Bước sang năm mới, khi mùa khô bắt đầu quay trở lại và những dấu hiệu về một đợt chiến sự mới từ phía Đàng Ngoài dần xuất hiện, Đào Duy Từ càng dồn nhiều tâm sức hơn vào việc hoàn thiện bộ binh thư mà ông đã ấp ủ suốt nhiều năm.

"Cha định hoàn thành nó trước khi chiến sự tái diễn sao?" Tiến hỏi, khi thấy Đào Duy Từ làm việc với một nhịp độ khẩn trương chưa từng thấy trước đây, tranh thủ từng khoảnh khắc rảnh rỗi giữa các cuộc họp quân sự.

"Ta muốn hoàn thành nó càng sớm càng tốt." Đào Duy Từ đáp, không ngừng tay viết. "Không phải vì ta nghĩ mình sẽ không còn thời gian, mà vì ta tin rằng, một khi chiến sự nổ ra trở lại, ta sẽ không còn đủ tâm trí để tập trung viết lách như lúc này."

Bộ binh thư, giờ đây đã dày lên đáng kể sau nhiều năm tích lũy, bao gồm không chỉ những chiến thuật cụ thể mà ông đã áp dụng thành công tại Lũy Thầy, mà còn cả những phân tích sâu sắc về địa hình, thời tiết, tâm lý binh lính, và quan trọng nhất, những nguyên tắc đạo đức mà ông tin rằng bất cứ ai cầm quân cũng cần phải giữ vững.

"Con nghĩ chương nào trong sách là quan trọng nhất?" Tiến hỏi, khi được phép đọc qua một số đoạn đã hoàn thành.

"Có lẽ là chương cuối cùng, chương ta vẫn đang viết dở." Đào Duy Từ đáp, ánh mắt trở nên xa xăm. "Đó là chương nói về cách một người chỉ huy cần đối mặt với những cám dỗ vượt ra ngoài chiến trường, những cám dỗ về quyền lực, về danh vọng, về những con đường tắt hứa hẹn thành công nhanh chóng nhưng phải trả giá bằng chính bản thân mình."

Trần Đức Hòa, khi ghé thăm doanh trại vào một dịp hiếm hoi, cũng không giấu được sự ngạc nhiên trước khối lượng công việc đồ sộ mà Đào Duy Từ đã hoàn thành. "Ngươi đã viết được nhiều hơn ta tưởng rất nhiều. Đây sẽ là một di sản lớn lao cho cả vùng đất này."

"Thần chỉ mong nó sẽ hữu ích cho những ai cần tới nó, dù là hôm nay hay nhiều thế hệ sau." Đào Duy Từ đáp, khiêm tốn nhưng không giấu được niềm tự hào nhất định. "Đây là điều duy nhất thần có thể để lại mà không sợ bị đánh cắp hay xuyên tạc, khác với danh tiếng hay quyền lực, vốn luôn có thể bị bóp méo bởi những kẻ có ý đồ xấu."

Đêm đó, sau khi tiễn Trần Đức Hòa ra về, Đào Duy Từ trở lại bàn viết, tiếp tục hoàn thiện chương sách cuối cùng, cảm nhận rõ một sự thôi thúc mãnh liệt chưa từng có, như thể cơ thể ông đang cảnh báo ông rằng thời gian không còn nhiều, dù tâm trí ông vẫn cố gắng gạt bỏ suy nghĩ ấy để tập trung hoàn toàn vào công việc trước mắt.

Tiến, vẫn còn thức muộn để hoàn tất một số công việc quân sự, ghé qua thư phòng và thấy Đào Duy Từ vẫn đang cặm cụi viết dưới ánh đèn dầu, gương mặt lộ rõ vẻ mệt mỏi nhưng ánh mắt vẫn sáng lên với một sự tập trung đáng kinh ngạc.

"Cha nên nghỉ ngơi sớm hơn." Anh nói, giọng lo lắng không giấu diếm.

"Ta sẽ nghỉ ngay sau khi hoàn thành đoạn này." Đào Duy Từ đáp, không ngẩng đầu lên, tay vẫn không ngừng di chuyển trên trang giấy. "Có những ý tưởng, một khi đã xuất hiện trong đầu, nếu không viết ra ngay, có thể sẽ mất đi mãi mãi."

Tiến đứng lặng một lúc, quan sát Đào Duy Từ làm việc, rồi lặng lẽ mang tới một tấm chăn mỏng khoác lên vai ông trước khi rời đi, không muốn làm gián đoạn dòng suy nghĩ đang tuôn trào của người cha mà anh kính trọng hơn bất cứ ai trên đời, dù trong lòng vẫn không thể xua tan hoàn toàn nỗi lo lắng về sức khỏe đang suy giảm từng ngày của ông.

Sáng hôm sau, khi thức dậy, Tiến thấy Đào Duy Từ đã có mặt ở bàn ăn sớm hơn thường lệ, gương mặt tuy vẫn còn đôi chút mệt mỏi nhưng ánh mắt lại toát lên một niềm vui hiếm hoi.

"Ta đã hoàn thành chương cuối cùng đêm qua." Đào Duy Từ nói, giọng nhẹ nhõm như trút được một gánh nặng lớn. "Còn lại chỉ là công việc chỉnh sửa, sắp xếp lại toàn bộ bản thảo cho gọn gàng, có hệ thống hơn."

"Cha có muốn ăn mừng việc này không?" Tiến hỏi, mỉm cười trước niềm vui hiếm thấy của Đào Duy Từ.

"Có lẽ một bữa cơm gia đình ấm cúng là đủ để ăn mừng rồi." Đào Duy Từ đáp, khẽ cười. "Ta không cần gì hơn thế, chỉ cần được ngồi cùng những người ta thương yêu, và biết rằng công trình quan trọng nhất đời mình cuối cùng cũng đã gần hoàn tất."

Buổi tối hôm đó, cả gia đình quây quần bên một bữa cơm giản dị nhưng đầy ắp tiếng cười, một khoảnh khắc bình yên hiếm hoi mà sau này, khi nhìn lại, Tiến sẽ luôn nhớ tới như một trong những kỷ niệm đẹp nhất về Đào Duy Từ.

Không ai trong bữa cơm hôm ấy biết trước rằng, chỉ ít lâu nữa, những chương cuối cùng của "Hổ Trướng Khu Cơ" sẽ trở thành một phần di sản mà cả một vùng đất sẽ ghi nhớ mãi, không chỉ vì giá trị quân sự của nó, mà vì nó được viết ra bởi một người đã chọn giữ trọn cái tên của mình cho tới tận cùng.

[1] "Hổ Trướng Khu Cơ" là binh thư có thật do Đào Duy Từ biên soạn [SỬ]; chi tiết quá trình viết lách cụ thể trong chương này là hư cấu.