Đợt tấn công phối hợp mà Đào Duy Từ lo ngại cuối cùng cũng ập tới vào một đêm không trăng, khi quân Trịnh bất ngờ tung ra cả lực lượng thủy quân lẫn bộ binh, tấn công đồng thời vào ba điểm khác nhau dọc theo Lũy Thầy.

"Chúng đến đúng như dự đoán." Tiến hô lớn, khi tiếng trống trận và tiếng hô xung phong vang lên từ phía sông. "Kích hoạt kế hoạch mai phục ngay!"

Theo đúng như đã bàn bạc, các đội cung thủ ẩn nấp hai bên bờ sông đồng loạt xuất hiện ngay khi đoàn thuyền chiến của quân Trịnh tiến vào khúc sông hẹp, nơi dòng nước xiết khiến việc điều khiển thuyền trở nên khó khăn hơn nhiều so với những đoạn sông rộng.

Mưa tên từ hai bên bờ trút xuống như vũ bão, khiến hàng loạt thuyền chiến của địch bị trúng tên, một số bốc cháy vì các mũi tên tẩm dầu, ánh lửa phản chiếu lên mặt sông tối đen tạo thành một cảnh tượng vừa hùng tráng vừa khốc liệt.

Trong khi đó, trên bộ, Tiến dẫn đầu một đội kỵ binh phản công thẳng vào đội hình bộ binh của quân Trịnh đang cố gắng tiếp cận tuyến lũy từ phía tây, sử dụng chính chiêu "Kiếm Chẻ Tre" để phá vỡ đội hình phòng thủ dày đặc của địch ngay từ những phút đầu giao tranh.

"Giữ vững đội hình!" Một viên chỉ huy quân Trịnh hét lớn, cố gắng vãn hồi tình thế khi thấy hàng ngũ bắt đầu tán loạn trước những đòn tấn công chớp nhoáng và chính xác của Tiến.

Nhưng sự phối hợp giữa các đợt phục kích trên sông và phản công trên bộ đã khiến quân Trịnh rơi vào thế lưỡng đầu thọ địch, không kịp trở tay trước một chiến thuật mà họ không hề lường trước, dù đã chuẩn bị kỹ lưỡng cho một cuộc tấn công phối hợp.

Đào Duy Từ, chỉ huy tổng thể từ vọng gác trung tâm, liên tục điều động thêm quân tiếp viện tới những điểm đang chịu áp lực nặng nhất, đọc tình hình chiến trường với sự tỉnh táo và chính xác đã trở thành thương hiệu của ông qua nhiều năm cầm quân.

"Điều thêm một đội cung thủ tới điểm phía đông!" Ông ra lệnh, khi nhận thấy một đợt tấn công thứ hai của quân Trịnh đang cố gắng tận dụng sơ hở nhỏ ở cánh đông của tuyến phòng thủ.

Trận chiến kéo dài suốt gần nửa đêm, với những đợt giao tranh ác liệt liên tục nổ ra tại nhiều điểm cùng lúc, cho tới khi ánh bình minh bắt đầu ló dạng, quân Trịnh mới thực sự nhận ra thất bại của mình và bắt đầu rút lui trong hỗn loạn, để lại phía sau hàng loạt xác thuyền chiến cháy dở và nhiều binh lính bị bắt làm tù binh.

"Chúng ta đã thắng." Tiến nói, giọng vẫn còn nặng nề vì mệt mỏi sau trận chiến kéo dài, khi anh trở về vọng gác trung tâm báo cáo tình hình cho Đào Duy Từ.

"Chúng ta đã thắng trận này." Đào Duy Từ đáp, ánh mắt vẫn dõi theo đoàn quân Trịnh đang rút lui trong xa xăm. "Nhưng ta e rằng đây mới chỉ là khởi đầu của một chiến dịch dài hơi hơn, và chúng sẽ không dễ dàng từ bỏ tham vọng chiếm lấy vùng đất này chỉ sau một thất bại như vậy."

Ông quay sang nhìn Tiến, ánh mắt vừa tự hào vừa trầm tư. "Nhưng con đã làm rất tốt. Kiếm Chẻ Tre của con hôm nay đã cứu sống không biết bao nhiêu binh lính của chúng ta."

Sáng hôm sau, khi ánh nắng đã lên cao, cả doanh trại bắt tay vào công việc dọn dẹp chiến trường, thu gom vũ khí của địch bỏ lại và chôn cất những binh lính đã hy sinh trong đêm giao tranh. Đào Duy Từ đích thân đi thị sát từng điểm phòng thủ đã trải qua trận đánh, ghi chép cẩn thận những gì hiệu quả và những gì cần điều chỉnh cho những trận chiến sắp tới.

"Đoạn hào nước phía đông suýt bị chọc thủng." Ông nói với viên phó tướng phụ trách khu vực đó, giọng nghiêm khắc nhưng không trách móc. "Ta muốn khu vực này được gia cố thêm ngay trong tuần này, không được chậm trễ."

"Thuộc hạ xin tuân lệnh." Viên phó tướng đáp, cúi đầu nhận lỗi.

Tù binh bắt được trong trận đánh cũng được đưa về thẩm vấn, và từ lời khai của một vài người trong số họ, Đào Duy Từ thu thập thêm được những thông tin quý giá về cách quân Trịnh tổ chức đợt tấn công phối hợp lần này, giúp ông dự đoán chính xác hơn về những chiến thuật họ có thể áp dụng trong tương lai.

"Có vẻ như lệnh tấn công phối hợp này xuất phát trực tiếp từ một vị tướng mới được cử tới, người có kinh nghiệm về thủy chiến nhiều hơn những tướng lĩnh trước đây của họ." Tiến báo cáo lại sau buổi thẩm vấn. "Con nghĩ chúng ta cần chuẩn bị tinh thần cho những chiến thuật ngày càng tinh vi hơn từ phía họ."

"Đúng vậy." Đào Duy Từ gật đầu tán đồng. "Cuộc chiến này sẽ còn kéo dài, và ta e rằng sức người có hạn, trong khi tham vọng của cả hai phía dường như vẫn chưa có dấu hiệu suy giảm. Chúng ta phải chuẩn bị cho một cuộc trường kỳ, không chỉ một vài trận đánh lẻ tẻ."

[1] các trận thủy chiến phối hợp trên sông Gianh năm 1633 có ghi chép trong chính sử về diễn biến tổng quát [SỬ]; chi tiết chiến thuật và nhân vật cụ thể trong chương này là hư cấu.