Bác sĩ Hà không ngẩng đầu, chỉ khẽ hừ một tiếng như tiếng gió rít qua khe cửa. “Thà để chúng đọc sách còn hơn là để chúng gặm nhấm những gì còn lại của chúng ta, Lâm ạ. Ít nhất thì đó cũng là một sự giải trí tao nhã, một di sản văn hóa mà chúng ta vô tình để lại cho thế hệ… sau.” Bà ngừng lại, giọng chùng xuống ở hai từ cuối cùng, như một sợi dây đàn vừa đứt ngang.

Lâm im lặng, nụ cười nhếch mép trên môi anh tan biến như hơi sương chạm nắng. Anh biết, những lúc như thế này, sự hài hước đen tối của anh chỉ là một bức màn mỏng manh. Đằng sau nó là vực thẳm mà cả anh và bà đều đang đứng bên bờ, nhìn xuống. Chồng tài liệu cao ngất trên bàn của bác sĩ Hà, dưới ánh đèn vàng vọt, trông như một ngọn núi giấy, một tượng đài vô danh cho những nỗ lực vô vọng của loài người.

Ông lão nhìn ra ngoài cửa sổ, nơi màn đêm đã nuốt chửng thành phố, chỉ để lại những đốm sáng lẻ loi như những vì sao chết. Từng ngôi nhà, từng con phố, từng mảnh đời đã từng hối hả giờ đây chìm trong sự tĩnh lặng đáng sợ, một sự tĩnh lặng bị cắt ngang bởi tiếng gào rú xa xăm của những kẻ không còn là người. Đó là bản giao hưởng của sự kết thúc, một khúc nhạc tang không bao giờ dứt.

“Bác sĩ Hà,” Lâm nói, giọng anh bỗng trầm hơn, không còn chút bông đùa nào, “bà có thấy rằng chúng ta đang cố gắng vá lại một chiếc thuyền đã mục nát bằng những sợi tơ nhện không? Càng cố gắng, nó càng chỉ làm lộ rõ hơn những kẽ nứt sâu hoắm.”

Bác sĩ Hà cuối cùng cũng ngẩng đầu, đôi mắt bà đỏ hoe vì thiếu ngủ, nhưng vẫn ánh lên một tia kiên định đến kỳ lạ, như ngọn lửa nhỏ nhoi cháy trong đêm bão. Bà nhìn Lâm, không phải với sự trách móc hay tuyệt vọng, mà là một sự thấu hiểu lặng câm. “Mục nát thì sao? Tơ nhện thì sao, Lâm? Đã bao giờ anh thấy một mạng nhện bị xé rách dễ dàng chưa?” Bà khẽ thở dài, một âm thanh mỏng manh như tiếng lá khô rơi. “Chúng ta không có lựa chọn nào khác ngoài việc cố gắng. Dù cho nỗ lực của chúng ta có giống như việc đổ nước vào một cái giếng không đáy, thì ít nhất, chúng ta cũng đang cố gắng.”

Anh nhìn bà, một người phụ nữ đã dành cả cuộc đời mình để cứu chữa, để xây dựng, giờ đây lại đang vật lộn với nhiệm vụ cứu một thế giới đang tự hủy diệt. Trong đôi mắt bà, Lâm thấy không chỉ là sự mệt mỏi mà còn là một nỗi đau âm ỉ, một nỗi đau không thể gọi tên, như rễ cây cổ thụ đang lặng lẽ ăn sâu vào lòng đất. Đó là nỗi đau của một nhân chứng, của một kẻ còn sống sót giữa đống đổ nát.

“Nếu đây là một vở kịch,” Lâm nói, giọng anh khẽ rung lên, “thì nó là một vở bi hài kịch. Chúng ta là những diễn viên trên sân khấu, cố gắng diễn tròn vai, trong khi khán giả của chúng ta là những cái xác không hồn, và đạo diễn là một thứ nấm mốc cổ đại.”

Bác sĩ Hà khẽ cười, một nụ cười khô khốc, không chút vui vẻ. “Và anh, Lâm, là kẻ pha trò chính, luôn tìm cách bẻ cong sự thật trần trụi thành những câu đùa cợt để chúng ta không gục ngã hoàn toàn. Anh là cái cớ để tôi vẫn còn có thể thở, để tôi vẫn còn tin rằng đâu đó giữa đống tro tàn này, vẫn còn một chút gì đó đáng để giữ lại.” Bà đưa tay lên xoa thái dương, như thể muốn xoa đi những gánh nặng vô hình đang đè nén.

Lời nói của bà như một lưỡi dao sắc lạnh, cắt qua lớp vỏ bọc châm biếm của Lâm, chạm đến tận cùng sự trần trụi của hiện thực.