Sáng hôm sau, Đào Duy Từ thức dậy trước khi trời sáng hẳn, theo đúng thói quen ba mươi tư năm dậy sớm đi chăn trâu. Ông ngồi trên phản một lúc lâu, nhìn ra khoảng sân còn mờ sương, nghe tiếng gà gáy từ xa vọng lại, rồi mới đứng dậy mở chiếc rương gỗ nhỏ đặt trong góc phòng, nơi ông cất bộ áo lam ông Cả tặng mấy hôm trước, vẫn còn nguyên nếp gấp chưa từng mặc qua.

Ông cầm bộ áo lên, ngắm nghía dưới ánh đèn dầu còn leo lét. Mấy hôm trước, ông đã từ chối mặc nó ngay, vì muốn Trần Đức Hòa gặp đúng con người thật của mình trước khi bị bất kỳ lớp vỏ bọc nào che khuất. Giờ đây, sau khi đã được nhìn nhận đúng con người thật ấy, được hỏi về binh pháp, về khí tiết, được nghe kể chuyện xưa, được nhận lời gả con gái, ông không còn cảm thấy việc khoác lên bộ áo mới là một sự giả tạo nữa.

Đây không phải là đổi lấy một con người khác. Đây là việc con người thật của ông, lần đầu tiên sau ba mươi tư năm, được phép mặc đúng bộ áo xứng với giá trị của nó.

Ông thay áo chậm rãi, cẩn thận vuốt lại từng nếp vải, rồi đứng trước tấm gương đồng nhỏ treo trên vách, một vật xa xỉ mà căn lều tranh của ông chưa bao giờ có. Người đàn ông trong gương nhìn lại ông, vẫn là gương mặt sạm nắng, tóc điểm bạc quen thuộc, nhưng trong bộ áo lam mới, trông có phần khác, không hẳn là trẻ hơn, mà giống như một người vừa được trả lại đúng vị trí lẽ ra thuộc về mình từ ba mươi tư năm trước.

Có tiếng gõ cửa. Trần Đức Hòa đã tới, cũng ăn mặc chỉnh tề hơn ngày thường, cưỡi ngựa cùng một đoàn tùy tùng nhỏ để hộ tống vào phủ chúa. Ông nhìn Đào Duy Từ trong bộ áo mới, khẽ gật đầu hài lòng, không nói gì thêm, có lẽ ông hiểu rằng lời khen lúc này sẽ thừa thãi.

Đoàn người lên đường ngay khi mặt trời vừa ló khỏi rặng núi phía đông, ánh sáng ban mai nhuộm vàng những thửa ruộng bậc thang hai bên đường. Đào Duy Từ ngồi vững vàng hơn trên lưng ngựa so với ngày hôm qua, dù vẫn còn chút gượng gạo, nhưng tâm trí ông giờ đây đã dồn hết vào những gì đang chờ đợi phía trước, không còn chỗ cho sự lo lắng vụn vặt về việc cưỡi ngựa thế nào cho đúng dáng.

"Chúa thượng là người trọng thực tài hơn hình thức," Trần Đức Hòa nói, cưỡi ngựa song song bên cạnh ông, giọng như đang dặn dò trước một việc hệ trọng. "Nhưng phủ chúa có không ít kẻ vẫn giữ nặng lệ cũ, sẽ không ưa gì việc một người xuất thân như ngươi được trọng dụng nhanh chóng. Ngươi cần chuẩn bị tinh thần, sẽ có người tìm cách bới móc, dèm pha."

"Bẩm quan, con đã quen với việc bị dèm pha," Đào Duy Từ đáp, giọng bình thản. "Ba mươi tư năm qua, người dèm pha con còn nhiều hơn cả bây giờ. Chỉ là trước kia không ai buồn giấu diếm, còn từ nay có lẽ họ sẽ giấu kỹ hơn."

Trần Đức Hòa bật cười ngắn, gật đầu tán thưởng câu trả lời. "Nói vậy cũng phải. Nhưng nhớ lấy, trong phủ chúa, kẻ dèm pha công khai còn dễ đối phó hơn kẻ mỉm cười trước mặt mà toan tính sau lưng. Ngươi cần học cách phân biệt hai loại người ấy cho nhanh."

Đào Duy Từ ghi nhớ lời dặn ấy, gật đầu nhưng không đáp thêm, để tâm trí quay lại với những gì đang chờ đợi phía trước. Đoàn người tiếp tục đi qua một phiên chợ nhỏ vừa nhóm họp lúc sáng sớm, tiếng người mua kẻ bán ồn ào náo nhiệt. Không ai trong đoàn để ý tới một thanh niên áo vải ngắn đứng lẫn trong đám đông ven đường, đôi mắt dõi theo đoàn ngựa đi qua với một sự chú ý khác hẳn những người xung quanh chỉ tò mò nhìn theo vì thấy có quan quân, ánh mắt của người đang cố ghi nhớ từng gương mặt trong đoàn, đặc biệt dừng lại lâu hơn một chút ở người đàn ông lớn tuổi mặc áo lam mới, dáng ngồi ngựa còn hơi cứng nhắc, đang được một vị quan đối xử với sự trọng vọng khác thường.

Anh đứng lẫn giữa mấy gánh hàng rau, tay vẫn cầm dở một củ khoai mua vội lúc sáng, nhưng đã quên mất việc ăn tiếp từ lúc đoàn ngựa xuất hiện ở đầu chợ. Thanh niên ấy không biết Đào Duy Từ là ai, cũng chưa từng nghe qua cái tên đó. Nhưng bằng bản năng của kẻ đã quen lang bạt nhiều năm, phải học cách đọc người qua ánh mắt và cử chỉ để tự bảo vệ mình, anh nhận ra có điều gì đó khác thường ở người đàn ông ấy, một sự điềm tĩnh không giống với vẻ hãnh diện thường thấy ở những kẻ mới phất, mà giống như sự điềm tĩnh của người đã chờ đợi quá lâu tới mức không còn biết vui mừng thái quá là như thế nào nữa.

Anh đứng nhìn theo cho tới khi đoàn ngựa khuất hẳn sau khúc quanh, rồi quay lại với công việc dở dang của mình, không hề biết rằng chỉ ít ngày nữa, con đường của anh và con đường của người đàn ông áo lam kia sẽ giao nhau, và từ đó, không còn tách rời được nữa.

[1] nhân vật thanh niên xuất hiện cuối chương là hư cấu, xem chương sau để rõ danh tính.