Sự im lặng bất thường trên mặt trận Sông Gianh kéo dài gần nửa tháng, đủ lâu để khiến cả doanh trại Đàng Trong bắt đầu chia làm hai luồng ý kiến trái ngược.

"Có lẽ quân Trịnh đã thực sự nản lòng sau những thất bại liên tiếp." Một vị tướng trẻ nhận định trong buổi họp bàn quân sự. "Đây có thể là dấu hiệu họ sắp rút lui hoàn toàn."

"Ta không nghĩ vậy." Đào Duy Từ lên tiếng, ánh mắt nghiêm túc quét qua từng người trong lều chỉ huy. "Một đội quân đã đầu tư quá nhiều vào chiến dịch này sẽ không dễ dàng rút lui chỉ vì vài trận thua. Sự im lặng này giống một khoảng dừng để tính toán lại chiến lược hơn là một sự đầu hàng."

Tiến, ngồi bên cạnh, gật đầu đồng tình. "Con cũng cảm nhận như vậy. Có điều gì đó không ổn trong sự yên tĩnh này, giống như lúc trước một cơn giông lớn, khi gió ngừng thổi hẳn."

Để chuẩn bị cho khả năng xấu nhất, Đào Duy Từ đề xuất tăng cường thêm hệ thống phòng thủ dọc theo Lũy Thầy, đặc biệt tại những đoạn mà ông cho là dễ bị tấn công bất ngờ nhất nếu quân Trịnh chọn một chiến thuật hoàn toàn khác so với những lần trước.

"Ta muốn kiểm tra lại toàn bộ hệ thống hào nước và các điểm phục kích dọc theo tuyến lũy." Ông nói với Tiến. "Nếu chúng định thay đổi cách đánh, ta cần chắc chắn không có điểm yếu nào bị bỏ sót."

Trong những ngày tiếp theo, hai người cùng đích thân đi khảo sát lại từng đoạn của công trình phòng thủ mà Đào Duy Từ đã dày công thiết kế và xây dựng nhiều năm trước, kiểm tra kỹ lưỡng từng chi tiết nhỏ, từ độ sâu của hào nước tới góc bắn của các vọng gác.

"Lũy Thầy đã đứng vững qua không biết bao nhiêu đợt tấn công rồi." Tiến nhận xét, khi cả hai đứng trên một đoạn tường thành cao, nhìn xuống toàn bộ hệ thống phòng thủ trải dài theo địa hình hiểm trở. "Con tin nó sẽ tiếp tục đứng vững."

"Một công trình phòng thủ tốt không chỉ dựa vào việc nó vững chắc tới đâu, mà còn ở việc người trấn giữ nó có luôn cảnh giác hay không." Đào Duy Từ đáp. "Ta lo sợ nhất không phải là quân địch tìm ra điểm yếu trong công trình, mà là chúng ta trở nên chủ quan sau quá nhiều chiến thắng."

Đúng như linh cảm của ông, tin tức trinh sát vài ngày sau đó xác nhận quân Trịnh đang âm thầm điều động thêm một lực lượng thủy quân đáng kể từ phía bắc, dường như chuẩn bị cho một đợt tấn công phối hợp cả trên bộ lẫn trên sông, khác hẳn với chiến thuật thuần túy trên bộ mà họ đã sử dụng trong những lần trước.

"Đây chính là điều ta lo ngại." Đào Duy Từ nói, khi nhận được báo cáo trinh sát. "Chúng đã học được bài học từ những thất bại trước, và giờ đang chuẩn bị một chiến thuật toàn diện hơn nhiều."

"Chúng ta có đủ sức chống lại một cuộc tấn công phối hợp cả thủy lẫn bộ không?" Tiến hỏi, giọng có chút lo lắng dù vẫn giữ được sự bình tĩnh cần thiết của một người chỉ huy.

"Nếu chuẩn bị kỹ lưỡng, ta tin là có thể." Đào Duy Từ đáp, giọng chắc chắn dù trong lòng cũng không tránh khỏi những lo toan. "Nhưng chúng ta cần phải hành động ngay từ bây giờ, không thể chờ đợi thêm nữa."

Ông lập tức triệu tập toàn bộ các tướng lĩnh để bắt đầu soạn thảo một kế hoạch phòng thủ mới, tích hợp thêm lực lượng thủy quân của Đàng Trong vào hệ thống phòng ngự vốn đã được thiết kế chủ yếu cho các cuộc tấn công trên bộ, chuẩn bị cho một trận chiến mà ông tin chắc sẽ khốc liệt hơn bất cứ lần nào trước đó.

Buổi họp kéo dài tới tận đêm khuya, với bản đồ Lũy Thầy trải rộng trên bàn, được đánh dấu bằng hàng chục ký hiệu chỉ vị trí bố trí thuyền chiến, cung nỏ và các đội quân dự bị. Đào Duy Từ đích thân chỉ ra từng điểm nối giữa tuyến phòng thủ trên bộ và các cửa sông, nơi ông cho rằng quân Trịnh có khả năng cao nhất sẽ chọn làm điểm đổ bộ phối hợp.

"Nếu thủy quân của chúng tiến vào đúng khúc sông này." Ông chỉ tay vào bản đồ, giọng đầy tính toán. "Ta muốn có sẵn một đội cung thủ mai phục ở hai bên bờ, chờ đúng thời điểm thuyền chúng bị mắc kẹt giữa dòng nước hẹp mới ra tay, thay vì đánh trực diện ngay từ đầu."

Các tướng lĩnh lần lượt góp ý, bổ sung thêm chi tiết cho kế hoạch, và tới gần sáng, một bản phác thảo phòng thủ tương đối hoàn chỉnh đã được thống nhất, chỉ còn chờ thời gian thực tế để kiểm chứng.

Trước khi mọi người giải tán, Trần Đức Hòa, người cũng có mặt trong buổi họp với tư cách cố vấn, nán lại trò chuyện riêng với Đào Duy Từ. "Ngươi trông có vẻ mệt mỏi hơn thường lệ, không chỉ vì việc quân sự."

"Đại nhân tinh ý." Đào Duy Từ đáp, khẽ mỉm cười gượng gạo. "Có lẽ ta đang phải chịu áp lực từ nhiều phía cùng một lúc, cả chiến trường lẫn những chuyện riêng tư khó nói."

"Nếu có gì ta có thể giúp, đừng ngần ngại." Trần Đức Hòa nói, giọng chân thành. "Ngươi đã cống hiến quá nhiều cho vùng đất này, ta không muốn thấy ngươi gục ngã vì gánh nặng một mình."

Đào Duy Từ gật đầu cảm kích, dù trong lòng biết rõ có những gánh nặng ông không thể chia sẻ cùng ai, kể cả người mình tin tưởng nhất, bởi bản chất của mối đe dọa từ Vô Danh Tông là thứ càng ít người biết càng an toàn cho tất cả.

[1] các trận đánh dọc sông Gianh năm 1633 có ghi chép sơ lược trong chính sử [SỬ]; chi tiết chiến thuật cụ thể trong chương này là hư cấu.