Vài ngày sau lễ hội, không khí thị trấn Nhạn Khê đã đổi khác hẳn, tin tức về buổi vạch trần công khai lan truyền khắp nơi, từ khu chợ trung tâm tới các quán trà nhỏ, từ phòng học tới bàn ăn của mỗi gia đình, một chủ đề không ai có thể tránh né bàn tán.

Hội đồng Sáng Lập, dưới áp lực dư luận, buộc phải ra thông báo chính thức, dán tại bảng tin công cộng lớn nhất thị trấn: mở "một cuộc rà soát hành chính" đối với hoạt động của Tiệm Cầm Ức. Ngôn từ trong thông báo khô khan, quan liêu, không hứa hẹn kết quả cụ thể nào, chỉ nói chung chung về "quy trình xem xét theo đúng thủ tục".

Tôi đọc thông báo đó nhiều lần, cố tìm kiếm một tia hy vọng cụ thể hơn trong những câu chữ mơ hồ, nhưng không tìm được nhiều.

Phản ứng của thị trấn tiếp tục chia rẽ rõ rệt hơn từng ngày. Một buổi sáng, khi tôi đi ngang khu chợ mua ít đồ dùng, một người đàn ông trung niên, khách hàng quen của Bà Tuyết Lam, chặn đường tôi lại, giọng gay gắt.

"Cô tưởng cô đang cứu ai?" Ông nói, ánh mắt đầy giận dữ. "Bà Lam là chỗ dựa duy nhất của gia đình tôi khi cần tiền gấp. Giờ cô làm ầm lên thế này, biết đâu bà ấy đóng cửa tiệm luôn, tôi biết vay ở đâu?"

Tôi đứng đó, choáng váng trước sự giận dữ không ngờ tới, cảm nhận lần đầu tiên sự phức tạp thật sự của vấn đề mình đang can dự vào: không chỉ có nạn nhân và kẻ trục lợi đơn giản, mà còn có những người, dù bị bóc lột, vẫn phụ thuộc vào chính hệ thống bóc lột đó vì không có lựa chọn nào khác tốt hơn.

Kỳ, đi cùng tôi, kéo tay tôi, nhẹ nhàng đưa tôi ra khỏi tình huống căng thẳng đó.

"Đừng để bụng." Anh nói, khi cả hai đã đi xa khỏi khu chợ. "Ông ấy giận vì sợ hãi, không phải vì mình sai."

Tôi gật đầu, dù trong lòng vẫn còn dư âm của cuộc chạm trán đó, một sự lung lay niềm tin nhỏ nhưng thật sự, lần đầu tiên khiến tôi tự hỏi liệu quyết định công khai của mình có thực sự là điều đúng đắn, hay chỉ đơn giản là ít tồi tệ hơn so với việc tiếp tục im lặng.

Chúng tôi tiếp tục đi bộ về Học Viện, không nói nhiều, mỗi người chìm trong suy nghĩ riêng, và trong đầu tôi, hình ảnh người đàn ông giận dữ đó cứ lởn vởn mãi, một lời nhắc nhở rằng không có quyết định nào trong thế giới phức tạp này là hoàn toàn trong sạch, không gây tổn thương cho bất kỳ ai.

Tối đó, tôi kể lại chuyện đó cho My nghe, và cô, dù đã quen với những con số lạnh lùng của Thẩm Định, cũng trầm ngâm một lúc lâu trước khi lên tiếng. "Có lẽ đó là cái giá của việc thay đổi bất cứ điều gì," cô nói, "luôn có ai đó mất mát, kể cả khi thay đổi đó là đúng đắn." Tôi gật đầu, ghi nhớ câu nói đó như một lời nhắc nhở cho những ngày sắp tới.