Trong những tuần tiếp theo, sức khỏe của Đào Duy Từ có những lúc tưởng chừng khá hơn, đủ để ông có thể ngồi dậy trò chuyện với gia đình trong vài giờ mỗi ngày, nhưng rồi lại nhanh chóng suy yếu trở lại, như một ngọn nến đang dần cháy tới đoạn cuối cùng, thỉnh thoảng bùng lên rực rỡ trước khi lụi tàn.

Nhận thức rõ về tình trạng của mình, Đào Duy Từ bắt đầu sắp xếp lại mọi việc một cách cẩn thận, từ những tài sản riêng cho tới những trách nhiệm ông muốn chuyển giao, không phải trong sự hoảng loạn hay tuyệt vọng, mà với một sự bình thản đáng kinh ngạc.

"Cha có sợ không?" Tiến hỏi, trong một buổi chiều khi cả hai có cơ hội ngồi trò chuyện riêng, câu hỏi mà anh đã ấp ủ từ lâu nhưng chưa từng dám hỏi thẳng.

Đào Duy Từ suy nghĩ một lúc trước khi trả lời, ánh mắt nhìn ra ngoài cửa sổ, nơi ánh nắng chiều đang nhuộm vàng khu vườn nhỏ. "Ta không sợ cái chết. Ta chỉ tiếc vì sẽ không thể chứng kiến con và các cháu trưởng thành hơn nữa, không thể tiếp tục đồng hành cùng những người ta yêu thương trên chặng đường phía trước."

"Cha đã làm được nhiều hơn những gì hầu hết mọi người có thể làm trong cả một đời." Tiến nói, cố gắng kìm nén cảm xúc đang dâng trào.

"Có lẽ vậy." Đào Duy Từ đáp, khẽ mỉm cười. "Nhưng điều quan trọng không phải là ta đã làm được bao nhiêu, mà là những gì ta để lại có thể tiếp tục sống mãi qua những người ở lại hay không. Và ta tin, với con, với gia đình chúng ta, những gì ta để lại sẽ tiếp tục được gìn giữ và phát triển."

Chúa Sãi, dù bận rộn với công việc triều chính, vẫn thường xuyên cho người tới hỏi thăm, và đích thân ghé thăm mỗi khi có thể, thể hiện sự trân trọng sâu sắc đối với người mưu sĩ tài ba đã cống hiến cả cuộc đời cho vùng đất Đàng Trong.

Trần Đức Hòa cũng vậy, dù tuổi cao sức yếu, vẫn cố gắng tới thăm bạn tri kỷ của mình mỗi tuần, mang theo những câu chuyện cũ, những kỷ niệm đẹp để cùng nhau ôn lại, như một cách để cả hai người bạn già tận hưởng trọn vẹn từng khoảnh khắc còn lại bên nhau.

Trong một buổi tối yên tĩnh, khi cả gia đình quây quần bên giường bệnh, Đào Duy Từ nhìn khắp lượt từng gương mặt thân yêu, từ Uyển, Tiến, Tâm cho tới hai đứa cháu nhỏ đang ngủ say trong lòng mẹ, và cảm nhận rõ một sự bình yên sâu sắc lan tỏa khắp cơ thể, như thể ông đã sẵn sàng đón nhận bất cứ điều gì sắp tới, miễn là được bao quanh bởi tình yêu thương của những người thân thiết nhất.

"Ta muốn cảm ơn tất cả mọi người." Ông nói, giọng thều thào nhưng rõ ràng, phá vỡ sự im lặng trong phòng. "Vì đã luôn ở bên ta, vì đã cho ta một gia đình trọn vẹn mà ta chưa bao giờ dám mơ tới khi còn là một đứa trẻ lang thang cùng đoàn hát tuồng năm xưa."

"Cha không cần phải cảm ơn chúng con." Tiến đáp, giọng nghẹn ngào. "Chính cha mới là người đã cho chúng con tất cả những gì chúng con có hôm nay."

Uyển nắm chặt tay chồng, không nói được lời nào, chỉ gật đầu đồng tình với những gì Tiến vừa nói, trong khi Tâm nhẹ nhàng đặt tay lên vai chồng, cả hai cùng chia sẻ nỗi xúc động đang tràn ngập trong lòng mỗi người có mặt trong căn phòng nhỏ ấy.

"Ta may mắn vì đã có được tất cả các con." Đào Duy Từ nói, ánh mắt lướt qua từng người một lần nữa, như muốn khắc ghi trọn vẹn hình ảnh này vào tâm trí trước khi cơn buồn ngủ lại kéo tới, mang ông chìm vào một giấc ngủ bình yên hiếm hoi giữa những ngày tháng đầy khó khăn.

Những ngày sau đó, ông tiếp tục dành phần lớn thời gian còn tỉnh táo để nói chuyện với từng thành viên trong gia đình, không phải những lời trăn trối nặng nề, mà là những câu chuyện nhỏ nhặt, những lời khuyên giản dị, như thể ông đang cố gắng lấp đầy khoảng trống mà sự vắng mặt của mình sau này có thể để lại.

Với hai đứa cháu nhỏ, dù chúng còn quá bé để hiểu hết những gì đang xảy ra, ông vẫn dành thời gian kể chuyện, hát những bài hát ru cũ mà ông còn nhớ từ những ngày còn trong đoàn hát tuồng, muốn để lại trong ký ức non nớt của chúng ít nhất một vài hình ảnh ấm áp về người ông của mình.

"Sau này, khi các con lớn lên." Ông nói khẽ với đứa cháu lớn hơn, dù biết rõ nó chưa thể hiểu hết ý nghĩa của lời nói ấy. "Hãy nhớ rằng, dù xuất thân của con là gì, con vẫn luôn có thể tự tay viết nên câu chuyện của riêng mình, giống như ông đã từng làm."

Tiến, đứng lặng lẽ ở ngưỡng cửa quan sát cảnh tượng ấy, cảm nhận rõ một nỗi xúc động khó tả dâng lên trong lòng, biết rằng dù thời gian còn lại của Đào Duy Từ có ngắn ngủi tới đâu, ông vẫn đang dùng trọn vẹn từng khoảnh khắc ấy để gieo lại những hạt giống yêu thương cho thế hệ tiếp nối.

[1] toàn bộ diễn biến trong chương này là hư cấu, dựa trên sự kiện lịch sử Đào Duy Từ qua đời năm 1634 [SỬ].