Till Eulenspiegel đến ra mắt một vị lãnh chúa, tự xưng là họa sĩ tài danh bậc nhất.

Lãnh chúa đang muốn có một bức tranh lớn vẽ tổ tiên dòng họ mình trên tường đại sảnh, bèn thuê ngay. Till xin một khoản tiền rất lớn để mua màu quý, xin đóng kín đại sảnh, và ra một điều kiện:

"Thưa ngài, trong lúc tôi vẽ, tuyệt đối không ai được vào xem. Màu chưa ăn tường mà có người lạ nhìn vào thì hỏng hết."

Lãnh chúa đồng ý.

Bốn tuần trôi qua. Till và mấy người phụ việc ăn ngủ trong đại sảnh đóng kín, cửa cài then, chẳng ai biết bên trong ra sao.

Đến ngày mở cửa, cả triều kéo tới. Lãnh chúa đi đầu, các quan theo sau, ai nấy háo hức.

Till mở toang hai cánh cửa, cầm cây gậy dài, bước tới bức tường — và bức tường thì trắng trơn. Trắng bong. Không một vệt màu.

Nhưng trước khi ai kịp mở miệng, Till đã cất giọng dõng dạc:

"Thưa ngài, thưa các vị. Xin thưa trước một điều về bức tranh này. Đây là tranh phép: ai sinh ra không chính danh, không phải con nhà dòng dõi, thì tuyệt nhiên không nhìn thấy gì cả."

Cả đại sảnh im phăng phắc.

Till giơ gậy chỉ lên bức tường trắng:

"Đây, cụ tổ dòng họ ngài, mũ lông, tay cầm kiếm. Bên cạnh là phu nhân. Còn đây là vị bá tước đời thứ ba, cưỡi ngựa trắng."

Lãnh chúa nhìn bức tường. Ngài không thấy gì. Ngài liếc sang các quan — các quan đang gật gù. Ngài bèn cũng gật gù.

"À… phải. Đẹp. Đẹp lắm."

Một vị quan chắp tay:

"Muôn tâu, cái mũ lông vẽ khéo quá ạ."

Vị quan bên cạnh không chịu kém:

"Bẩm, thần lấy làm thích nhất là con ngựa trắng ạ. Như thật."

Cứ thế, cả đại sảnh thay nhau khen. Càng không thấy gì thì càng khen to. Till nhận tiền công, cảm ơn, rồi ra khỏi thành ngay chiều hôm ấy.

Mãi mấy hôm sau mới có một người dám nói câu mà cả triều đã nghĩ suốt bốn ngày. Đó là một cậu bé giúp việc trong bếp, chưa biết sợ ai và cũng chưa có gì để giữ thể diện.

Cậu bé đi ngang đại sảnh, ngó vào, rồi hỏi to:

"Ơ, thế bao giờ các ông mới vẽ ạ?"

- Đoán câu chốt: bức tường trắng trơn, cả triều đình đứng nhìn. Ai sẽ là người đầu tiên dám nói ra sự thật? Thử đoán trước khi đọc đoạn cuối.

- Cơ chế cười: sĩ diện tập thể. Till không lừa được một ai cả — ông chỉ dựng lên một cái giá mà không ai dám trả: nói thật thì phải nhận mình không ra gì. Thế là cả đám cùng khen một bức tường trắng.

- Đối chiếu (M7): mô-típ này giống hệt "Bộ quần áo mới của hoàng đế" của Andersen — đã có tale trên đĩa tại co-tich-andersen-perrault/tales/04-bo-quan-ao-moi-cua-hoang-de.md. Bản Till có trước Andersen mấy trăm năm, nhưng mô-típ "vải/tranh chỉ người xứng đáng mới thấy" có nhiều nguồn cổ ở nhiều nền văn hóa, nên không khẳng định Andersen lấy từ đây. Điểm chung của cả hai bản: người phá vỡ im lặng luôn là một đứa trẻ.

- Nghĩ thêm: trong một căn phòng mà ai cũng gật, người nói "tôi không thấy gì cả" phải trả giá bằng cái gì?