngắt lời, cảm nhận rõ đây không phải một cuộc trò chuyện bình thường.

"Về Hổ Trướng Khu Cơ." Đào Duy Từ tiếp tục. "Có một chương ta cố tình để trống, chương về cách đối xử với kẻ bại trận. Ta để trống vì ta muốn con tự viết nó, bằng chính kinh nghiệm của con, không phải chép lại của ta. Mỗi thế hệ phải tự học lại bài học đó theo cách riêng."

"Con sẽ viết nó." Tiến đáp, giọng khàn đi.

"Về Vô Danh Tông, ta đã nói với con nhiều lần rồi, nhưng ta muốn nói lại một lần cuối, không phải để nhắc nhở, mà để con nghe chính giọng ta nói ra, không qua ai khác kể lại." Đào Duy Từ nói, mỗi từ đều rành mạch. "Chúng sẽ không biến mất. Chúng sẽ chờ, có thể mười năm, có thể năm mươi năm, tìm một người khác, ở một nơi khác. Khi điều đó xảy ra, đừng nghĩ đó là thất bại của ta. Nghĩ đó là bằng chứng rằng cách ta chọn vẫn còn đáng để chúng phải tìm cách khác."

Ông dừng lại, thở một hơi dài, rồi nói tiếp, giọng nhỏ hơn nhưng không kém phần chắc chắn. "Ta không cần con nhớ ta như một anh hùng. Ta chỉ cần con nhớ, ta đã cố giữ đúng một điều, và điều đó là có thể, cho bất cứ ai, kể cả một đứa trẻ lang thang trong đoàn hát tuồng."

Tiến nắm chặt tay Đào Duy Từ, không nói được lời nào, chỉ gật đầu, nước mắt lặng lẽ rơi mà anh không còn cố gắng ngăn lại nữa.

"Còn một việc nữa." Đào Duy Từ nói, sau một lúc im lặng. "Cái hộp gỗ trong ngăn kéo thư phòng, không phải bản thảo Hổ Trướng Khu Cơ, cái hộp nhỏ hơn. Trong đó là toàn bộ giấy tờ ruộng đất và của cải riêng ta đứng tên, ta đã sang tên hết cho con và Tâm từ tháng trước, không qua quan phủ, để tránh mọi rắc rối sau này."

"Con không cần những thứ đó." Tiến nói, giọng nghẹn ngào. "Con chỉ cần cha."

"Ta biết con không cần." Đào Duy Từ đáp, siết nhẹ tay anh. "Nhưng nàng Tâm và hai đứa nhỏ cần, và đó là cách duy nhất ta còn có thể lo cho chúng khi ta không còn ở đây nữa. Đừng từ chối một việc đơn giản như vậy chỉ vì tự ái."

Uyển, đứng lặng ngoài cửa suốt cuộc trò chuyện mà không dám bước vào, cuối cùng cũng bước tới, đặt tay lên vai Tiến, ánh mắt đỏ hoe nhưng vẫn cố giữ vẻ vững vàng cần thiết cho cả hai người đàn ông trong phòng.

"Con nhớ ngày đầu tiên con tới yết kiến cha không, sau bốn năm âm thầm hộ vệ mà không dám lộ diện?" Đào Duy Từ hỏi, giọng chợt nhẹ nhõm hơn, như muốn kéo không khí ra khỏi sự nặng nề vừa rồi.

"Con nhớ." Tiến đáp, khẽ bật cười qua nước mắt. "Lúc đó con còn tưởng cha sẽ trách con vì đã tự tiện theo dõi cha suốt bấy nhiêu năm mà không xin phép."

"Ta đã biết con ở đó từ rất lâu trước khi con nghĩ ta biết." Đào Duy Từ đáp, ánh mắt ánh lên chút tinh nghịch hiếm hoi. "Một người mưu sĩ giỏi không thể không nhận ra có ai đó đang lặng lẽ bảo vệ mình suốt bốn năm liền. Ta chỉ chờ tới khi con sẵn sàng bước ra ánh sáng theo cách của riêng con."

Câu chuyện cũ ấy, dù đã được kể lại nhiều lần trước đây, lần này lại mang một ý nghĩa khác hẳn, như một lời nhắc rằng mối duyên giữa hai người chưa bao giờ là ngẫu nhiên, mà là kết quả của cả một quá trình tin tưởng lẫn nhau được xây dựng từng chút một qua năm tháng.

Đêm đã khuya, và Đào Duy Từ bắt đầu tỏ ra mệt hơn, giọng nói cũng chậm lại rõ rệt. Tiến nhận ra đã tới lúc nên để ông nghỉ ngơi, dù trong lòng anh vẫn muốn kéo dài thêm khoảnh khắc quý giá này bao lâu có thể.

"Con nên để cha nghỉ." Anh nói, dù giọng vẫn còn vương vấn sự lưu luyến.

"Ừ, để ta nghỉ một lát." Đào Duy Từ đáp, mí mắt đã bắt đầu trĩu xuống. "Nhưng trước khi con đi, hãy nắm tay ta thêm một lần nữa."

Tiến nắm chặt bàn tay gầy guộc ấy, cảm nhận rõ hơi ấm còn sót lại trên làn da đã trở nên lạnh hơn thường lệ, rồi lặng lẽ rời khỏi phòng, để ông chìm vào giấc ngủ trong sự yên bình hiếm hoi của đêm cuối đông ấy.

[1] Đào Duy Từ qua đời năm 1634 (năm Giáp Tuất) [SỬ]; nội dung cuộc trò chuyện cụ thể trong chương này là hư cấu.