Bảy giờ sáng, quán cà phê Mộc Vân còn chưa mở cửa. Hải ngồi trên chiếc ghế nhựa đỏ dựng sát tường, hai tay ôm một cốc trà sữa đã tan đá từ lúc nào. Trước mặt anh, mười hai người nữa cũng ngồi chồm hổm, ngồi bệt, ngồi vắt vẻo trên yên xe máy. Không ai nói chuyện với ai. Ai cũng cắm mặt vào điện thoại.

Một chị mặc áo khoác da, tóc nhuộm vàng óng, ngẩng lên hỏi:

"Anh cũng đợt này hả?"

"Vâng."

"Đợt trước em đứng bên kia đường, bị bảo vệ đuổi. Lần này bên quán dặn phải đứng sát cửa, chụp hình mới thấy rõ."

Hải gật đầu. Anh chưa từng làm cái này. Nghề chính của anh là chạy xe công nghệ, nhưng ba tuần nay app khóa tài khoản vì anh bị hai sao liên tiếp, lý do ghi chung chung "thái độ phục vụ chưa phù hợp". Anh gọi tổng đài bốn lần, lần nào cũng nghe nhạc chờ mười phút rồi máy tự cúp. Thằng bạn cùng phòng gửi cho anh cái link trong nhóm kín: "Tuyển người xếp hàng sự kiện, 150k một tiếng, có mặt trước 7h15, ăn mặc lịch sự, tỏ ra tự nhiên."

150k một tiếng. Anh nhẩm. Ba tiếng là gần nửa triệu. Đủ tiền phòng trọ, đủ tiền điện, còn dư một chút.

Một người đàn ông mặc áo sơ mi trắng, đeo kính gọng mảnh, đi từ trong quán ra. Anh ta cầm một tập giấy nhỏ, giọng nói vừa đủ nghe:

"Mọi người điểm danh theo số điện thoại cuối nhé. Ai số chẵn đứng bên phải cửa, ai số lẻ đứng bên trái. Nhớ đứng so le, đừng đứng thẳng hàng quá, trông giả lắm. Khi quay phim thì cúi xuống xem điện thoại, hoặc nói chuyện với người bên cạnh. Đừng cười kiểu chụp ảnh."

Chị áo da giơ tay: "Anh ơi, mình có được vào trong ngồi không?"

"Được. Nhưng phải vào theo đợt. Đợt một mười người, ngồi mười lăm phút, gọi đồ uống. Tiền đồ uống quán hoàn lại, giữ hóa đơn."

Hải xếp vào đợt hai. Anh đứng bên trái cửa, cạnh một cậu sinh viên đeo balo, mặt còn ngái ngủ.

"Cậu cũng lần đầu hả?"

"Dạ. Em thấy trên group trường. Hè không về quê, kiếm tiền đóng học."

"Trường nào?"

"Bách Khoa. Năm hai."

Hải ừ một tiếng. Anh không hỏi thêm. Nắng bắt đầu lên, hắt vào mặt tiền quán, chỗ kính cường lực phản chiếu cả hàng người đứng chờ. Nhìn từ xa, đúng là một hàng người thật. Có người đeo tai nghe, có người bế em bé, có người kéo vali. Hải không biết ai trong số này là thật, ai là được thuê như anh.

Tám giờ, quán mở cửa. Nhân viên mặc đồng phục nâu nhạt bước ra, tay cầm micro không dây, nói mấy câu khai trương. Một cô gái cầm máy ảnh chạy dọc hàng người, chụp lia lịa. Hải cúi mặt xuống điện thoại, ngón tay vuốt vuốt màn hình dù chẳng có gì để xem. Anh nghe tiếng cô gái nói với người quay phim:

"Anh quay xa xa thôi, đừng để lộ mặt rõ. Mình cần cái cảm giác đông, không cần nhân vật cụ thể."

Đợt hai vào. Hải chọn bàn sát cửa sổ. Cậu sinh viên ngồi đối diện, gọi một ly bạc xỉu. Hải gọi cà phê đen. Nhân viên ghi order, mỉm cười, nói "Anh chị đợi chút ạ". Hải nhìn quanh. Quán mới, mùi gỗ còn thơm, đèn vàng ấm, nhạc nhỏ. Mọi thứ đều đẹp theo cách người ta thiết kế để chụp hình. Trên tường có một câu chữ nổi: "Chậm lại một chút, Sài Gòn không vội."

Hải đọc câu đó hai lần. Anh không thấy mình chậm lại chút nào.

Điện thoại rung. Tin nhắn từ nhóm điều phối:

"Đợt hai chú ý, có khách thật vào, mọi người ngồi thêm 10 phút nữa. Ai rảnh thì ra ngoài đứng tiếp. Thêm 50k."

Hải nhìn cậu sinh viên. Cậu ta cũng vừa đọc tin, ngẩng lên, hai người nhìn nhau. Cậu ta cười, kiểu cười ngại:

"Em ra ngoài đứng tiếp. Anh ở trong hay ra?"

"Anh ở trong. Lưng anh đau."

Cậu ta gật đầu, đứng dậy, khoác balo, bước ra. Hải ngồi lại một mình. Cà phê đen nguội dần. Anh nhìn ra cửa kính. Hàng người vẫn đứng đó, giờ đã đông hơn, có người mới đến, có người cũ vẫn chưa về. Một đôi nam nữ trẻ dắt nhau đi ngang, cô gái chỉ tay vào quán, nói gì đó, rồi cả hai dừng lại, rút điện thoại chụp. Hải nghe loáng thoáng: "Đông ghê, chắc ngon."

Anh uống một ngụm cà phê. Đắng. Anh không biết quán này có ngon thật không. Anh chỉ biết là anh đang ngồi đây vì 150k một tiếng, và vì anh không còn cách nào khác để trả tiền phòng.

Người đàn ông áo trắng bước vào, đi thẳng đến bàn Hải. Anh ta ngồi xuống ghế đối diện, tay vẫn cầm tập giấy.

"Anh Hải đúng không? Số cuối 47."

"Vâng."

"Anh ngồi thêm chút nữa nhé. Bên em cần thêm một người ngồi bàn này, kiểu khách đi một mình, trông có vẻ suy tư. Anh ngồi đúng vai rồi đấy."

Hải không nói gì. Anh ta tiếp:

"Thêm 30 phút nữa thôi. Xong anh ra quầy lấy tiền. À, anh đừng nhìn ra ngoài nhiều quá, trông như đang đợi ai. Cứ nhìn vào điện thoại, hoặc nhìn ly cà phê."

Người đàn ông đứng dậy, đi sang bàn khác. Hải nhìn xuống ly cà phê của mình. Cà phê đen, không đường, không sữa. Anh gọi đại. Anh vốn không uống cà phê đen. Anh thích cà phê sữa, nhưng hồi nãy anh sợ nếu gọi cà phê sữa thì trông không giống người suy tư. Anh không hiểu tại sao mình lại nghĩ như vậy.

Có tiếng gõ nhẹ lên mặt bàn. Hải ngẩng lên. Một người phụ nữ trạc bốn mươi, tóc búi cao, mặc áo sơ mi trắng, đeo thẻ nhân viên của một công ty nào đó. Bà ta nhìn anh, giọng lịch sự nhưng có gì đó dò xét:

"Chào anh. Anh là khách ở đây hay là người của quán?"

Hải khựng lại một giây.

"Tôi là khách."

"Anh đến lúc mấy giờ?"

"Khoảng tám giờ."

"Anh thấy quán này thế nào?"

Hải nhìn bà ta. Bà ta không cầm điện thoại, không chụp hình, không gọi đồ uống. Bà ta chỉ đứng đó, tay cầm một cuốn sổ nhỏ, bút đã mở nắp.

"Tôi thấy cũng được. Cà phê hơi đắng."

"Anh có biết quán này mới mở không?"

"Tôi thấy có băng rôn khai trương."

"Anh xếp hàng lâu chưa?"

Hải im. Anh không biết trả lời thế nào. Anh không xếp hàng. Anh được thuê để xếp hàng. Nhưng nếu nói thật, anh không biết bà ta sẽ làm gì. Bà ta có thể là người của quán, cũng có thể là người của đối thủ, cũng có thể là... anh không biết. Anh chỉ biết là mình đang ngồi đây, và mình cần 150k.

"Tôi đứng đợi khoảng hai mươi phút. Đông quá nên tôi vào sau."

Người phụ nữ ghi gì đó vào sổ. Bà ta nhìn Hải thêm một lần, rồi quay sang bàn bên cạnh. Hải nghe bà ta hỏi cậu sinh viên vừa quay vào, câu hỏi y hệt. Cậu ta trả lời cũng y hệt. Cả hai người đều nói dối giống nhau, vì cả hai đều đọc cùng một tin nhắn trong nhóm.

Hải cầm điện thoại, mở nhóm điều phối, gõ:

"Có người đang hỏi khách. Hình như kiểm tra."

Tin nhắn trả lời đến sau ba mươi giây:

"Không sao. Cứ trả lời bình thường. Ai bị hỏi nhiều quá thì ra ngoài đứng."

Hải tắt màn hình. Anh nhìn ra cửa kính. Hàng người vẫn đứng đó. Cậu sinh viên đã ra ngoài, đang đứng cạnh chị áo da, hai người nói chuyện gì đó, tay chỉ trỏ. Một chiếc xe buýt chạy ngang, che khuất cả hàng người trong hai giây. Khi xe đi qua, hàng người vẫn còn đó, vẫn đông, vẫn như thật.

Người phụ nữ áo trắng quay lại bàn Hải. Bà ta đặt cuốn sổ xuống bàn, nhìn thẳng vào mắt anh:

"Anh cho tôi hỏi thật. Anh được trả bao nhiêu để ngồi đây?"

Hải siết chặt ly cà phê. Ngón tay anh lạnh. Anh nhìn bà ta. Bà ta không cười, không tỏ vẻ gì. Chỉ đợi.

Bên ngoài, tiếng nhạc khai trương bắt đầu nổi lên, một bài hát tiếng Anh có tiếng vỗ tay ở đoạn điệp khúc. Cô gái cầm máy ảnh chạy ra, hướng ống kính về phía hàng người đang đứng chờ. Cậu sinh viên đứng giữa hàng, cúi mặt xuống điện thoại, đúng như lời dặn.

Hải mở miệng. Anh không biết mình sẽ nói gì.

"Tôi không được trả gì cả. Tôi đến uống cà phê."

Bà ta gật gù, không tỏ vẻ tin hay không tin. Bà ta ghi thêm một dòng vào sổ, rồi đẩy cuốn sổ về phía anh. Trên đó là một hàng chữ nắn nót: "Khảo sát trải nghiệm khách hàng. Vui lòng cho biết cảm nhận trung thực. Mọi thông tin được bảo mật."

"Anh có thể viết vài dòng. Không cần tên."

Hải nhìn tờ giấy. Anh cầm bút, viết chậm rãi: "Cà phê ngon. Không gian đẹp. Sẽ quay lại." Anh dừng lại, rồi thêm một câu: "Nhưng đông quá, hơi mệt." Bà ta cầm sổ, đọc, cười mỏng, rồi quay người bước ra cửa. Hải nhìn theo. Bà ta đi ngang qua hàng người đang đứng chờ, không dừng lại, không hỏi thêm ai. Bà ta lên một chiếc xe hơi màu xám đậu cách đó mấy bước. Xe nổ máy, hòa vào dòng xe buổi sáng.

Hải ngồi yên. Ly cà phê đã cạn đáy. Anh cầm điện thoại, mở nhóm điều phối, gõ: "Xong rồi. Người ta đi rồi." Không ai trả lời. Anh nhìn ra ngoài. Cậu sinh viên vẫn đứng đó, balo trên vai, mắt dán vào màn hình. Chị áo da đã ngồi xuống bậc thềm, tay quạt quạt. Một vài người mới đến, không rõ thật hay thuê, chen vào hàng. Hàng người bây giờ dài hơn lúc sáng, uốn một vòng qua khúc cua.

Người đàn ông áo trắng quay lại, đặt lên bàn Hải một phong bì nhỏ.

"Ba tiếng rưỡi, thêm 50k đợt hai, thêm 30 phút ngồi đây nữa là 75k. Tổng cộng 575k. Anh đếm lại đi."

Hải mở phong bì. Tiền mới, ba tờ hai trăm, một tờ một trăm, và mấy tờ lẻ. Anh đếm. Đúng. Anh gấp lại, nhét vào túi quần sau. Người đàn ông đứng dậy, định đi, rồi quay lại:

"Anh làm tốt lắm. Bên em tuần sau mở thêm một chi nhánh nữa ở quận 7. Anh có muốn làm tiếp không? Lần này cần người đứng lâu hơn, chắc bốn tiếng. Trả 200k một tiếng."

Hải nhìn anh ta. Một phần trong anh muốn gật đầu ngay. Bốn tiếng, 800k. Đủ tiền phòng, đủ tiền ăn cả tuần. Nhưng anh nhớ đến bà ta, nhớ đến câu hỏi "Anh được trả bao nhiêu để ngồi đây?", nhớ đến cảm giác ngón tay mình lạnh đi. Anh không biết tại sao mình lại nhớ những thứ đó.

"Để em suy nghĩ."

"Ừ. Trước thứ năm nhắn lại. Số anh em lưu rồi."

Anh ta đi. Hải ngồi thêm một lúc. Quán bắt đầu đông thật. Những người vào bây giờ phần lớn là khách thật, anh đoán vậy, vì họ nói chuyện to, gọi đồ uống phức tạp, chụp hình từng góc. Một cô gái trẻ ngồi bàn bên cạnh, gọi một ly matcha đá xay, đặt lên bàn, chụp bảy tám kiểu, rồi nhấc máy gọi cho ai đó: "Mày ơi, quán này hot lắm, tao đợi hai mươi phút mới có bàn. Đẹp lắm, tao gửi hình cho mày xem."

Hải đứng dậy. Anh đi ra cửa. Đi ngang qua cậu sinh viên, anh dừng lại.

"Về chưa?"

"Em đứng thêm chút. Chị kia nói còn đợt ba, thêm 100k nếu đứng đến mười một giờ."

"Ừ. Cẩn thận."

Cậu ta cười, vẫy tay. Hải bước ra đường. Nắng đã lên cao, chói. Anh lấy xe máy, đội mũ bảo hiểm, chạy về phía nhà trọ. Đường đông, kẹt xe ở ngã tư, anh dừng chờ đèn đỏ. Bên kia đường, một quán mì gõ mới mở, có ba bốn người đứng chờ. Anh nhìn họ. Anh tự hỏi trong số đó có ai được thuê không. Anh cười một mình, cái cười không vui.

Về đến phòng trọ, anh mở phong bì, để tiền lên bàn. Anh lấy điện thoại ra, mở app xe công nghệ. Tài khoản vẫn khóa. Anh bấm vào mục "khiếu nại", gõ một đoạn dài, rồi xóa. Anh nằm xuống, nhìn trần nhà. Ba tuần nữa, anh tự nhủ, nếu app không mở lại, anh sẽ tìm việc khác. Anh nghĩ đến quán cà phê. Anh nghĩ đến câu chữ trên tường: "Chậm lại một chút, Sài Gòn không vội."

Anh đã chậm lại. Ba tiếng rưỡi đồng hồ. Anh ngồi yên, nhìn ly cà phê, không làm gì. Nhưng anh không thấy mình chậm. Anh chỉ thấy mình đang đợi. Đợi ai đó mở app. Đợi ai đó trả tiền. Đợi ai đó hỏi anh một câu thật lòng.

Chiều, anh ra chợ mua đồ ăn. Anh mua một gói mì, hai quả trứng, một bó rau. Tổng cộng bốn mươi ngàn. Anh trả tiền, cất tiền lẻ vào ví. Đi ngang qua tiệm cà phê cóc, anh dừng lại. Anh gọi một ly cà phê sữa đá, ngồi xuống chiếc ghế nhựa thấp, nhìn ra đường. Cà phê ở đây không đẹp, không có chữ trên tường, không có nhạc. Nhưng anh thấy dễ chịu. Anh uống một ngụm, đắng và ngọt cùng lúc. Anh nghĩ đến ly cà phê đen ở Mộc Vân. Anh đã uống nó vì muốn trông giống người suy tư. Nhưng anh không cần trông giống ai cả. Anh chỉ cần sống.

Tối, tin nhắn trong nhóm kín lại rung. Một người đăng tin: "Tuyển người đứng xếp hàng trà sữa ở quận 3, sáng mai 7h, 180k một tiếng, ba tiếng. Ai đi nhắn em." Hải đọc. Anh không nhắn. Anh lướt qua. Anh mở danh bạ, tìm số của một người anh quen, làm bên xây dựng. Anh gọi.

"Anh hả? Có việc gì không?"

"Em hỏi thăm. Chỗ anh còn tuyển phụ hồ không?"

"Ừ, đang cần. Nhưng cực lắm. Mày làm được không?"

"Em làm được."

"Vậy mai lên công trường. Sáu giờ sáng. Tao gửi địa chỉ."

Hải gật đầu, dù đầu dây bên kia không thấy. Anh cúp máy. Anh nằm xuống, kéo chăn lên. Anh nghĩ đến ngày mai, nghĩ đến mồ hôi, nghĩ đến tiền công trả theo ngày. Anh không biết có đủ sống không. Nhưng anh biết mình sẽ không phải đứng xếp hàng cho ai nữa. Ít nhất là ngày mai.

Đêm đó, anh mơ. Anh mơ thấy mình ngồi trong quán Mộc Vân, nhưng quán trống, không có ai. Hàng người bên ngoài biến mất. Người đàn ông áo trắng biến mất. Bà ta biến mất. Chỉ còn anh và ly cà phê đen. Anh uống một ngụm. Lần này, anh thấy nó ngọt.

Sáng hôm sau, Hải dậy lúc năm giờ. Anh mặc áo cũ, quần bảo hộ, đội mũ. Anh nhìn gương. Mặt anh vẫn vậy, hơi hốc hác, nhưng mắt anh sáng hơn mọi khi. Anh khóa cửa, dắt xe ra. Đường sớm vắng, trời còn nhá nhem. Anh chạy qua quán Mộc Vân. Quán chưa mở. Hàng người hôm qua đã tan. Chỉ còn một tấm băng rôn khai trương, gió thổi phần phật. Anh không dừng lại. Anh chạy tiếp.

Đến công trường, anh gặp người quen. Anh ta đưa cho anh một cái cuốc, chỉ vào đống gạch.

"Bắt đầu từ đây. Làm đến trưa nghỉ. Ai làm tốt tao trả thêm."

Hải gật đầu. Anh cầm cuốc, bắt đầu. Mồ hôi chảy xuống mắt, mặn chát. Anh nghĩ đến 800k mà người đàn ông áo trắng hứa. Anh nghĩ đến hàng người đứng chờ. Anh nghĩ đến cậu sinh viên. Anh tự hỏi cậu ta có đứng đến mười một giờ không. Anh tự hỏi cậu ta có nhận được tiền không.

Buổi trưa, anh ngồi ăn cơm hộp. Cơm công trường, canh loãng, thịt mỏng. Anh ăn hết. Anh mở điện thoại. Trong nhóm kín, có người đăng ảnh quán trà sữa quận 3, hàng người đứng kín vỉa hè. Hải nhìn một lúc, rồi tắt máy. Anh không thấy mình trong đó.

Chiều, anh làm tiếp. Đến bốn giờ, người quen đưa cho anh hai trăm ngàn.

"Hôm nay vậy thôi. Mai có làm nữa không?"

"Có."

Anh cầm tiền, cất vào túi. Anh về nhà, tắm, thay đồ. Anh ngồi xuống bàn, mở sổ, ghi từng khoản chi. Tiền phòng, tiền điện, tiền ăn. Anh trừ dần. Còn lại một ít. Anh để dành.

Tối, anh nhận được tin nhắn từ số lạ: "Anh Hải ơi, em là cậu sinh viên hôm qua. Em nhận được 350k. Em cảm ơn anh đã nói chuyện với em. Khi nào anh rảnh, em mời anh uống cà phê. Em biết một quán nhỏ, không đông, không cần xếp hàng."

Hải đọc tin nhắn hai lần. Anh cười. Lần này, cười thật.

Anh nhắn lại: "Được. Cuối tuần."

Anh đặt điện thoại xuống, nhìn ra cửa sổ. Phố đã lên đèn. Anh nghĩ đến ngày mai, lại một ngày cuốc đất. Anh nghĩ đến cuối tuần, một ly cà phê sữa, một người bạn mới. Anh không biết tương lai thế nào. Nhưng anh biết mình sẽ không đóng giả ai nữa. Anh sẽ là chính mình. Một người chạy xe công nghệ đang chờ app mở lại. Một người phụ hồ tạm thời. Một người đàn ông Sài Gòn, đang chậm lại thật, giữa một thành phố không hề vội.

Ngày hôm đó, ở quán Mộc Vân, tấm băng rôn khai trương vẫn còn. Nhưng hàng người đã tan. Những người được thuê đã về nhà, đếm tiền, và quên. Chỉ có Hải nhớ. Anh nhớ câu hỏi của người phụ nữ áo trắng. Anh nhớ mình đã nói dối. Và anh nhớ mình đã quyết định không nói dối thêm lần nào nữa.