Chuyện lan trong một ngày.

Trọng không nói với ai. Lệ không nói. Ngần không nói. Nhưng Trọng có nhờ anh Kiệm ở xã tra giùm mấy thứ về giấy tờ nợ lương, và anh Kiệm thì hai mươi sáu tuổi và nhiệt tình, và anh Kiệm có gọi cho ông trưởng ấp hỏi một câu.

Tới chiều thì cả cù lao biết ông Hai Chấn nợ lương hai đứa phụ đò mười một tháng.

Tới tối thì con số bảy chục triệu đã đi hết bốn mươi mốt nóc nhà, và tới sáng hôm sau nó thành tám chục, rồi trưa hôm sau nó thành một trăm.

Buổi sáng thứ ba, Trọng đi bộ từ tiệm bà Năm Cúc ra bến, và trong ba trăm thước đó có bốn người kêu anh lại.

Người thứ nhất là ông Tư Đằng, ông tai lãng.

"Chú Trọng! Chú Trọng!" Ông đứng ở cổng vẫy. "Nghe nói ông Hai ổng nợ tụi nó bảy chục triệu hả chú?"

"Dạ có nợ chú. Con chưa chốt được số."

"Trời đất ơi." Ông đập tay vô đùi. "Tui nói rồi mà. Tui nói cái thằng đó nó có chuyện gì đó chớ tự nhiên đâu mà nó buồn hiu vậy."

Trọng dừng lại.

"Chú nói nó buồn hả chú?"

"Buồn chớ. Cái năm cuối đó nó buồn thấy rõ." Ông Tư Đằng gãi cổ. "Hồi trước nó đi ngang nó chào tui, nó chọc con Ki. Cái năm cuối nó đi ngang nó cúi đầu."

Trọng lấy sổ ra.

Người thứ hai là một bà bán chè.

Người thứ ba là hai vợ chồng trẻ có con nhỏ tám tháng, và chị vợ nói một câu mà Lệ đã hỏi mười lần mà không ai nói: "Hồi đó nó có tới nhà tui hỏi mượn tiền một lần. Mượn hai trăm ngàn. Nó trả tuần sau."

"Hồi nào vậy chị?"

"Cỡ tháng bảy tháng tám."

Người thứ tư là bà Sáu Hạnh, bà nấu nước sâm, cái bà hồi trước nhìn Ngần một cái nhìn không phải sự tử tế.

Bà không kêu anh lại. Bà đứng trong sân, và khi anh đi ngang thì bà nói vọng ra:

"Chú Trọng."

"Dạ dì."

"Chú vô uống miếng nước."

Anh ngồi trong bếp bà bốn mươi phút, và trong bốn mươi phút đó bà kể cho anh nghe nhiều hơn tất cả những gì đội thu được trong ba tuần.

Bà kể thằng Thà hồi nhỏ. Kể chuyện ba nó mất sớm. Kể chuyện thằng Ba hơn nó mười ba tuổi, đi làm mướn nuôi em. Kể chuyện hai anh em không giống nhau: thằng Ba tính toán, thằng Thà thì không.

Kể chuyện con nhỏ ở xóm trong, hai đứa đi chơi hai năm, rồi nó đi Bình Dương.

Kể chuyện cái năm cuối cùng.

"Nó xin việc dữ lắm chú," bà nói. "Nó xin phụ hồ, người ta chê nó ốm. Nó xin đi ghe cát, ghe cát đủ người. Nó xin bên vựa lúa bốn lần người ta mới nhận."

"Bốn lần hả dì?"

"Bốn lần. Nó đi bộ vòng bảy cây bốn lần." Bà rót nước. "Chú biết hôn, hồi đó nó chưa biết đi bằng gì. Nó lội."

Trọng ngừng bút.

"Nó lội hả dì?"

"Ừ. Nó lội. Ai ở cù lao này mà hổng biết." Bà nói tỉnh queo. "Nó lặn giỏi từ nhỏ. Nó lội qua chừng mười lăm phút."

"Nguyên xóm biết nó lội hả dì?"

Bà Sáu Hạnh khuấy nồi.

"Ừ," bà nói.

Trọng đi ra khỏi cái sân đó rồi anh đứng lại ngoài đường một lúc.

Ba tuần. Đội đã ở đây ba tuần. Ngần đã ngồi trong cái bếp này uống một ly nước sâm và hỏi bà một câu thẳng, và bà trả lời nó hiền, hai lần, và hết.

Bây giờ bà kể bốn mươi phút.

Cái khác nhau giữa hai buổi đó không phải là bà đổi ý. Cái khác nhau là bây giờ trong cù lao này đã có một người có lỗi, và người đó tên là ông Hai Chấn, và ông ta đã dọn lên Cần Thơ.

Tối đó anh nói chuyện này với Ngần ngoài hiên.

"Xóm mở rồi," anh nói.

"Em biết. Hôm nay có ba nhà kêu em vô."

"Em thấy sao?"

Ngần ngồi bó gối.

"Em thấy mừng," cô nói. "Rồi em thấy sợ."

"Sợ gì?"

"Anh Trọng, hồi sáng có một bà kể em nghe chuyện thằng Thà đi mượn tiền." Cô nói. "Bà kể vui vẻ. Kể xong bà nói tội nghiệp thằng nhỏ."

"Rồi?"

"Ba tuần trước em hỏi bả câu y chang, bả nói bả không biết gì hết."

Trọng ngồi im.

"Người ta không giấu em chuyện thằng Thà đi mượn tiền," Ngần nói. "Người ta giấu em một chuyện khác. Bây giờ có ông Hai Chấn rồi thì cái chuyện mượn tiền nó thành chuyện kể được."

"Vì nó đổ được lên ổng."

"Vì nó đổ được lên ổng." Cô gật. "Cả xóm đang dọn cho mình một cái chỗ sai, anh Trọng. Dọn sạch sẽ, đầy đủ, có giấy tờ."

Cô ngước lên.

"Mà em nghĩ mình vẫn phải đi đòi cái đó."

"Ừ," Trọng nói. "Anh cũng nghĩ vậy."

Anh ngồi thêm một lúc rồi anh mở sổ ra.

"Còn cái này," anh nói. "Hôm nay anh được ba chuyện mới, mà có một chuyện nó không nằm chung với hai chuyện kia."

"Chuyện gì anh?"

"Bà Sáu Hạnh nói nguyên xóm biết thằng Thà lội qua sông đi làm."

Ngần buông hai đầu gối xuống.

"Nguyên xóm?"

"Bả nói ai ở cù lao này mà hổng biết." Anh đọc lại nguyên văn trong sổ. "Bả nói nó lặn giỏi từ nhỏ, lội qua chừng mười lăm phút."

Ngần ngồi im.

"Anh Trọng, vậy là suốt năm tháng, một thằng ba mươi ba tuổi lội qua sông lúc ba giờ sáng đi làm, và cả bốn mươi mốt nóc nhà đều biết."

"Ừ."

"Rồi nó chết đuối."

"Ừ."

"Rồi cái biên bản ghi ngạt nước, ghi thêm một dòng nói nó hay nhậu, và không ai nói gì hết."

Trọng đóng cuốn sổ lại.

"Ừ," anh nói.