Chuyện ai đứng khấn cãi tới chiều hôm trước.

Ngần ngồi ngoài sân nhà bà Chín Rưỡi từ hai giờ, và cô ngồi đó không phải để can, mà vì bốn năm trong nghề dạy cô rằng đây là chỗ nhà người ta dễ bỏ cuộc nhất, và có mặt một người ngoài thì người ta ngại bỏ cuộc hơn.

Ông bác họ muốn đứng.

Lý lẽ của ông rõ ràng: ông là người lớn nhất họ còn sống bên nội, ông đã khấn cho bốn cái đám trong họ, ông biết bài, ông có giọng.

Ông chú ủng hộ.

Người cô thứ nhất nói khấn thì ai khấn cũng được, miễn làm cho xong.

Thoại không nói gì, vì Thoại hai mươi tám tuổi và trong cái sân này thì hai mươi tám tuổi là con nít.

"Còn cái phần nói ra thì sao?" Ngần hỏi.

Cái sân im.

"Phần nào cô?" ông bác họ hỏi.

"Phần nói ra chuyện dời ngày."

"Thì gộp luôn vô bài khấn." Ông bác họ khoát tay. "Tui khấn tới đoạn đó tui nói. Tui nói xin ông bà tha lỗi cho con cháu sơ suất."

"Sơ suất," Ngần nói.

"Ừ."

Cô không cãi. Cô lấy sổ ra, ghi hai chữ đó, rồi cô gấp sổ lại.

"Chú nói vậy cũng được," cô nói. "Mà chú cho con hỏi một câu."

"Cô hỏi."

"Hôm hai mươi bốn, người nói với bà nội rằng bữa đó là giỗ bà cố, là ai?"

Ông bác họ ngồi im.

"Cái đó..." ông nói. "Cái đó hồi đó cả nhà cùng..."

"Dạ con hiểu là cả nhà cùng biết." Ngần nói, và cô nói nhẹ. "Con hỏi cái người mở miệng nói câu đó với bà nội. Một người thôi."

Không ai trả lời.

Rồi má Thoại, ngồi ở bậu cửa từ đầu buổi, đặt cái rổ xuống.

"Tui," bà nói.

Bà kể ngắn.

Sáng hai mươi bốn, bà dậy nấu, bà cụ dậy sớm hơn thường lệ, ra bếp hỏi bữa nay nhà mình có đám gì mà nấu nhiều vậy con.

Bà đang nhấc nồi.

Bà nói giỗ bà cố má ơi.

"Tui nói cái đó lúc tui đang nhấc cái nồi," bà nói. "Tui không có nghĩ gì hết. Tui nói cho xong rồi tui nhấc cái nồi."

"Rồi bà nội nói sao dì?"

"Bả nói ờ." Bà con dâu trưởng ngồi thẳng lên. "Rồi bả đi ra bả ngồi đầu ván. Bả ngồi tới lúc dọn mâm."

Cái sân im.

"Rồi tới hai mươi sáu," Ngần nói.

"Tới hai mươi sáu tui đi đám cưới bên Chợ Lách."

Bà không nói thêm gì.

Ông bác họ dàn xếp lại, và ông dàn xếp theo cách người lớn tuổi hay dàn xếp: ông nói thôi để tui khấn phần trên, phần dưới thì con dâu nói mấy câu.

Má Thoại lắc đầu.

"Chú Ba để tui đứng," bà nói.

"Đàn bà con dâu mà đứng khấn giỗ ông nội hả?"

"Tui không khấn." Bà đứng dậy, phủi tay vô vạt áo. "Chú khấn. Chú khấn xong tui nói."

"Nói cái gì?"

"Nói cái tui nói với bả sáng hai mươi bốn."

Ông bác họ mở miệng ra rồi ngậm lại.

Ông chú nói cái gì đó về chuyện có khách khứa hai bên. Người cô thứ nhất nói thôi má nó nói thì để má nó nói.

Má Thoại đi vô trong bếp.

Chiều muộn, lúc Ngần sắp về, bà ra tận cổng.

"Cô Ngần."

"Dạ dì."

"Tui hỏi cô cái này." Bà đứng nắm cái cột cổng. "Mai tui nói ra rồi thì bả có nghe hôn?"

Ngần đã bị hỏi câu này chừng trăm lần trong bốn năm, và cô chưa bao giờ trả lời được nó cho đúng, và cô cũng chưa bao giờ nói dối nó.

"Con không biết dì," cô nói.

"Vậy chớ cô kêu tui nói làm chi?"

"Tại con không biết cách nào khác." Ngần đứng lại trước cổng. "Dì, con nói dì nghe cái con biết. Con biết cái vòng nó giữ bả trong đúng một chuyện. Chuyện đó là bả ngồi chờ, bả hỏi hai câu, và không ai trả lời."

Bà con dâu trưởng nghe.

"Mai dì trả lời," Ngần nói. "Trả lời trễ mười một tháng, mà trả lời."

Bà đứng im một lúc.

"Tui nói ra thì cả họ người ta biết," bà nói.

"Dạ."

"Người ta biết là tui nói xạo với má chồng tui."

"Dạ."

Bà gật đầu một cái, chậm.

"Ừ," bà nói. "Thì cũng phải vậy thôi."

Rồi bà quay vô, và đi được mấy bước thì bà nói với ra, không quay đầu lại:

"Mà cô ơi, tui nói xạo có một lần hà."

"Dạ con biết dì," Ngần nói.

Đạp xe về, trời sập tối, và Ngần đi chậm vì đường xấu.

Cô nghĩ tới câu cuối của bà.

Câu đó đúng. Bà nói một câu, trong lúc nhấc một cái nồi, và bà nói nó không phải để hại ai. Bà nói nó vì lúc đó nói cái đó nhanh hơn nói cái kia, và vì trong bếp thì đang bận, và vì nếu nói thiệt thì bà cụ sẽ hỏi tiếp sao dời, và trả lời câu đó thì phải nói tới chuyện bên nội chú Mười, và chuyện bên nội chú Mười thì dài.

Một câu. Bảy chữ. Trong lúc nhấc một cái nồi.

Rồi một bà cụ bảy mươi chín tuổi ngồi ở mép ván, mặc áo tím than, ôm cái túi vải hoa có phong bì hai trăm ngàn, chờ nguyên một buổi.

Ngần đạp xe qua khúc đường có con Ki, và nó sủa hai tiếng rồi thôi.

Tới đầu dốc bến thì cô dừng lại, chống chân, và cô ngồi trên yên nhìn xuống.

Dưới kia tối. Nước lên thêm chừng gang tay so với tuần trước, và cái bậc thứ ba đã ướt.

Cô nghĩ tới mười một tháng của bà Chín Rưỡi và cô nghĩ tới mười tháng của cái bến này, và cô nghĩ tới chuyện ở nhà bà Chín Rưỡi có bốn người biết chỗ sai, và một trong bốn người đó đã chịu đứng ra, sau bốn mươi phút cãi nhau và một buổi chiều.

Rồi cô đạp xe về.