Trong lúc âm thầm chuẩn bị cho kế hoạch công khai hóa cuộc đối đầu với Vô Danh Tông, Đào Duy Từ vẫn không để việc quân sự bị sao nhãng, dành phần lớn thời gian còn lại để tiếp tục hoàn thiện bộ binh thư "Hổ Trướng Khu Cơ" mà ông đã ấp ủ viết trong suốt nhiều năm qua.

"Cha định để lại bộ sách này cho ai?" Tiến hỏi, khi thấy Đào Duy Từ vẫn miệt mài viết lách mỗi đêm bên cạnh những công việc quân sự và kế hoạch đối phó với Thầy Bút.

"Ta muốn để lại nó cho tất cả những ai sau này còn phải gánh vác trách nhiệm bảo vệ vùng đất này." Đào Duy Từ đáp, không ngừng tay viết. "Không chỉ là kinh nghiệm quân sự, mà còn là cách nhìn nhận vấn đề, cách cân nhắc giữa được và mất trong từng quyết định."

Ông giải thích thêm rằng bộ sách không chỉ ghi lại các chiến thuật cụ thể mà ông đã áp dụng trong những trận đánh tại Lũy Thầy, mà còn chứa đựng cả những bài học về cách xây dựng lòng tin, cách đối xử với binh lính, và quan trọng hơn cả, cách giữ vững lập trường trước những cám dỗ quyền lực mà bất cứ ai ở vị trí cao cũng có thể gặp phải.

"Con nghĩ đây chính là cách cha thực sự đối đầu với Vô Danh Tông." Tiến nhận xét, sau khi đọc qua vài trang bản thảo mà Đào Duy Từ cho phép xem. "Không phải bằng vũ lực, mà bằng cách để lại một di sản mà chúng không thể nào xóa bỏ hay chiếm đoạt được."

"Con hiểu đúng ý ta." Đào Duy Từ gật đầu, ánh mắt sáng lên vẻ hài lòng hiếm thấy. "Nếu một ngày nào đó ta không còn ở đây nữa, dù vì bất cứ lý do gì, ta muốn những gì ta đã học được, đã trải qua, sẽ tiếp tục sống mãi qua những trang sách này, thay vì chết đi cùng với ta."

Câu nói ấy khiến Tiến khựng lại trong giây lát, một cảm giác bất an mơ hồ len lỏi trong lòng, dù anh không thể xác định rõ vì sao câu nói tưởng chừng bình thường ấy lại khiến anh cảm thấy nặng nề đến vậy.

"Cha nói vậy có ý gì?" Tiến hỏi, giọng có chút lo lắng.

"Không có ý gì đặc biệt cả." Đào Duy Từ đáp, mỉm cười trấn an. "Chỉ là một người ở tuổi ta, sau nhiều năm trải qua bao nhiêu sóng gió, tự nhiên sẽ bắt đầu nghĩ nhiều hơn về những gì mình để lại cho đời, thay vì chỉ nghĩ về những gì mình còn có thể đạt được."

Dù câu trả lời có vẻ hợp lý, Tiến vẫn không thể gạt bỏ hoàn toàn cảm giác bất an ấy, đặc biệt khi anh để ý thấy gần đây Đào Duy Từ thường xuyên phải dừng lại giữa chừng công việc để nghỉ ngơi, điều mà trước đây hiếm khi xảy ra dù khối lượng công việc luôn nặng nề như nhau.

"Cha có khỏe không?" Tiến hỏi thẳng, không muốn né tránh nữa. "Gần đây con thấy cha có vẻ mệt mỏi hơn trước rất nhiều."

Đào Duy Từ im lặng một lúc, rồi đáp, giọng nhẹ nhàng nhưng không giấu diếm. "Tuổi tác không chừa một ai. Nhưng đừng lo lắng thái quá, ta vẫn còn đủ sức để hoàn thành những việc quan trọng nhất trước mắt."

Đêm đó, sau khi Tiến đã rời đi, Đào Duy Từ ngồi lại một mình, đặt bút xuống trang bản thảo dang dở, và lần đầu tiên cho phép mình thừa nhận với chính bản thân về những cơn đau âm ỉ đã xuất hiện ngày càng thường xuyên hơn trong vài tháng gần đây, thứ ông vẫn luôn cố gắng giấu kín không để ai hay biết.

Ông không phải là một thầy thuốc, nhưng với những gì Tâm đã từng chỉ dạy qua các lần trò chuyện về y thuật trong những năm tháng cô sống cùng gia đình, ông cũng đủ hiểu để nhận ra đây không phải là một dấu hiệu mệt mỏi thông thường có thể tự khỏi theo thời gian.

"Có lẽ đã tới lúc ta cần đẩy nhanh tiến độ hơn nữa." Ông tự nhủ, nhìn xuống chồng bản thảo "Hổ Trướng Khu Cơ" vẫn còn dang dở, cùng với những ghi chép về Vô Danh Tông chưa hoàn tất. "Không phải vì sợ hãi cái chết, mà vì còn quá nhiều việc quan trọng chưa kịp hoàn thành."

Ông quyết định, ít nhất trong lúc này, sẽ giữ kín tình trạng sức khỏe của mình, không muốn làm xáo trộn tinh thần của Tiến hay bất cứ ai khác vào thời điểm nhạy cảm này, khi cả cuộc chiến với quân Trịnh lẫn cuộc đối đầu với Vô Danh Tông đều đang tiến gần tới những bước ngoặt quan trọng nhất.

Từ đêm đó trở đi, ông bắt đầu làm việc với một nhịp độ khẩn trương hơn hẳn trước kia, thức khuya dậy sớm nhiều hơn, tranh thủ từng khoảnh khắc rảnh rỗi giữa các cuộc họp quân sự để hoàn thiện thêm từng chương mục của bộ binh thư, dù vẫn cố gắng không để lộ ra bất cứ dấu hiệu bất thường nào trước mắt người khác.

Có những đêm, cơn đau kéo tới bất chợt giữa lúc ông đang viết, buộc ông phải dừng bút, ngồi lặng một lúc lâu chờ cơn đau dịu xuống trước khi có thể tiếp tục, nhưng chưa một lần nào ông cho phép bản thân bỏ dở công việc giữa chừng chỉ vì lý do sức khỏe.

"Ta còn thời gian." Ông tự nhủ mỗi lần như vậy, như một câu thần chú để tự trấn an chính mình, dù trong thâm tâm ông cũng không hoàn toàn chắc chắn về điều đó, chỉ biết rằng mỗi trang bản thảo hoàn thành thêm là một phần di sản chắc chắn hơn được để lại cho những người ở lại.

[1] "Hổ Trướng Khu Cơ" là binh thư có thật do Đào Duy Từ biên soạn, còn lưu truyền tới nay [SỬ]; các chi tiết đối thoại cụ thể trong chương này là hư cấu.