Tin tức về việc Đào Duy Từ hoàn thành và dâng lên bộ binh thư "Hổ Trướng Khu Cơ" nhanh chóng lan truyền trong giới quan lại và tướng lĩnh, khơi dậy sự tò mò lớn về nội dung của bộ sách được đồn đại là chứa đựng toàn bộ tinh hoa quân sự của người mưu sĩ tài ba nhất Đàng Trong.

Chúa Sãi, sau khi cho người sao chép thêm vài bản để lưu giữ và phân phát cho các tướng lĩnh cao cấp nhất, đã đề nghị Đào Duy Từ đích thân giảng giải một số nội dung quan trọng trong sách cho một nhóm sĩ quan trẻ được chọn lọc, những người được kỳ vọng sẽ trở thành trụ cột quân sự của Đàng Trong trong tương lai.

"Thần cảm thấy vinh dự trước sự tin tưởng này." Đào Duy Từ đáp, khi nhận lời đề nghị. "Nhưng thần cũng muốn nói rõ, thần không phải một người thầy có bằng cấp chính thống, mọi điều thần biết đều tới từ trải nghiệm thực tế, từ những sai lầm thần đã mắc phải và học được cách sửa chữa."

"Chính vì thế mà những gì ngươi truyền dạy càng trở nên quý giá hơn." Chúa Sãi đáp. "Kiến thức từ sách vở đơn thuần không thể sánh được với những bài học được đúc kết từ chính chiến trường thực tế."

Buổi giảng dạy đầu tiên diễn ra tại một sảnh đường rộng rãi, với khoảng hai mươi sĩ quan trẻ ngồi chăm chú lắng nghe từng lời của Đào Duy Từ, người đứng trước họ với một sự khiêm tốn hiếm thấy dù đang ở vị trí của một bậc thầy được cả triều đình kính trọng.

"Điều đầu tiên các ngươi cần hiểu." Ông bắt đầu, giọng trầm ấm nhưng đầy uy lực. "Là chiến thắng thực sự không chỉ đến từ vũ khí sắc bén hay đội quân đông đảo, mà đến từ khả năng hiểu rõ địa hình, hiểu rõ đối phương, và quan trọng nhất, hiểu rõ chính bản thân mình."

Một sĩ quan trẻ giơ tay hỏi. "Thưa đại nhân, nếu phải chọn giữa một chiến thắng nhanh chóng nhưng phải hy sinh nguyên tắc, và một con đường chậm hơn nhưng giữ vững được đạo lý, ngài sẽ chọn thế nào?"

Đào Duy Từ im lặng một lúc, ánh mắt nhìn khắp phòng, như thể câu hỏi ấy chạm đúng vào những gì ông đã trải qua suốt cả cuộc đời mình. "Ta sẽ chọn con đường giữ vững đạo lý, dù có chậm hơn, dù có phải trả giá nhiều hơn. Bởi một chiến thắng đạt được bằng cách đánh mất chính mình, thực chất chỉ là một thất bại được ngụy trang."

Câu trả lời ấy khiến cả sảnh đường im lặng trong giây lát, rồi từng người một bắt đầu gật đầu, như thể vừa được khai mở một chân lý mà họ chưa từng nghĩ tới một cách rõ ràng như vậy trước đây.

Buổi giảng dạy kéo dài suốt cả buổi chiều, với Đào Duy Từ lần lượt trả lời từng câu hỏi từ các sĩ quan trẻ, từ những vấn đề chiến thuật cụ thể cho tới những băn khoăn sâu xa hơn về đạo đức và trách nhiệm của người cầm quân.

Một sĩ quan khác, có vẻ táo bạo hơn những người còn lại, mạnh dạn hỏi thẳng. "Thưa đại nhân, có tin đồn rằng ngài đã từng bị một thế lực bí ẩn tìm cách chiêu mộ, hứa hẹn quyền lực lớn lao. Điều gì đã giúp ngài đủ mạnh mẽ để từ chối?"

Cả sảnh đường lặng đi trước câu hỏi táo bạo ấy, nhưng Đào Duy Từ không hề tỏ ra khó chịu, chỉ mỉm cười nhẹ nhàng. "Điều giúp ta đủ mạnh mẽ không phải là một sức mạnh phi thường nào cả, mà đơn giản chỉ là việc luôn tự hỏi bản thân, liệu người ta muốn trở thành khi nhắm mắt xuôi tay có phải là người đang đứng trước mặt các ngươi lúc này hay không."

Ông nhìn khắp lượt các gương mặt trẻ tuổi đang chăm chú lắng nghe, cảm nhận rõ một niềm hy vọng mới mẻ đang nhen nhóm trong lòng, rằng những gì ông đã học được, đã trải qua, sẽ tiếp tục sống mãi qua thế hệ kế cận này, bất kể tương lai của chính ông sẽ ra sao.

Sau buổi giảng, Tiến, người cũng có mặt trong số ít quan khách được mời dự thính, nán lại trò chuyện cùng Đào Duy Từ trong lúc đám sĩ quan trẻ lần lượt ra về, gương mặt vẫn còn nguyên vẻ xúc động.

"Con chưa từng thấy cha nói về chuyện Vô Danh Tông một cách công khai và bình thản như vậy trước đám đông xa lạ." Tiến nhận xét.

"Có lẽ đó là dấu hiệu ta đã thực sự buông bỏ được gánh nặng phải giấu diếm mọi thứ." Đào Duy Từ đáp, giọng nhẹ nhõm. "Khi một điều gì đó không còn là bí mật, nó cũng mất đi phần lớn khả năng gây tổn thương cho ta."

Trên đường trở về, một trong những sĩ quan trẻ vừa nghe giảng, dừng lại chào Đào Duy Từ lần nữa trước khi tách đường, ánh mắt đầy sự kính trọng. "Thưa đại nhân, những gì ngài dạy hôm nay, thuộc hạ sẽ ghi nhớ suốt đời."

Đào Duy Từ gật đầu cảm kích, nhìn theo bóng dáng viên sĩ quan trẻ khuất dần, lòng tràn đầy một niềm an ủi sâu sắc mà ông chưa từng cảm nhận rõ ràng đến vậy trong suốt những năm tháng dài đơn độc đối đầu với bóng tối vô hình ấy.

[1] "Hổ Trướng Khu Cơ" là binh thư có thật do Đào Duy Từ biên soạn [SỬ]; chi tiết buổi giảng dạy cụ thể trong chương này là hư cấu.