Vài tuần sau, chúng tôi đã tới được một thị trấn khác, nhỏ hơn Nhạn Khê nhiều, không có Học Viện nào, không có Kho Lưu nào, không có Bảng Nợ nào ghi tên ai cả. Chỉ có những con phố đất, những căn nhà thấp, và một cuộc sống mà tôi từng nghĩ mình sẽ không bao giờ được nếm thử.

Nó không dễ dàng như tôi từng tưởng tượng trong những giấc mơ về "cuộc sống bên ngoài."

Không có chứng nhận học vấn chính thức nào từ Học Viện Vạn Chỉ có giá trị ở đây, vì trên giấy tờ, chúng tôi "không đủ điều kiện tốt nghiệp," một cụm từ mà bất cứ ai xem qua hồ sơ cũng sẽ diễn giải theo hướng xấu nhất, không cần biết lý do thật sự đằng sau. Không ai ở thị trấn này biết tới Kho Lưu, tới Vay Trước, tới những cuộn dây ánh sáng gắn với ký ức con người. Với họ, chúng tôi chỉ là hai kẻ trẻ tuổi không có giấy tờ đàng hoàng, không có nghề nghiệp cụ thể, đang tìm việc.

Kỳ xin được một chân trong xưởng dệt nhỏ ở rìa thị trấn, nơi người ta dệt vải bằng khung cửi thật, bằng đôi tay thật, không có phép thuật nào tham gia vào quá trình đó cả. Kỹ năng Kéo Sợi anh học ở Học Viện, thứ từng gắn liền với những buổi luyện tập căng thẳng và những cuộn nợ phải trả, giờ hoá ra lại giúp anh nắm bắt nhịp điệu công việc nhanh hơn những người mới khác, dù chủ xưởng không hề biết anh học kỹ năng đó ở đâu, và anh cũng không giải thích.

Còn tôi, sau vài ngày dò hỏi, tìm được việc phụ bếp ở một quán ăn nhỏ, công việc chân tay đơn giản, rửa rau, thái thịt, dọn bàn, những thứ không đòi hỏi một mảnh giấy chứng nhận nào, chỉ cần đôi tay nhanh nhẹn và sự chăm chỉ.

Tiền công ít ỏi. Căn phòng trọ chúng tôi thuê nhỏ, chỉ đủ kê một chiếc giường và một cái bàn gỗ cũ, tường loang lổ vết ẩm, và mỗi tối chúng tôi phải tính toán kỹ lưỡng xem nên mua gì, tiết kiệm gì, để số tiền ít ỏi đó kéo dài được tới kỳ lương tiếp theo. Có những đêm chúng tôi chỉ ăn cơm với rau luộc, không có thịt, không có gì đặc biệt, chỉ đủ no.

Đó không phải là điều tôi từng mơ tới khi tưởng tượng về cuộc sống sau khi rời Học Viện.

Nhưng có một điều khác biệt, một điều mà tôi mất một thời gian mới nhận ra rõ ràng, sau ca làm đầu tiên của Kỳ ở xưởng dệt.

Anh trở về phòng trọ tối hôm đó, người đầy bụi vải, hai tay đau nhức vì phải làm quen với nhịp độ công việc mới, ngồi phịch xuống chiếc giường cũ kỹ, thở dài một hơi dài.

"Mệt quá." Anh nói, giọng có chút than vãn nhưng không hề u ám.

Tôi mang tới cho anh một bát nước ấm, ngồi xuống cạnh, nhìn anh xoa hai bàn tay chai sạn vì công việc mới.

"Mệt kiểu này khác." Anh nói tiếp, sau một lúc im lặng, mắt nhìn ra khung cửa sổ nhỏ, nơi ánh đèn đường mờ nhạt của thị trấn đang bắt đầu bật lên. "Ít nhất ở đây, mệt vì làm việc thật, không phải vì bị lấy đi cái gì."

Tôi không nói gì, chỉ ngồi cạnh anh, để câu nói đó lắng đọng trong không khí căn phòng nhỏ.

Anh không đang giảng bài, không đang rút ra bài học lớn lao nào để tuyên bố. Anh chỉ đang quan sát, một cách trần trụi và thành thật, sự khác biệt giữa cái mệt của một ngày lao động bình thường và cái mệt của một cuộc đời bị bòn rút từng phần bởi một hệ thống mà anh chưa từng đồng ý tham gia đầy đủ. Cái mệt này, dù đau nhức, dù khiến hai bàn tay anh chai sần thêm mỗi ngày, vẫn là thứ hoàn toàn thuộc về anh, không ai có quyền lấy đi, không ai ghi nhận nó vào bất cứ Bảng Nợ nào.

Tôi nghĩ về những tháng ngày ở Học Viện, về cảm giác kiệt sức sau mỗi lần Tiếp Ức, một cái mệt khác hẳn, một cái mệt đi kèm với cảm giác đang mất đi thứ gì đó không thể lấy lại, dù là bao nhiêu công sức bỏ ra cũng không đổi được sự yên tâm rằng ngày mai mình vẫn còn nguyên vẹn như hôm nay.

Cuộc sống mới này không dễ dàng. Nó khó khăn, chật vật, thiếu thốn theo những cách rất cụ thể, rất thường nhật. Nhưng nó là của chúng tôi, trọn vẹn, không chia sẻ với Kho Lưu nào, không bị đánh giá bởi Hệ Số Suy Giảm nào.

"Ừ." Tôi nói, cuối cùng cũng lên tiếng, đặt tay lên vai anh. "Ít nhất là vậy."

Ngoài cửa sổ, ánh đèn đường thị trấn nhỏ tiếp tục sáng lên từng ngọn một, không rực rỡ, không đặc biệt, chỉ là ánh sáng bình thường của một nơi bình thường, nơi hai chúng tôi giờ đang bắt đầu học cách sống, chậm rãi, không hoàn hảo, nhưng thật sự là của riêng mình.