Chỉ vài ngày sau buổi giảng dạy thành công, một cơn đau dữ dội bất ngờ ập tới khi Đào Duy Từ đang tham dự một cuộc họp quân sự thường lệ, khiến ông phải dừng lại giữa chừng, tay ôm chặt lấy ngực, gương mặt tái nhợt trước sự chứng kiến của toàn bộ những người có mặt.

"Đại nhân!" Một viên tướng lĩnh hô lớn, vội vàng chạy tới đỡ lấy ông trước khi ông có thể ngã quỵ xuống sàn.

Tiến, đang có mặt trong buổi họp, lập tức bỏ qua mọi nghi thức, chạy vội tới bên Đào Duy Từ, ánh mắt đầy hoảng loạn. "Cha! Cha có sao không?"

"Ta không sao." Đào Duy Từ đáp, giọng yếu ớt nhưng vẫn cố gắng giữ vẻ bình tĩnh. "Chỉ là một cơn đau thoáng qua, sẽ ổn ngay thôi."

Nhưng cơn đau không hề thuyên giảm ngay lập tức như ông trấn an, buộc buổi họp phải tạm dừng để đưa ông về nghỉ ngơi, và người ta lập tức cho gọi thầy thuốc quân y tới thăm khám khẩn cấp.

Sau khi khám xét kỹ lưỡng, vị thầy thuốc quân y, gương mặt đầy vẻ nghiêm trọng, kéo Tiến ra một góc riêng để trao đổi. "Tình trạng của đại nhân nghiêm trọng hơn nhiều so với những gì tôi từng nghĩ. Có vẻ như ông đã chịu đựng một căn bệnh âm ỉ từ rất lâu mà không được điều trị đúng cách."

"Ông ấy đã giấu chuyện này từ nhiều tháng nay." Tiến nói, giọng nghẹn lại vì lo lắng và cả một chút tức giận vì Đào Duy Từ đã không nói thật ngay từ đầu. "Chúng ta có thể làm gì để giúp ông ấy?"

"Tôi sẽ kê thêm thuốc để giảm nhẹ cơn đau, nhưng điều quan trọng nhất bây giờ là đại nhân phải giảm hẳn khối lượng công việc, dành nhiều thời gian nghỉ ngơi hơn." Vị thầy thuốc đáp. "Nếu tiếp tục làm việc với cường độ như trước, tôi e rằng tình trạng sẽ xấu đi rất nhanh."

Khi trở lại phòng nghỉ của Đào Duy Từ, Tiến thấy Đào Duy Từ đã tỉnh táo trở lại, dù gương mặt vẫn còn tái xanh, đang cố gắng ngồi dậy để tiếp tục xem xét một vài tài liệu quân sự dang dở.

"Cha phải nghe lời thầy thuốc." Tiến nói, giọng cương quyết hơn bao giờ hết, đặt tay giữ Đào Duy Từ nằm xuống lại. "Cha không thể tiếp tục làm việc như trước được nữa."

Đào Duy Từ nhìn Tiến một lúc lâu, rồi thở dài, cuối cùng cũng gật đầu chấp nhận, như thể chính bản thân ông cũng đã hiểu rõ, dù không muốn thừa nhận, rằng cơ thể mình đã không còn có thể tiếp tục gánh vác mọi trách nhiệm như trước được nữa.

Tin tức về cơn đau bất ngờ của Đào Duy Từ nhanh chóng được báo về Hoài Nhân, khiến Tâm và Uyển lập tức thu xếp lên đường tới doanh trại ngay trong ngày hôm đó, không đợi tới khi có lệnh triệu tập chính thức.

Khi Tâm tới nơi và được phép vào thăm, cô không giấu được sự đau lòng khi nhìn thấy tình trạng của cha chồng, dù trước đó cô đã có linh cảm về điều này từ lần bắt mạch nhiều tháng trước.

"Con đã nói với cha rồi mà." Cô nói, giọng vừa trách móc vừa xót xa, tay nhẹ nhàng kiểm tra lại mạch của ông. "Cha đã hứa sẽ nói cho con biết ngay khi tình trạng trở nên nghiêm trọng hơn."

"Ta xin lỗi." Đào Duy Từ đáp, giọng yếu ớt nhưng đầy chân thành. "Ta chỉ không muốn làm mọi người lo lắng trước khi thực sự cần thiết. Nhưng có lẽ ta đã sai khi cố gắng gánh vác điều này một mình quá lâu."

Uyển, đứng lặng lẽ bên cạnh giường bệnh, nắm chặt tay chồng, ánh mắt đầy những giọt nước mắt chưa kịp rơi. "Từ giờ, chàng phải hứa với thiếp, không được giấu diếm bất cứ điều gì về sức khỏe của mình nữa."

"Ta hứa." Đào Duy Từ đáp, siết nhẹ tay vợ, giọng đầy hối lỗi. "Ta không muốn để nàng và các con phải chịu đựng thêm bất cứ nỗi lo lắng không cần thiết nào nữa."

Trần Đức Hòa, khi nghe tin, cũng lập tức tới thăm ngay trong buổi chiều hôm đó, gương mặt lộ rõ vẻ lo âu hiếm thấy nơi một vị đại nhân vốn luôn giữ được sự điềm tĩnh trong mọi tình huống.

"Ngươi cần nghỉ ngơi hoàn toàn trong thời gian tới." Ông nói, giọng nghiêm khắc nhưng đầy lo lắng chân thành. "Mọi công việc quân sự, ta sẽ giao lại cho các tướng lĩnh khác đảm nhiệm tạm thời, ngươi không cần phải bận tâm nữa."

"Thần cảm ơn đại nhân." Đào Duy Từ đáp, giọng vẫn còn yếu nhưng ánh mắt đã lấy lại phần nào sự tỉnh táo quen thuộc. "Có lẽ đã tới lúc thần cần học cách buông bỏ một vài gánh nặng, để dành thời gian còn lại cho những gì thực sự quan trọng nhất."

Đêm đó, khi mọi người đã lần lượt ra về để ông nghỉ ngơi, chỉ còn Tiến ở lại canh giấc bên giường bệnh, Đào Duy Từ mở mắt, nhìn Tiến đang ngồi lặng lẽ dưới ánh đèn dầu mờ nhạt.

"Con không cần phải thức cùng ta cả đêm." Ông nói, giọng thều thào.

"Con muốn ở đây." Tiến đáp, không chút do dự. "Cha đã ở bên con suốt bao nhiêu năm qua, giờ tới lượt con ở bên cha."

Đào Duy Từ mỉm cười yếu ớt, nhắm mắt lại, để cơn buồn ngủ dần kéo tới, trong lòng tràn đầy một sự bình yên lạ thường khi biết rằng, dù cơ thể mình có yếu đi tới đâu, ông vẫn không hề đơn độc trong những ngày tháng còn lại phía trước.

[1] toàn bộ diễn biến trong chương này là hư cấu, dựa trên sự kiện lịch sử Đào Duy Từ qua đời năm 1634 [SỬ].