Đúng như dự đoán của Đào Duy Từ, quân Trịnh phát động đợt tấn công thứ hai chỉ hai tuần sau thất bại đầu tiên, lần này với quy mô lớn hơn hẳn, huy động thêm nhiều chiến thuyền và một đội quân tinh nhuệ được tuyển chọn kỹ càng từ khắp Đàng Ngoài.

Tiến, sau khi hoàn tất việc kiểm tra và củng cố toàn tuyến phòng thủ, trở về đúng lúc trận chiến bắt đầu nổ ra dữ dội dọc theo sông Gianh. Lần này, quân Trịnh áp dụng một chiến thuật mới, chia nhỏ lực lượng thành nhiều mũi tấn công đồng thời tại nhiều điểm khác nhau, khiến quân Đàng Trong khó lòng tập trung toàn bộ lực lượng vào một điểm phòng thủ duy nhất như những lần trước.

"Chúng đã học được bài học từ thất bại lần trước." Đào Duy Từ nhận định khi theo dõi diễn biến trận đánh qua các báo cáo liên tục gửi về. "Ta cần điều chỉnh chiến thuật ngay lập tức, không thể áp dụng cùng một cách phòng thủ như đợt tấn công đầu tiên."

Ông nhanh chóng đưa ra một quyết định táo bạo, thay vì cố gắng phòng thủ đều khắp mọi điểm, ông chọn tập trung lực lượng tinh nhuệ nhất vào việc bảo vệ một điểm xung yếu duy nhất, nơi có thể quan sát và kiểm soát toàn bộ khu vực xung quanh, đồng thời cho phép các điểm khác chịu áp lực tạm thời nhưng không để mất hoàn toàn.

"Đây là một canh bạc, thưa quan." Tiến nói khi nghe qua kế hoạch mới. "Nếu điểm xung yếu ấy thất thủ, toàn bộ tuyến phòng thủ có thể sụp đổ theo."

"Ta biết, nhưng nếu ta cố gắng bảo vệ đều khắp mọi nơi, lực lượng sẽ bị dàn mỏng tới mức không đủ sức chống đỡ ở bất cứ điểm nào." Đào Duy Từ đáp, giọng quyết đoán. "Đôi khi, chấp nhận rủi ro có tính toán còn tốt hơn sự an toàn giả tạo trải rộng khắp nơi."

Tiến được giao nhiệm vụ trực tiếp chỉ huy lực lượng phòng thủ tại điểm xung yếu được chọn, trong khi tướng Lê Bình đảm nhận việc điều phối các điểm phòng thủ còn lại, cố gắng cầm cự lâu nhất có thể mà không để bất cứ điểm nào sụp đổ hoàn toàn.

Trận chiến diễn ra ác liệt suốt cả ngày, quân Trịnh liên tục dồn ép tại điểm xung yếu mà Đào Duy Từ đã dự đoán chính xác sẽ trở thành mục tiêu chính của đợt tấn công lần này. Tiến, cùng đội quân tinh nhuệ, chiến đấu không ngừng nghỉ, sử dụng thành thạo cả sáu thế của Lãng Nhân Quyền để chống đỡ và phản công trước áp lực dồn dập từ nhiều hướng.

"Chúng đông hơn chúng ta gấp ba lần!" Một người lính hét lên giữa lúc giao tranh căng thẳng nhất.

"Giữ vững đội hình! Đừng để chúng phá vỡ hàng ngũ!" Tiến hô lớn, tự mình xông lên hàng đầu để trấn an tinh thần binh sĩ, đồng thời tận dụng lợi thế địa hình đã được nghiên cứu kỹ lưỡng từ trước để bù đắp cho sự chênh lệch về quân số.

Khi mặt trời bắt đầu lặn, sau nhiều giờ giao tranh không ngừng nghỉ, quân Trịnh cuối cùng cũng phải rút lui, không đạt được mục tiêu đột phá dù đã dồn toàn lực vào điểm xung yếu mà Đào Duy Từ đã tính toán trước. Các điểm phòng thủ khác, dù chịu áp lực nặng nề, vẫn đứng vững nhờ sự điều phối khéo léo của tướng Lê Bình.

"Chúng ta đã sống sót qua đợt tấn công thứ hai." Tiến báo cáo, giọng vẫn còn thở dốc sau trận chiến kéo dài. "Nhưng tổn thất lần này nặng nề hơn nhiều so với đợt đầu tiên."

Đào Duy Từ nghe báo cáo, gương mặt trầm xuống khi biết con số thương vong cụ thể. "Mỗi sinh mạng mất đi đều là một mất mát không thể bù đắp." Ông nói, giọng nặng nề. "Nhưng nếu chúng ta không thay đổi chiến thuật kịp thời, tổn thất sẽ còn lớn hơn nhiều trong những đợt tấn công tiếp theo."

Ông dành trọn cả đêm hôm đó để cùng các tướng lĩnh rà soát lại toàn bộ diễn biến trận đánh, ghi nhận những điểm yếu đã bị quân Trịnh khai thác, đồng thời tìm cách cải thiện chiến thuật phòng thủ cho những đợt tấn công sắp tới. "Chúng ta cần thêm viện binh từ các vùng khác của Đàng Trong." Ông kết luận sau nhiều giờ bàn bạc. "Ta sẽ gửi tấu ngay trong đêm nay, không chậm trễ thêm nữa, xin chúa cho phép huy động thêm lực lượng dự bị."

Tiến, dù kiệt sức rã rời sau một ngày dài chiến đấu không ngừng nghỉ, vẫn nán lại tới tận khuya để hỗ trợ công tác chuẩn bị, biết rằng mỗi quyết định đưa ra lúc này, dù nhỏ tới đâu, đều có thể ảnh hưởng trực tiếp tới sinh mạng của hàng ngàn binh sĩ đang ngày đêm trấn giữ tuyến phòng thủ dọc sông Gianh, trong một cuộc chiến mà cả hai bên đều hiểu rõ sẽ còn kéo dài và khốc liệt hơn nữa trước khi tới hồi kết thúc, dù không ai trong số họ có thể đoán trước chắc chắn khi nào ngày đó sẽ tới, hay sẽ phải đánh đổi thêm bao nhiêu mất mát nữa trước khi đạt được nó.

Trước khi rời phòng họp về nghỉ, Tiến dừng lại nhìn tấm bản đồ trải rộng trên bàn, những vệt mực đánh dấu vị trí quân ta và quân địch chồng chéo lên nhau như một mạng nhện phức tạp. "Có đôi lúc con tự hỏi, liệu tất cả những hy sinh này rồi có thực sự đổi lấy được một nền hòa bình lâu dài, hay chỉ là một khoảng lặng tạm thời trước một cuộc chiến khác." Anh nói, giọng trầm ngâm hiếm thấy.

"Không ai có thể trả lời chắc chắn câu hỏi đó, Tiến." Đào Duy Từ đáp, đặt tay lên vai người học trò. "Nhưng ta tin rằng, nếu chúng ta không chiến đấu hết mình hôm nay, sẽ chẳng còn cơ hội nào để mơ tới một ngày mai tốt đẹp hơn cả."

[1] toàn bộ diễn biến chiến thuật trong chương này là hư cấu; bối cảnh Trịnh Nam chinh lần 2 dựa trên sử liệu có thật.