Bàn tay bà lạnh.

Đó là điều đầu tiên Nai biết mỗi sáng bà phải đánh thức nó: bàn tay bà đặt lên vai, khô, nhăn, lạnh như cái muỗng để ngoài sương. Nó không mở mắt ngay. Nó nằm đó, nghe tiếng gà gáy hai lần ở xóm dưới, tiếng cú kêu xa, và tiếng bà thở bên cạnh giường, nhẹ, đều.

"Dậy."

"Mấy giờ rồi ạ?"

"Năm giờ."

"Năm giờ còn tối mà bà."

"Tối thì xe cũng đi."

"Hôm nay con nghỉ học hả bà?"

"Nghỉ."

"Cô giáo có biết không?"

"Bà gửi lời rồi."

"Gửi ai?"

"Gửi con Bua nhà bên."

"Con Bua quên thì sao?"

"Nó không quên."

Nai ngồi dậy, dụi mắt. Phòng chỉ có một bóng đèn vàng nhỏ treo trên xà, ánh yếu và hơi lung lay. Bà đã mặc xong, áo dài tay màu chàm, quần đen, khăn trùm đầu cũng màu chàm. Trên chiếu cạnh chân bà, một cái khăn vuông lớn trải ra, và bà đang gói giấy.

Nó nhìn. Một xấp giấy dày, màu ngà, mép đã mềm, gấp làm tư, làm sáu. Giấy trắng hơn, mỏng hơn, có dấu đỏ. Một tờ nhỏ có hình con dấu tròn, mà nó biết là của trường, vì nó thấy dấu ấy trong cặp mỗi tối. Bà gói chúng theo thứ tự, tay xếp chậm, như xếp một tấm vải mới.

"Bà để con cầm cho."

"Bà cầm."

"Con cầm cũng được mà."

"Con cầm diều."

"Bà cho con đem diều thiệt hả?"

"Con muốn đem thì đem. Ngồi lâu lắm."

Nai cười toe. Nó chạy ra góc nhà, nơi con diều dựng sát vách. Con diều làm từ giấy báo cũ dán lên khung tre, nó vót nan suốt ba buổi chiều, đuôi dài bằng sải tay, mặt trước vẽ bằng than một con mắt lớn. Nó cuộn dây diều quanh cái bình nước nhôm cho gọn, đeo bình lên vai, ôm con diều vào ngực.

"Đi," bà nói.

Bà khóa cửa. Ngoài kia, bầu trời không còn đen, mà xám, mây thấp, sương phủ từng lớp lên các thửa ruộng bậc thang phía dưới. Gió chưa lên. Nai ngước lên, ngửi, rồi thè lưỡi ra thử. Hôm nay gió đến muộn, nó nghĩ. Có thể phải tới chiều muộn.

Đầu làng có chiếc xe thồ đợi sẵn. Người lái là một ông già tóc bạc, nón rách, đón hai bà cháu bằng cái gật đầu. Bà ngồi sau, Nai ngồi giữa, Nai giơ con diều lên khỏi vai, nghiêng ra phía gió. Xe nổ, chạy xuống con dốc đất, đèn pha rọi một vệt vàng ngắn, đầy bụi.

Chiếc xe buýt đỗ ở ngã ba, bên cạnh một cái quán nước chưa mở, mái tôn, bàn gỗ úp ghế lên.

Bà trả tiền xe cho ông già, lẩm bẩm gì đó. Ông gật, quay xe, đi. Nai nhìn theo đèn đuôi xe nhỏ dần, rồi nhìn sang chiếc xe buýt, cũ, sơn xanh lở, mui nhô một cái hòm hành lý buộc dây.

"Lên," bà nói.

Trong xe có mùi nhựa ghế, mùi dầu gió, mùi khói thuốc cũ. Ba bốn người ngồi sẵn, cúi đầu ngủ. Hai bà cháu ngồi hàng thứ ba, sát cửa sổ. Bà đặt khăn gói giấy lên đùi, hai tay bao quanh, như bao quanh một con chim non.

Xe lăn bánh.

Bà ngủ gật ngay sau khi xe qua cái cầu thứ nhất. Đầu bà gục xuống, khăn gói trượt một chút trên đùi, Nai đưa tay đỡ. Bà không tỉnh. Nai ngồi yên, tay vẫn đặt trên góc khăn, nhìn bà ngủ.

Rồi nó nhìn ra cửa sổ.

Mây xám bắt đầu hồng ở phía đông, chỗ núi lõm xuống. Dưới kia, những thửa ruộng bậc thang xếp từng lớp như cầu thang cho người khổng lồ, nước đọng trên đó phản chiếu màu trời. Xe qua một cây cầu, dưới có một khúc sông nâu, hẹp, chảy chậm giữa hai bờ lau. Dây điện chạy dọc đường, lúc đứt lúc nối, chim đậu thành hàng, nhỏ và đen. Nai đếm dây. Ba sợi. Rồi nó đếm chim: mười hai con, mười ba. Một con bay đi.

Gió đang thổi từ hướng nào? nó tự hỏi. Nó nhìn ngọn cỏ ven đường. Cỏ ngả về phía đông, nhẹ thôi. Rồi nhìn đám khói bay lên từ một nhà dân gần đường, khói thẳng. Gió yếu. Buổi sáng gió ngủ.

"Con nhìn gì?"

Bà đã tỉnh, mắt vẫn nhắm, giọng khàn.

"Con nhìn gió."

"Gió thế nào?"

"Chưa lên. Chắc chiều muộn nó mới lên."

"Chiều muộn."

"Sáu giờ làng con thi diều."

"Con nói rồi."

"Con nói mấy lần rồi hả bà?"

"Bốn lần."

"Con nói nhiều quá."

"Nói nhiều thì không sao."

"Mình xong sớm không bà?"

"Bà không biết. Nhưng xong sớm thì kịp."

Bà ngủ lại. Nai không hỏi thêm.

Chiều nay, sáu giờ, trên bãi đất trống đầu làng, sẽ có cuộc thi. Bảy đứa trẻ đã ghi tên. Giải là cái diều lớn bằng vải do ông trưởng làng may, và Nai nghĩ về nó, mỗi sáng, từ khi thức dậy.

Nhưng hôm nay nó đang đi xin cái giấy, chuyện của người lớn. Chuyện của người lớn thì xong sớm thôi.

Xe dừng lần thứ chín, hay mười, trước một cái cổng sắt lớn.

Văn phòng nằm trong một cái sân rộng lát xi măng, tường vàng, mái ngói đỏ, cột cờ cao ở giữa, và một dãy ghế dài bằng gỗ kê dọc hành lang. Đã có người. Rất nhiều người, ngồi trên ghế, đứng cạnh cột, ngồi xổm dưới gốc cây, mỗi người ôm một xấp giấy trong tay hay trong khăn hay trong túi nhựa. Họ nói rất khẽ, và âm thanh cả sân gom lại thành một tiếng ù ù đều như tiếng ong.

Bà dắt Nai tới một cái bàn nhỏ, nơi một người đàn ông cầm xấp thẻ giấy nhỏ.

"Bà lấy số."

"Cảm ơn ông."

"Tám mươi bảy."

Tờ giấy trong tay Nai nhẹ, vuông bằng bàn tay, in số đen đậm. Tám mươi bảy. Nó nhìn lên bảng điện tử treo trên cửa chính, những con số đỏ nhấp nháy, và bên dưới là một dòng số đỏ nhỏ hơn: tám giờ bốn mươi.

Ba mươi mốt.

"Bà ơi," nó nói nhỏ, "bảng nó đang ở ba mươi mốt."

"Ừ."

"Mình tám mươi bảy."

"Ừ."

"Còn năm mươi sáu số nữa."

"Con đếm thế nào?"

"Con trừ."

"Con giỏi."

"Mỗi số mất bao lâu hả bà?"

"Bà không biết."

"Con đo thử."

Bà cười, một nụ cười đơn giản, khô. Nai nhìn bảng. Ba mươi mốt. Nó đếm thầm trong đầu: một, hai, ba, tiếp tục đếm, và khi tới hai trăm mười, chữ số chuyển sang ba mươi hai.

Ba phút rưỡi.

Nó tính. Năm mươi sáu số, nhân ba phút rưỡi. Nó tính lại, môi mấp máy, ngón tay gập từng ngón. Hơn ba tiếng. Thêm lúc nghỉ trưa, người ta nói là có nghỉ trưa. Nó ngẩng lên, nhìn bà.

"Mình tới số lúc gần hai giờ."

"Sao con biết?"

"Con tính."

"Ừ."

"Hai giờ là muộn, bà ơi."

"Muộn cũng đến lượt."

Hai bà cháu ngồi xuống một chỗ trống ở cuối hàng ghế. Bà đặt khăn gói lên đùi, thẳng lưng, hai tay đặt hai bên, và bất động. Nai nhìn quanh. Người ngồi cạnh nó là một ông mặc áo sơ mi trắng đã ngả vàng, ôm một cái cặp nhựa trong suốt có hàng chục tờ giấy kẹp. Ông liếc con diều, rồi liếc nó, tay vẫn giữ chặt cái cặp.

"Cháu mấy tuổi?"

"Mười hai."

"Lớp mấy?"

"Lớp năm."

"Học giỏi không?"

"Thứ ba lớp ạ."

"Thứ ba. Giỏi."

"Cháu thứ ba thôi, chưa nhất."

"Nhất khó lắm."

"Cháu biết."

"Cháu mang diều làm gì?"

"Chiều nay làng cháu có thi diều."

"Chiều nay?" Ông nhìn ra cổng, nhìn đồng hồ cổ tay. "Cháu về kịp không?"

"Cháu không biết ạ."

Ông ngừng hỏi. Ông xoay đầu, nhìn thẳng ra phía trước, ngón tay gõ lên mặt cặp nhựa.

Buổi sáng trôi chậm.

Mỗi lần bảng đổi số, một tiếng chuông nhỏ kêu tinh, và cả sân thở ra cùng một lúc. Có người đứng dậy, bước vào, đi qua cánh cửa gỗ có tấm biển ghi chữ Nai chưa đọc hết. Có người đi ra, ôm xấp giấy mỏng hơn hay dày hơn lúc vào, gương mặt không biểu lộ gì. Nai theo dõi từng người một. Nó bắt đầu đoán xem ai ra với tin tốt, ai ra với tin xấu, và nó đoán sai gần hết, vì những gương mặt đều giống nhau.

"Bà ơi, người ta vào trong đó làm gì?"

"Nộp giấy."

"Giấy gì?"

"Giấy của họ."

"Giấy của họ có giống giấy của bà không?"

"Giống một ít."

"Một ít là ít nào?"

"Bà không biết."

"Vậy sao bà biết là giống?"

"Vì ai cũng ôm giấy như bà."

Nai nhìn quanh sân. Ai cũng ôm giấy thật.

Bảng điện tử nhảy sang bốn mươi. Năm mươi. Năm mươi bảy.

Đến trưa, bà nhắm mắt.

Không phải ngủ. Nai nhìn rõ. Mắt bà nhắm, nhưng ngón tay bà vẫn gõ nhẹ trên khăn gói, nhịp nhịp, như đếm. Nó biết bà đang đếm thứ gì đó mà nó không đoán nổi.

"Bà ơi, con ra sân được không?"

"Đi."

"Con không đi xa."

"Đừng ra khỏi cổng."

"Con không ra."

Nó đứng dậy, ôm con diều, đi ra khoảng sân trống cạnh cột cờ. Nắng đã lên, trắng, gắt, gió vẫn chưa thấy đâu. Nó ngồi xuống bậc xi măng, mở diều ra, kéo hai cái nan cho căng, vuốt giấy báo cho phẳng. Con mắt vẽ bằng than nhìn lên trời.

Nó không thả. Không thể thả. Nhưng nó cầm lên bằng hai tay, giơ cao qua đầu, và nhắm mắt, tưởng tượng gió. Hơi nóng của buổi trưa rọi vào mặt nó. Nó đếm ngược: sáu, năm, bốn, ba. Sáu giây là đủ để diều tìm được luồng gió. Nó chưa bao giờ cần hơn sáu giây.

"Ê."

Nó mở mắt.

Một bé gái đứng đó, nhỏ hơn nó chừng hai tuổi, tóc buộc hai chùm, áo đỏ in hình quả dâu, tay nắm một que kem đã chảy.

"Cái đó là gì?"

"Diều."

"Làm bằng gì?"

"Giấy báo. Với tre."

"Ai làm?"

"Mình làm."

"Giỏi vậy?"

"Cũng bình thường."

"Cho mình xem được không?"

"Xem được. Đừng sờ."

"Sao không sờ?"

"Giấy báo thủng liền."

Con bé nghiêng đầu nhìn, rồi đưa que kem lên liếm. "Sao nó có mắt?"

"Để nhìn gió."

"Gió nhìn lại không?"

Nai nghĩ. "Nó nhìn mình, rồi mới đẩy."

"Hay quá."

"Mình nghĩ thế thôi."

"Mình tên Pla. Còn bạn?"

"Nai."

"Bạn tới đây làm gì?"

"Đi xin cái giấy."

"Mình cũng đi xin giấy."

"Giấy gì?"

"Giấy cho mẹ mình."

"Mình xin cho bà."

Hai đứa nhìn nhau. Pla gật đầu, rồi liếm que kem, và hỏi sang chuyện khác.

"Bạn thả diều ở đâu?"

"Ở làng."

"Làng bạn xa không?"

"Xa. Xe thồ với xe buýt."

"Mình cũng xe buýt."

"Chiều nay mình thi diều."

"Thắng không?"

"Mình chưa biết."

"Bạn sẽ thắng," Pla nói, chắc nịch, và cắn nốt cái que kem, trước khi mẹ nó gọi từ hành lang và nó chạy mất.

Nai nhìn theo, giữ con diều trên đầu gối, rồi ôm nó trở vào.

Bà đang mở một cái khăn nhỏ, trong đó có một nắm cơm nếp bọc lá chuối.

"Ăn đi."

"Bà ăn chưa?"

"Bà không đói."

"Bà phải ăn."

"Bà ăn sau."

"Sau là bao giờ?"

"Khi con ăn xong."

"Vậy con ăn chậm."

"Con ăn chậm thì bà đói lâu."

"Vậy con ăn nhanh."

Bà bật cười thành tiếng, tiếng cười nhỏ, ngắn. Nai bẻ nắm cơm làm đôi, nhét một nửa vào tay bà, và nhìn đến khi bà cầm lên miệng.

Rồi bà nhắm mắt lại, và Nai ôm diều ngồi chờ, nhìn con số đổi từng chút một. Gần hai giờ, bảng nhảy sang tám mươi sáu.

Bà mở mắt, đứng dậy, ôm khăn gói trước ngực. Chuông kêu tinh.

Tám mươi bảy.

Quầy là một cái bàn dài ngăn bằng kính trong, sau kính là một người đàn bà trẻ, tóc búi thấp, mặc áo sơ mi trắng có thẻ tên cài ngực. Cô nhìn họ bằng đôi mắt mỏi nhưng dịu, rồi gật đầu.

"Mời bà ngồi."

Bà ngồi. Nai đứng cạnh, một tay giữ diều, một tay giữ bình nước. Phòng mát, có quạt trần quay chậm, tiếng giấy sột soạt khắp nơi.

Bà mở khăn gói. Từng tờ một, bà đặt lên mặt bàn kính, dùng hai tay đẩy vào khe. Cô viên chức nhận từng tờ, đọc, đặt xuống. Cô đọc lặng lẽ. Đôi lúc cô dùng cây bút chì gạch nhẹ một dòng, hoặc lật mặt sau. Nai đứng yên, mắt không rời bàn tay cô.

"Giấy này của bà?"

"Vâng."

"Giấy này của làng?"

"Vâng."

"Giấy này của trường cháu?"

"Vâng."

"Tốt."

Cô ghi gì đó vào cuốn sổ lớn bên cạnh. Rồi cô cầm lại tờ giấy mỏng có dấu đỏ, tờ của làng, nhìn lâu hơn, nghiêng nó ra ánh sáng. Cô nhìn bà.

"Tờ này của làng, còn thiếu một dấu."

"Thiếu dấu?"

"Chỗ này." Cô chỉ vào một ô trống nhỏ ở góc. "Cần có thêm dấu ở đây."

Bà nhìn ô trống đó rất lâu.

"Tôi... ông trưởng làng đóng rồi."

"Dạ, ông đóng ở đây." Cô chỉ chỗ khác. "Nhưng còn chỗ này nữa."

"Tôi không biết."

"Không sao ạ. Bà mang lại là được."

"Mang lại?"

"Dạ. Lần sau bà mang giấy này lên, nhờ ông trưởng làng đóng thêm dấu ở đây. Rồi bà lấy số lại. Các giấy còn lại đều ổn."

"Còn... còn lại ổn?"

"Dạ, ổn."

Bà gật. Nai không nhìn bà. Nó nhìn lên tường, nơi có một cái đồng hồ tròn, kim đen, mặt trắng. Kim ngắn chỉ vào hai. Kim dài vừa qua số năm.

Hai giờ hai mươi lăm.

Nó cắn môi. Nó tính. Xe buýt về có chuyến hai giờ rưỡi, nó biết, vì lúc đi nó đã đọc tờ giấy dán ở chỗ xe đỗ. Lúc sáng xe chạy hơn ba tiếng. Chuyến sau là bốn giờ, về tới ngã ba thì trời đã tối. Sáu giờ chiều, bãi đất trống đầu làng, cuộc thi diều.

"Cô ơi."

Cô viên chức ngẩng lên, nhìn nó qua tấm kính.

"Cháu nói được không ạ?"

"Con nói đi."

"Cháu về trước sáu giờ được không ạ?"

Cô không đáp. Bà quay sang nhìn Nai, mắt bà mở lớn, như muốn bảo nó im.

"Cháu có cuộc thi diều," Nai nói nhanh, giọng nhỏ lại. "Ở làng. Sáu giờ. Cháu đi xe buýt chuyến hai rưỡi thì về kịp."

"Nai," bà nói.

"Cháu chỉ hỏi thôi."

Cô viên chức nhìn nó. Rồi cô nhìn con diều, mắt vẽ bằng than, đuôi giấy báo lòng thòng. Rồi cô nhìn đồng hồ trên tường.

Cô gập cuốn sổ lại, đẩy các tờ giấy qua khe kính cho bà, từng tờ, theo thứ tự, và bà nhận, gói lại bằng cái khăn, buộc hai góc. Mọi việc diễn ra trong im lặng, và Nai nghe tiếng quạt trần quay đều đều như tiếng kim đồng hồ.

"Bà cứ giữ giấy này," cô nói. "Lần sau mang đủ."

"Vâng."

"Bà nhớ mang cả giấy của trường nhé."

"Vâng."

Bà đứng lên, cúi đầu, ôm khăn gói trước ngực. Nai cũng cúi đầu theo, nhanh, vụng. Nó quay người, kéo tay bà.

"Nai."

Giọng cô viên chức.

Nó ngoảnh lại. Cô đang nhìn nó, không cười, nhưng ánh mắt nhẹ hơn lúc nãy.

"Về đi. Chạy thì kịp."