Cãi lần cuối về góc mặt xảy ra vào buổi sáng thứ năm mươi tám, ngoài hiên, và nó bắt đầu vì Ngần lấy tờ giấy đó xuống.

Tờ giấy có từ Hồi đầu. Trên đó cô vẽ cái bến nhìn từ trên xuống, có mũi tên, có bốn cái chấm đánh dấu bốn chỗ cô từng đứng đo, và bên cạnh mỗi chấm là một góc cô ước.

Cô gỡ băng keo, gấp tờ giấy làm tư, và bỏ vô túi áo.

"Chị bỏ luôn hả chị?" Lệ hỏi.

"Ừ."

"Sao vậy chị?"

"Tại giờ không còn chỗ nào đứng để đo."

Lệ không chịu, và cô nói ra chỗ không chịu của cô, và cô nói có lý.

"Chị Ngần, cái đó là manh mối đầu tiên của cả vụ. Chị ghi nó từ đêm thứ nhứt."

"Ừ."

"Chị ghi ngồi thì thấy chếch, đứng thì không, chưa đo được."

"Ừ."

"Rồi tới giờ vẫn chưa đo được." Lệ nói. "Mà chưa đo được đâu có nghĩa là nó không có."

Ngần ngồi xuống bậc thềm.

"Em nói đúng," cô nói. "Mà em nghe chị nói cái này."

Cô lấy tờ giấy trong túi ra, mở lại.

"Bốn chỗ chị đứng, bốn cái góc. Chỗ thứ nhứt chị đo được một phần tám vòng. Chỗ thứ hai một phần mười sáu. Chỗ thứ ba chị không thấy chếch gì hết. Chỗ thứ tư chị thấy chếch ngược lại."

"Chếch ngược lại?"

"Ừ. Đứng ở đầu dốc nhìn xuống thì thấy ảnh chếch qua bên trái."

Lệ ngồi im.

"Bốn cái đo ra bốn kết quả, trong đó có một cái ngược hẳn," Ngần nói. "Cái đó không phải là chưa đo được. Cái đó là cái phép đo hỏng."

"Sao chị chắc phép đo hỏng chớ không phải cái mình đo nó đổi?"

"Chị không chắc." Ngần nói. "Mà em nghĩ coi. Ảnh đứng yên một chỗ. Cái vòng đứng yên một chỗ. Cái duy nhất đổi là chỗ chị đứng và mực nước."

"Với hướng nhìn của ảnh."

"Với hướng nhìn của ảnh." Ngần gật. "Đúng. Mà làm sao chị tách được cái nào ra cái nào?"

Trọng ngồi nghe từ đầu, và anh chen vô ở chỗ đó.

"Cái này anh giải được," anh nói.

Hai người quay lại.

"Không phải giải cái manh mối. Giải cái chuyện có nên bỏ nó hay không." Anh lấy cuốn sổ ra. "Ngần, em đo bốn lần trong bao nhiêu ngày?"

"Ba mươi mấy."

"Trong ba mươi mấy ngày đó nước lên bao nhiêu?"

"Gần một thước."

"Vậy bốn cái đo của em, mỗi cái ở một mực nước khác nhau, một chỗ đứng khác nhau, một độ cao mắt khác nhau." Anh gõ bút. "Bốn phép đo mà không có phép nào lặp lại được điều kiện của phép nào. Cái đó trong giấy tờ gọi là bốn cái ghi chép rời."

"Rồi sao anh?"

"Rồi nó không thành bằng chứng, mà nó cũng không bị bác." Anh gấp sổ. "Nghĩa là mình không được xài nó để đi tới đâu, mà cũng không được quăng."

Anh chìa tay ra.

Ngần đưa tờ giấy.

Anh mở ra, vuốt phẳng, và anh dán nó lên vách tôn ở một chỗ riêng, cách xa cái trục thời gian, và trên chỗ đó anh dán thêm một mảnh giấy nhỏ ghi hai chữ:

Khoa đứng coi từ nãy giờ.

"Anh Trọng, cái góc ĐỂ ĐÓ đó có bao nhiêu tờ rồi anh?"

Trọng đếm.

"Bốn."

"Bốn tờ gì anh?"

"Mười bốn chỗ lên bờ được. Chu kỳ chậm dần mười giây. Hai chữ cậu Ba. Với cái này."

Khoa gãi tai.

"Bốn tờ mà không xài được tờ nào."

"Ừ."

"Vậy dán chi anh?"

Trọng đậy nắp bút.

"Tại hồi năm thứ ba anh có một vụ ở Vĩnh Long," anh nói. "Anh có một tờ giấy không xài được, anh quăng. Bốn tháng sau anh cần nó."

"Rồi sao anh?"

"Rồi thôi." Anh nói. "Nhà đó bây giờ vẫn còn con vong đó."

Trong bốn tờ ở góc ĐỂ ĐÓ, có một tờ Lệ đứng nhìn lâu hơn ba tờ kia.

Tờ chu kỳ chậm dần.

Cô đứng đó với cuốn vở trong tay, và cô nghĩ tới một chuyện mà cô chưa đủ chữ để nói ra: trong tất cả những gì đội đo được ở cái bến này, cái duy nhất đổi theo thời gian là chu kỳ.

Mọi thứ khác đứng yên. Ba tiếng gọi y nguyên. Khoảng im y nguyên. Khung y nguyên. Chỗ đứng y nguyên. Hạn thì mòn dần, mà mòn dần là chuyện vòng nào cũng vậy.

Chỉ có chu kỳ là chậm lại.

Cô cầm bút định ghi cái đó vô sổ.

Rồi cô không ghi, vì cô nhận ra mình sắp ghi một câu không có nội dung: cái duy nhất đổi là cái đổi.

Cô gấp sổ.

Buổi chiều Ngần ra bến một mình.

Cô không lội. Cô đứng trên con dốc đất, ở chỗ mép nước mới, và cô nhìn ra chỗ mười hai bước.

Ba mươi tám ngày cô đứng ở đây. Cô đã ghi được: động tác, chu kỳ, khung, ba tiếng gọi và độ dài từng tiếng, nước trong miệng ở tiếng thứ ba, hai bàn tay đầy bùn ở lòng, móng giữa gãy, ba vệt xước dọc cẳng tay phải, một vệt xước dài ở mép ngoài bàn tay, áo ướt tới ngang lưng quần, hơi thở ngắn và nông, một cánh cửa gỗ, một cái then, một ngọn đèn dầu tắt.

Mười hai thứ.

Cô đứng đếm lại mười hai thứ đó trong đầu, và cô nhận ra một chuyện: không có thứ nào trong mười hai thứ đó nói cho cô biết anh ta đang nhìn ai.

Cô lấy tờ giấy trong đầu ra, cái tờ cô vừa cho Trọng dán lên chỗ ĐỂ ĐÓ, và cô nhìn nó lần cuối trong trí nhớ.

Rồi cô bỏ nó xuống.

Có một cách để biết anh ta nhìn đâu, và cô đã biết cái cách đó từ đêm thứ nhất, và cô không nói với ai vì Trọng sẽ không cho.

Cách đó là đứng đúng chỗ anh ta đứng.