Chú Hùng thả dây ghe lúc bốn giờ sáng, khi trời còn đen, và người khách lạ đến sớm hơn hẹn một tiếng.

Anh ta đứng trên bến Vĩnh Long, vai đeo cái cặp da đen, tay xách cái túi vải, áo sơ mi trắng ủi thẳng như vừa mua. Gió sông thổi tà áo bay nhẹ. Dưới chân anh, nước xô vào bến thành tiếng rì rì, mang theo mùi bùn, mùi trái cây chín, mùi dầu máy.

"Chú Hùng phải không ạ?"

"Ừ."

"Em là Phong. Anh Tư ở văn phòng gọi báo với chú rồi."

"Ừ, biết."

"Em đi nhờ ghe chú xuống Cà Mau."

"Biết."

"Em ngồi chỗ nào ạ?"

Chú Hùng nhìn anh, từ cái cặp tới đôi giày da còn bóng, rồi nhìn xuống con ghe. Phước Thạnh nằm áp sát bến, gỗ sao, thân dài mười hai mét, sơn đỏ đã bong thành từng mảng như vỏ cây tróc, và chữ trên mũi cũng bong, phải đọc bằng ký ức mới thấy đủ. Thùng cam sành xếp ba tầng trên boong, cái nào cái nấy bọc bạt. Đằng sau lái, cái trang thờ gỗ nhỏ gắn vào vách, chưa thắp nhang, chỉ có đĩa trái cây và ba cái ly nước đứng trong bóng tối.

"Ngồi chỗ mui," chú nói. "Đừng ngồi lên tấm ván giữa."

"Tấm nào ạ?"

"Tấm đó."

Phong nhìn theo ngón tay chú. Một tấm ván rộng, mặt phẳng, nằm giữa hai khoang hàng, nhìn không có gì khác mấy tấm kia. "Tại sao ạ?"

"Đừng ngồi."

"Có hư không ạ?"

"Không hư."

"Vậy..."

"Ngồi mui."

"Dạ."

Phong leo lên mui, cẩn thận đặt cái cặp xuống trước, rồi đặt mình xuống sau. Chú Hùng thấy anh liếc xuống tấm ván một lần nữa, rồi ngoan ngoãn nhìn ra sông.

Tiến, thằng phụ, mười chín tuổi, đen và gầy như cây sào, từ dưới khoang chui lên, vai quàng dây ghe. Nó nhìn Phong một lượt, nhìn chú, rồi cười, miệng không phát ra tiếng.

"Cười gì?" chú hỏi.

"Dạ không."

"Thả dây."

Tiến thả. Máy ghe nổ, ục, ục, rồi chạy đều, và Phước Thạnh trôi ra khỏi bến, rẽ nước thành hai vệt trắng dài. Phía đông, trời bạc dần lên như nước vo gạo.

Hết buổi sáng, ghe qua cồn, qua cái cầu sắt, qua vài xóm nhà lá nằm sát mép nước. Phong ngồi trên mui, mở laptop, gõ gõ, thỉnh thoảng nhìn ra ngoài, thỉnh thoảng nhìn xuống chú. Chú Hùng cầm lái, mắt nhìn nước, tai nghe máy. Nước hôm nay đục, nặng, chảy chiều chậm.

Chú đọc nước như đọc mặt người quen. Chỗ nước nâu sẫm là chỗ sâu, chỗ nước vàng nhạt là chỗ cạn, chỗ có vệt bọt xoay thành vòng nhỏ thì phía dưới có cọc hay bãi, và chú bẻ lái trước khi mắt kịp nhìn thấy gì. Chú đang dạy Tiến đọc nước, và dạy còn lâu, vì thằng nhỏ còn nhìn hai bên nhiều hơn nhìn phía trước. Không có bản đồ trên ghe này. Chỉ có cái la bàn nhỏ cũ gắn trên vách, và chú chưa bao giờ nhìn nó.

"Chú ơi."

"Gì?"

"Cái thùng cam bên phải hơi nghiêng, em sợ nó sắp rớt kìa!"

Cả ghe im.

Không phải im bình thường. Máy ghe vẫn chạy, sóng vẫn vỗ, nhưng tiếng người thì tắt, như ai bịt cái loa. Tiến, đang cuộn dây ở mũi, khựng tay. Nó quay đầu, nhìn Phong, mắt tròn như hai đồng xu. Một giây. Hai giây. Rồi nó ho, mạnh, như muốn nuốt cái gì đó vào bụng.

Chú Hùng hắng giọng. Ngắn, khô, một tiếng.

"Cái thùng," chú nói, giọng bình thường, "tụt xuống chút."

"Dạ?" Phong ngẩng đầu khỏi màn hình.

"Tụt xuống chút. Tiến, lấy dây cột lại."

"Dạ chú."

Tiến chạy tới, cột lại thùng cam, mặt đỏ lên vì nín cười. Phong nhìn nó, nhìn chú, nhìn cái thùng. "Nhưng nó có nghiêng thiệt mà chú."

"Ừ, nghiêng."

"Em nói rớt..."

Chú hắng giọng. Một tiếng, nhanh hơn lần trước.

Phong khép miệng. Anh ta nhìn chú rất lâu, tay còn đặt trên bàn phím, và chú thấy trong mắt anh một câu hỏi đang tìm đường ra.

"Anh Phong."

"Dạ?"

"Ba chuyện nhờ anh."

"Dạ?"

"Một, đừng nói rớt." Chú nhìn nước, không nhìn anh. "Hai, đừng nói đổ. Ba, đừng nói lật."

"Dạ... mấy chữ này..."

"Mấy chữ này mình không nói."

"Vì sao ạ?"

"Không vì sao hết."

"Chú cấm hả?"

"Chú không cấm. Chú nhờ."

"Nhờ gì ạ?"

"Nhờ anh không nói."

Phong im, rồi nhẹ nhàng lấy điện thoại ra, bấm bấm. Chú thấy anh gõ: rớt, đổ, lật. Anh ngẩng lên, giọng nhỏ lại:

"Còn chữ nào nữa không ạ?"

"Úp. Rơi. Ngã."

"Úp, rơi, ngã." Anh gõ. "Còn gì nữa?"

"Anh đừng mang mèo xuống ghe."

"Em không mang mèo."

"Rắn."

"Dạ không."

"Rùa. Ngỗng."

"Em không có nuôi ngỗng."

"Vậy được."

Phong gấp điện thoại lại. Chú thấy khóe miệng anh giật giật, như đang cố giữ một câu hỏi khác mà không dám hỏi: ghe này có bị ma không. Chú không trả lời câu hỏi chưa ai hỏi. Chú chuyển lái, hơi nghiêng tay.

"Chú."

"Gì?"

"Em nói một chuyện được không ạ?"

"Nói."

"Em có ghi chữ rớt lúc nãy rồi. Em ghi để nhớ không nói. Em không có cười chú."

"Biết."

"Dạ."

"Ghi là được."

"Dạ."

Chú nhìn nước, khẽ nhếch mép. Nhiều năm rồi, chưa người khách lạ nào ghi vào điện thoại cho chú xem.

Qua trưa ngày đầu, Tiến bưng hai tô cơm lên mui, đặt một tô trước mặt Phong, ngồi xuống bên cạnh, hai chân thòng ra mép.

"Anh Phong."

"Dạ?"

"Ba chữ chú nhờ anh còn nhớ không?"

"Nhớ."

"Đừng nói ra."

"Em đâu có nói."

"Em biết. Em dặn trước."

"Dạ."

"Anh thay chữ khác. Cái thùng thì tụt. Nước thì trút. Ghe thì nằm."

"Ghe nằm là sao?"

"Là ghe nằm yên."

"Còn nếu ghe nằm sấp?"

"Anh!"

"Em hỏi thử."

"Đừng hỏi thử! Nằm sấp cũng không được!"

"Vì sao?"

"Vì nó giống."

"Giống chữ nào?"

"Anh Phong!"

Phong bật cười, rồi lấy tay bụm miệng, vì từ khoang lái, lưng chú Hùng thẳng hơn một chút. Tiến liếc về phía lái, nuốt miếng cơm, hạ giọng.

"Anh cười nhỏ thôi. Chú nghe."

"Chú nghe được hả?"

"Chú nghe hết. Máy nổ mà chú còn nghe con chim bìm bịp ở bờ."

"Vậy em nói nhỏ."

"Dạ."

"Tiến."

"Dạ?"

"Em làm ở đây bao lâu rồi?"

"Ba năm."

"Em có tin không?"

"Tin gì?"

"Mấy chuyện này."

Tiến nhai cơm, nhìn tô, nhìn lên trời, gãi mũi. "Con không biết."

"Không biết?"

"Con làm. Con nhớ. Hết."

"Vậy tin hay không?"

"Anh hỏi chú đi."

"Em hỏi chú rồi."

"Chú nói sao?"

"Chú nói không vì sao hết."

"Vậy là chú trả lời rồi," Tiến nói, và lùa nốt miếng cơm cuối.

Chiều ngày hai, ghe vào đoạn sông rộng, nước chảy xiết hơn, bờ hai bên lùi xa thành hai vệt xanh. Mặt trời thấp, vàng, rọi nghiêng xuống mặt sông, và nước sáng lên từng mảng như da cá. Ghe đi giữa dòng, máy kêu đều.

Một cái đầu nhỏ nhô lên khỏi nước, ngay mũi ghe.

Là một con chó, lông vàng, mõm hướng thẳng, hai tai dựng lên như hai cái cờ. Nó bơi đều, chân đạp, lướt qua mũi Phước Thạnh cách chừng ba sải, mắt nhìn về bờ bên kia, không liếc ghe lấy một cái.

"Chú," Phong nói, "chó kìa!"

"Ừ."

"Nó bơi từ đâu tới vậy chú?"

"Không biết."

"Nó bơi xa vậy sao nổi chú?"

"Nổi chứ."

Chú đứng dậy khỏi chỗ lái. Hiếm khi chú đứng dậy khi ghe đang chạy. Chú nhìn con chó một lúc, nhìn cái đầu vàng nhỏ xíu đạp nước giữa sông, và nói, giọng nhẹ như hơi thở:

"May rồi."

Phong cười. Tiếng cười của anh đột ngột, sảng khoái, và con chó ở đằng xa thậm chí quay đầu một chút, như nghe được. "Chó bơi sao lại may chú?"

"May."

"Chú tin vậy hả?"

"Chú nói may."

"Nhưng mà chú tin hả?"

"Anh Phong," chú nói, và ngồi xuống, và cầm lại lái, "cái chó nó bơi qua. Qua rồi. Anh ăn cơm chưa?"

Phong cười tiếp, nhưng nhỏ dần. Chú không cười. Chú nhìn con chó nhỏ dần, nhỏ dần, trở thành một chấm vàng giữa mặt nước, rồi một chấm nữa, rồi không còn, và mãi lúc đó chú mới nghe được trong ngực mình một cái gì nhẹ nhõm, như vừa đặt xuống một cái thùng không ai biết nó nặng.

Tối ngày hai, ghe neo ở một đoạn kênh vắng, hai bên là rừng dừa nước, đèn bão treo ở mũi. Ba người ăn cơm trên boong: cá lóc kho, canh chua, dưa cải. Tiến ngồi ăn nhanh, lưng quay về phía Phong, như đứa trẻ cố tránh một câu hỏi.

"Chú Hùng," Phong nói, "ghe chú chạy cái nghề này lâu chưa?"

"Hai mươi hai năm."

"Chú bắt đầu lúc nào?"

"Hai mươi hai năm trước."

"Chú làm với ai?"

"Với cha chú."

"Cha chú đâu rồi?"

"Mất."

"Em xin lỗi."

"Không sao."

"Con ghe này là của cha chú hả?"

"Ừ."

"Phước Thạnh là tên..."

"Là tên cha chú đặt."

"Hay quá."

Chú không nói. Chú nhai miếng cá, nhìn ngọn đèn bão lập lòe, rồi lấy điện thoại ra gọi cho vợ.

"Anh." Giọng chị Tâm đứt đoạn vì sóng. "Tới đâu rồi?"

"Kênh Quản Lộ."

"Mệt hông?"

"Không."

"Ăn chưa?"

"Rồi."

"Ngân đòi nói chuyện. Nó học bài xong."

"Nói."

Có tiếng sột soạt, rồi một giọng nhỏ, giòn: "Ba?"

"Ừ. Ngân."

"Ba đi tới đâu rồi?"

"Cà Mau."

"Ba có thấy cá heo không?"

"Không có cá heo ở đây."

"Con coi trên mạng, có cá heo ở sông Hậu."

"Hồi xưa."

"Hồi nay hông có hả ba?"

"Chưa thấy."

"Vậy ba thấy gì?"

"Thấy con chó."

"Con chó nào?"

"Con chó bơi."

"Sao con chó bơi hả ba?"

"Nó qua sông."

"Ba nói vậy là sao?"

"Là nó qua sông."

Ngân thở dài ở đầu dây bên kia, tiếng thở của đứa mười ba tuổi coi ba mình là một câu đố dở. "Ba nói chuyện cái gì cũng ngắn. Mẹ nói đúng."

"Mẹ con nói gì?"

"Mẹ nói ba nói ít nên người ta không biết ba thương."

Chú nhìn cây đèn bão. Ngọn lửa nghiêng nhẹ theo gió. Chú không đáp ngay.

"Ba biết," chú nói.

"Biết gì ba?"

"Biết người ta không biết."

"Vậy sao ba không nói?"

"Ba nói rồi."

"Hồi nào?"

"Vừa nói."

"Ba," Ngân nói, giọng dịu lại. "Con biết rồi."

Sột soạt, rồi giọng chị Tâm trở lại, thấp hơn.

"Anh."

"Ừ."

"Đám cưới con Hoa tuần sau. Anh về kịp không?"

"Ngày mấy?"

"Hai mươi ba."

"Không kịp."

"Em biết. Em hỏi để hỏi."

"Em nói với nhà nó, anh gửi lời."

"Em nói rồi. Họ hỏi hoài sao anh không đi đám nào."

"Em nói sao?"

"Em nói anh bận cúng."

"Ừ."

"Họ cười."

"Ừ."

"Em cũng cười," chị Tâm nói. "Thôi anh ngủ đi."

Chú cúp máy trước khi giọng chú đổi. Phong, ngồi đối diện, nhìn chỗ khác một cách rất cẩn thận. Tiến cắm đầu vào bát cơm.

Ngày thứ ba, mười bốn âm lịch, chú Hùng thức dậy lúc bốn giờ, trước hai người kia.

Trời vẫn đen. Trăng tròn gần hết treo thấp trên rừng dừa nước, vàng lạt, và mặt kênh dưới nó phẳng như tấm kính. Chú rửa mặt bằng nước kênh múc trong cái gáo dừa, lau bằng khăn rằn, rồi bước tới trang thờ gắn trên vách.

Chú đã làm việc này hai mươi hai năm, nên tay chú tự biết. Chú lấy ba cái ly cũ, trút nước trong thùng nước ngọt vào từng cái, ngang vạch, ba cái đều nhau. Chú thay đĩa trái cây, bỏ hai quả cam hôm qua, đặt hai quả mới, một cái thanh long, một trái bưởi nhỏ. Chú lấy ba cây nhang trong hộp, châm lửa, cắm vào lư.

Khói bốc lên, mảnh, thẳng, rồi nghiêng theo gió sông.

Chú đứng đó một lát, hai tay buông thõng. Chú không khấn. Chú chưa bao giờ khấn. Cha chú dạy chú: ngày này thì thắp nhang, thay nước, thay trái, rồi lo việc mình. Chỉ vậy.

"Chú."

Phong đứng ở cửa khoang, tóc rối, mắt còn ngái ngủ, áo sơ mi nhàu. Anh không bước tới gần, đứng cách xa vừa phải.

"Dậy sớm vậy?"

"Dạ. Em nghe tiếng."

"Tiếng gì?"

"Tiếng chú. Chú thay nước."

"Ừ."

"Hôm nay là..."

"Mười bốn."

"Mười bốn là..."

"Ngày chú thắp."

"Dạ."

"Anh ngủ thêm đi."

"Em không ngủ được nữa."

"Vậy ngồi mui."

"Dạ chú."

Phong leo lên mui, ngồi xa hết cỡ, hai tay ôm đầu gối, nhìn khói nhang từ xa. Chú thấy anh định hỏi, mở miệng rồi khép, ba lần. Anh không hỏi. Chú không giải thích.

Gần chín giờ, ghe gặp một chiếc xuồng nhỏ bán nước, mui lá, cột dây cà phê bọc ni lông lủng lẳng hai bên mạn. Chị Năm Ớt đứng ở lái, nón lá che nửa mặt, giọng the thé từ xa.

"Chú Hùng! Hôm nay xuống tới đâu?"

"Cà Mau."

"Chú ghé tui lấy bình trà đá không?"

"Cho hai bình."

"Hai bình. Nay có ai đi theo?"

"Khách nhờ."

"Khách?" Chị Năm Ớt nghiêng nón nhìn lên mui, thấy Phong đang vẫy tay chào. "Ủa, khách biết kiêng chưa chú?"

"Biết hết."

"Biết hết?"

"Biết ba chữ."

"Ba chữ thôi hả?"

"Ba chữ đủ rồi."

"Anh khách ơi," chị Năm Ớt nói, hướng lên mui, "anh nhớ đừng nói chữ gì không?"

Phong nhìn chú. Chú nhìn nước. Anh nuốt nước bọt, mở miệng, nghĩ, rồi đáp, từng chữ:

"Dạ, em nhớ. Em không nói."

"Không nói chữ nào?"

"Dạ... mấy chữ."

"Giỏi!" Chị Năm Ớt cười lớn, đưa hai bình trà đá qua mạn, rồi thêm một cái bánh in trong lá chuối. "Cho anh, cho cái miệng anh biết giữ."

"Dạ cảm ơn chị."

"Chú Hùng."

"Gì?"

"Đưa tiền sau cũng được."

"Đưa luôn."

"Chú lúc nào cũng đưa luôn." Chị Năm Ớt đẩy xuồng ra xa, tay chống sào, tiếng cười the thé theo gió sau lưng. "Đi bình an nghen!"

Chú không đáp. Chú đưa hai bình trà xuống cho Tiến, và cầm tay lái lại.

Ghe chạy từ năm giờ. Cả buổi sáng ghe trôi qua những khúc kênh hẹp, mái dừa nước hai bên rũ xuống gần chạm mui. Tiến ngồi ở mũi, chân đung đưa. Phong gõ laptop, không nói nhiều. Chú cầm lái, nghe máy, nghe nước, nghe tiếng chim bìm bịp kêu trong đám lá.

Quá trưa, ghe rẽ vào một đoạn kênh còn hẹp hơn nữa, lòng kênh chỉ vừa bề ngang con ghe, hai bên mái dừa nước gần như khép lại thành đường hầm. Tiến cầm sào, đẩy khi ghe lệch. Máy giảm ga. Phước Thạnh bò chậm.

Đến xế chiều, chú Hùng giao lái cho Tiến.

"Chú ra dọn bàn thờ," chú nói.

"Dạ chú."

"Tiến."

"Dạ."

"Hai bên có bờ. Đừng sát."

"Dạ chú, con biết."

Chú đi ra sau lái. Trang thờ nằm trong bóng râm của mui, khói nhang đã tắt từ lâu, chỉ còn ba chân hương đen mảnh trong lư. Chú đưa tay lấy đĩa trái cây, nhấc lên, và dừng.

Ba cái ly nước đứng thẳng hàng.

Cái ly bên trái, ngang vạch, như chú trút lúc sáng. Cái ly bên phải, ngang vạch.

Cái ly ở giữa đầy.

Đầy tới miệng. Mặt nước trong ly phồng lên một chút, lồi, bóng, giữ nguyên hình cái vòm nhỏ, chưa tràn. Chú đã trút nó ngang vạch. Chú nhớ rõ. Chú đã nhìn từng cái.

Ghe lắc nhẹ. Mặt nước trong ly gợn một vòng, rồi yên, vẫn không tràn.

Chú nhìn nó, tay vẫn đỡ cái đĩa.

Rồi từ phía mũi ghe, tiếng Tiến gọi, gấp: "Chú! Hẹp quá chú!"

Chú quay lưng, bước ra khoang lái, nắm lấy cần lái từ tay thằng nhỏ, và đẩy ghe cua nhẹ qua khúc cong. Mái dừa quệt vào mui, kêu sột soạt. Ghe lướt qua với khoảng cách chừng một gang tay, rồi ra khỏi đoạn hẹp, ra lòng kênh rộng, nước loang vàng dưới nắng chiều.

"Chú giỏi quá," Tiến nói, thở ra.

"Lái phải nhìn."

"Con nhìn mà."

"Nhìn phía trước. Đừng nhìn hai bên."

"Dạ."

Phong đứng ở cửa khoang, tay vịn khung, mặt hơi trắng. "Ghe suýt quẹt chú."

"Không quẹt."

"Em thấy."

"Không quẹt."

Phong im. Chú cầm lái thêm một đoạn nữa, rồi giao lại cho Tiến, và đi dọn bàn thờ. Chú nhấc đĩa trái cây xuống, bỏ hai quả vào giỏ cam, giữ lại cái thanh long cho tối. Chú cầm ba cái ly, trút nước ra mạn ghe, từng cái.

Tối ngày mười bốn, ghe đã gần tới. Phía xa, ở cuối kênh, ánh đèn của thị trấn nhỏ nhấp nháy như hạt sao thấp, và gió mang mùi khói bếp.

Phong ngồi cạnh chú trên mui, lưng dựa vào mép, hai chân duỗi. Anh đã cởi giày. Dưới chân họ, mái ghe còn ấm hơi nắng. Tiến đã xuống khoang ngủ, mùi dầu máy và mùi cam thoảng lên.

"Chú."

"Gì?"

"Em hỏi chú một câu, được không?"

"Hỏi."

"Chú đừng giận."

"Chú không giận."

Phong im một lúc. Anh nhìn mặt kênh tối, nhìn ánh đèn xa, nhìn ngón chân mình. Rồi anh hỏi, nhẹ, như sợ làm nước gợn:

"Chú không tin mà vẫn làm hả?"

Chú Hùng nhìn nước kênh. Nước đen, phẳng, soi ánh đèn xa thành một vệt vàng run rẩy kéo dài từ chân trời tới mũi ghe. Chú nhìn ánh đèn. Chú nghe tiếng máy ghe, đều, trầm, tiếng chim bìm bịp từ xa, tiếng muỗi rì rì quanh tai.

Chú đưa tay lên miệng, hắng giọng một tiếng ngắn, khô.

Phong chờ, rồi thôi chờ. Phía trước, ánh đèn thị trấn lớn thêm một chút.