Bà Tư Hoà nghe hết, không ngắt, và khi Trọng nói xong con số thì bà ngồi im chừng nửa phút.

"Bảy chục triệu bốn," bà nói.

"Dạ. Chia hai người. Phần thằng Thà là ba mươi lăm triệu hai."

"Chia hai người," bà lặp lại.

"Dạ. Anh Bo cũng bị nợ y vậy."

Bà gật đầu.

Rồi bà nói:

"Tui hổng lấy."

Trọng đã chuẩn bị cho nhiều thứ trong buổi sáng đó. Anh đã chuẩn bị cho chuyện bà đòi lãi. Anh đã chuẩn bị cho chuyện bà không tin ông Hai Chấn sẽ trả. Anh đã chuẩn bị cho chuyện bà hỏi bao giờ.

Anh không chuẩn bị cho cái này.

"Sao vậy dì?"

"Tiền đó của nó chớ đâu phải của tui."

"Dì Tư, nó mất rồi thì phần đó là của dì. Cái đó là luật."

"Ừ, luật thì tui biết." Bà xếp cái khăn lau tay lên đùi. "Mà chú Trọng nè, chú nghĩ coi. Nó đi làm mười một tháng không có đồng nào. Rồi nó chết. Giờ tui ngồi đây tui lấy ba mươi lăm triệu."

"Dạ thì..."

"Tui lấy cái đó tui làm gì chú?"

Ngần ngồi ở đầu ván bên kia, và cô để cho Trọng nói hết phần của anh rồi cô mới nói.

"Dì Tư."

"Ừ cô."

"Dì có nhớ hôm dì đưa con cái khăn tay hôn dì?"

"Nhớ chớ."

"Dì nói dì cần có người chịu ra ngoài bến đứng nghe nó."

Bà Tư Hoà không nói gì.

"Cái tiền này nó không phải để cho dì xài," Ngần nói. "Nó là cái người ta nợ nó. Nợ mười một tháng, mười một cái dấu chấm hỏi trong cuốn sổ."

"Ừ."

"Dì không lấy thì cái dấu chấm hỏi đó nó nằm đó hoài."

Bà cầm cái khăn lên, gấp lại làm tư.

"Cô Ngần," bà nói. "Cô nói thiệt tui nghe. Cái đó có làm nó đi được hôn?"

Ngần ngồi im ba giây.

Đây là chỗ mà bốn năm nay cô đã học được là không được đoán, không được hứa, và không được nói cái mình mong.

"Con không biết dì," cô nói.

"Cô hổng biết mà cô kêu tui lấy."

"Dạ."

"Vậy chớ cô nghĩ sao?"

Ngần đặt hai tay lên đầu gối.

"Con nghĩ có," cô nói. "Con nghĩ có, tại đó là chỗ sai rõ nhứt mà tụi con tìm ra được. Nó kéo mười một tháng, nó có giấy, nó có người còn sống làm chứng, và chính nó ngồi đếm từng tháng một tới lúc chết."

"Rồi lỡ hổng phải thì sao?"

"Thì tụi con tìm tiếp."

Bà Tư Hoà nhìn cô.

"Còn tiền thì sao?"

"Thì dì cứ giữ đó," Ngần nói. "Không ai bắt dì xài."

Trọng nói phần của anh.

"Dì Tư, con nói dì nghe một chuyện thiệt. Chú Hai xin ba tháng."

"Ba tháng."

"Dạ. Chú nói chú bán cái đất hương hoả dưới quê." Anh nói. "Con lên coi chú rồi dì. Chú gãy chân, nằm nhà con gái, còn nợ ngân hàng tám chục mấy."

"Ổng khổ hả chú?"

"Dạ khổ."

Bà Tư Hoà ngồi im.

"Hồi đó ổng tử tế với hai đứa nhỏ," bà nói. "Ổng cho ứng tiền hoài. Tết ổng cho mỗi đứa một bộ đồ."

"Dạ."

"Rồi ổng thiếu tụi nó mười một tháng."

"Dạ."

Bà không nói gì thêm về ông Hai Chấn nữa, không lần nào, cho tới hết vụ.

Bà đồng ý vào buổi chiều, và bà đồng ý theo cách bà vẫn quyết mọi thứ: bà không nói tiếng nào, bà chỉ đi vô trong, lục cái tủ, và đem ra cái bọc ni lông đựng giấy tờ.

"Chú coi giùm tui đủ giấy chưa."

Trọng coi. Chứng minh nhân dân của Út Thà. Giấy chứng tử. Sổ hộ khẩu cũ có tên hai mẹ con. Giấy khai sinh của Út Thà, bản gốc, giấy đã ngả vàng, dấu mộc còn đọc được.

Anh xếp lại theo thứ tự, kẹp bằng cái ghim.

"Đủ rồi dì."

Bà gật.

Rồi bà nói, và bà nói mà không nhìn ai:

"Cái ba mươi lăm triệu đó, chừng nào có, tui đưa cậu Ba."

Ngần ngẩng lên.

"Sao vậy dì?"

"Đám nó cậu Ba lo. Mười tám triệu hai." Bà nói. "Cậu Ba bỏ ra hết, có bà con phúng được bốn triệu mấy."

"Dì Tư, cái đó là anh Ba tự nguyện. Ảnh là anh ruột."

"Ừ." Bà gấp cái khăn. "Mà nợ thì phải trả cô."

Cô ngồi im.

"Dì trả rồi thì còn mười bảy triệu," cô nói.

"Ừ."

"Rồi mười bảy triệu đó dì tính sao?"

Bà Tư Hoà nhìn ra cửa, về hướng bến.

"Tui chưa tính," bà nói. "Chưa tới lúc tính."

Buổi tối, ngoài hiên tiệm bà Năm Cúc, Lệ hỏi Ngần một câu.

"Chị Ngần, sao dì Tư nhất định trả tiền đám cho ông Ba?"

"Dì nói nợ thì phải trả."

"Em biết. Mà chị nghe cái này nè." Lệ mở sổ ra. "Em ngồi ghi lại nguyên buổi sáng. Dì nhắc cậu Ba bốn lần. Bốn lần đều nằm trong đúng một chuyện."

"Chuyện gì?"

"Chuyện nợ." Lệ ngước lên. "Dì không nhắc ổng chỗ nào khác hết. Không nhắc chuyện thăm nom, không nhắc chuyện ổng cho tiền, không nhắc chuyện ổng thay nhang."

Ngần cầm cuốn sổ, đọc bốn dòng.

"Em thấy gì?" cô hỏi.

"Em chưa thấy gì hết," Lệ nói. "Em chỉ thấy là trong đầu dì, cậu Ba nằm ở cột nợ."

Ngần gấp cuốn sổ, đưa lại.

"Em ghi thêm một dòng giùm chị," cô nói.

"Dòng gì chị?"

"Dì Tư nợ cậu Ba mười tám triệu hai. Dì tính trả bằng tiền của thằng Thà."

Lệ ghi.

"Rồi sao chị?"

"Rồi thôi." Ngần đứng dậy. "Chị chỉ thấy trong nhà đó ai cũng đang trả nợ cho một người đã chết."