Trọng soạn giấy trong hai ngày, và anh soạn nó ở cái bàn nhựa ngoài hiên tiệm bà Năm Cúc, với một cây bút bi, một xấp giấy A4 mua ở thị trấn, và cái điện thoại để tra.

Anh không phải luật sư. Anh không giả bộ là luật sư. Cái anh làm là cái anh đã làm ba lần trong chín năm và hai lần ăn: anh làm cho một chuyện không có giấy trở thành một chuyện có giấy.

Chép nguyên cái bảng bốn cột trong cuốn sổ bìa xanh sang giấy A4, đánh máy nhờ ở tiệm photo trên thị trấn, ba mươi bảy dòng. Mỗi dòng: tháng, công Thà, công Bo, đã lãnh. Mười một dòng cuối để trống.

Cuối bảng: tổng cộng, bằng số và bằng chữ.

Kèm bản photo màu bốn trang cuốn sổ gốc, có chữ ký xác nhận của bà Tư Hoà là người đang giữ cuốn sổ.

Trọng gọi cho Bo, đọc cho ông ta chép tay, chụp gửi lại. Ba câu: tôi tên, tôi làm phụ đò từ tháng nào tới tháng nào, tôi xác nhận từ tháng tư năm kia tới tháng hai năm ngoái tôi và anh Nguyễn Văn Thà chưa nhận lương.

Ký, ghi rõ họ tên, kèm ảnh chụp căn cước hai mặt.

Cái này khó nhất, và Trọng để tới sau cùng.

Anh cần người ở cù lao ký, người không phải bên bị nợ. Anh cần ít nhất hai.

Anh đi tám nhà.

Bốn nhà từ chối. Hai nhà nói để tui hỏi lại nhà tui rồi mai chú qua, và mai anh qua thì cả hai đều bận.

Ông Tư Đằng ký.

Ông ký lúc mười giờ sáng, ký bằng bút bi mượn của Trọng, và ông hỏi lại đúng một câu trước khi ký: "Cái này có phải ra toà hôn chú?" Trọng nói dạ không, cái này là để đưa ổng coi thôi. Ông Tư Đằng gật đầu rồi ký.

Bà Sáu Hạnh ký.

Bà đọc hết tờ giấy hai lần, và bà hỏi ba câu, và câu thứ ba là: "Chú ghi giùm tui thêm một dòng."

"Dòng gì dì?"

"Ghi là năm cuối đó nó có hỏi tui mượn tiền hai lần. Mỗi lần hai trăm. Nó trả đủ."

Trọng ghi.

Một trang. Gửi ông Nguyễn Văn Chấn. Nêu số nợ gốc, nêu thời gian, nêu người thừa kế hợp pháp của ông Nguyễn Văn Thà là bà Nguyễn Thị Hoà, mẹ ruột, và ông Lê Văn Bo.

Không nêu lãi.

Trọng ngồi rất lâu ở chỗ này, và anh tính lãi ra giấy nháp ba lần rồi anh bỏ.

Bảy chục triệu bốn, mười tám tháng, lãi suất nào cũng ra thêm hai chục triệu. Anh viết con số đó lên rồi anh gạch đi.

Không phải vì anh thương ông Hai Chấn. Là vì anh nhớ cái gác lửng ở Cần Thơ, cái nạng dựng cạnh giường, và cái câu tui hổng có.

Người ta đòi một người không có thì không đòi được. Đòi hai chục triệu nữa thì người ta đóng cửa lại và mình mất luôn bảy chục.

Anh viết: Đề nghị thanh toán số tiền gốc, không tính lãi, trong thời hạn mười ngày.

Anh Kiệm chứng.

Đây là chỗ Trọng phải cân, và anh cân nó suốt một đêm.

Đưa giấy tờ lên xã nghĩa là đưa chuyện này vô hệ thống. Vô hệ thống thì có sức nặng, mà vô hệ thống thì cũng có nghĩa là từ nay nó có hồ sơ, có số, có người phải trả lời.

Anh mang bốn tờ giấy lên xã sáng thứ năm.

Anh Kiệm đọc hết, và anh ta đọc chậm hơn Trọng tưởng.

"Chú Trọng, cái này em ký chứng thì em chứng cái gì?"

"Anh chứng là mấy chữ ký này là chữ ký thiệt của mấy người đó. Anh không chứng cái nợ."

"Dạ." Anh ta gật. "Cái đó em làm được."

Anh ta lấy con dấu ra, đóng, ký.

Rồi anh ta ngồi im một lúc, tay còn để trên tờ giấy.

"Chú Trọng."

"Dạ."

"Cái vụ này hồi đó em có biết."

Trọng ngẩng lên.

"Anh biết gì?"

"Em biết ổng nợ tụi nó." Anh Kiệm không nhìn anh. "Hồi em mới về xã, có người nói. Em có ghi vô sổ tay em. Rồi em quên."

"Rồi sao anh quên?"

"Tại hồi đó em đang làm bốn cái hồ sơ giải phóng mặt bằng." Anh ta nói. "Với tại chuyện nợ lương thì không có ai tới xã báo hết. Không có đơn thì em ghi vô đâu."

Anh ta đẩy xấp giấy qua.

"Giờ có đơn rồi," anh ta nói.

Ông Hai Chấn nhận được bộ giấy vào chiều thứ sáu, gửi bảo đảm.

Ông gọi lại sáng thứ bảy.

Trọng bắt máy ở ngoài bến.

"Chú Trọng hả."

"Dạ chú Hai."

Bên kia im mấy giây, có tiếng cái nạng chống xuống nền.

"Mười ngày tui không có," ông nói. "Ba tháng."

"Ba tháng thì con phải hỏi lại dì Tư."

"Ừ. Chú hỏi." Ông nói. "Mà chú Trọng nè."

"Dạ."

"Cái tờ có chữ ký bà Sáu Hạnh đó," ông nói. "Cái dòng nói nó mượn tiền bả hai lần."

Trọng chờ.

"Chú đọc lại tui nghe coi," ông Hai Chấn nói.

Trọng lấy bản photo trong cặp ra, giở tới tờ thứ ba, và anh đọc.

"Năm cuối cùng trước khi dẹp đò, anh Nguyễn Văn Thà có hỏi mượn tôi tiền hai lần, mỗi lần hai trăm ngàn đồng. Cả hai lần anh đều trả đủ trong vòng một tuần."

Bên kia không nói gì.

Trọng nghe tiếng thở, và tiếng cái quạt, và tiếng một chiếc xe máy chạy ngang dưới con hẻm ở Cần Thơ.

"Hai trăm ngàn," ông Hai Chấn nói.

"Dạ."

"Nó lãnh ba triệu hai một tháng. Tui thiếu nó mười một tháng." Ông nói chậm. "Rồi nó đi mượn hai trăm ngàn."

Trọng không trả lời.

"Ba tháng," ông Hai Chấn nói. "Chú nói với bả giùm tui ba tháng. Tui bán cái đất hương hoả dưới quê."

Rồi ông cúp.