Trời mưa từ bốn giờ chiều, và tới bảy giờ thì nó không dứt mà cũng không lớn thêm, cái kiểu mưa làm người ta không đi đâu được mà cũng không ngủ được.

Bốn người đứng ngoài hiên tiệm bà Năm Cúc, và không ai ngồi, và Ngần nhớ chi tiết đó rất lâu về sau: cả bốn đứng suốt bốn mươi phút, kể cả Khoa, đứa lúc nào cũng ngồi bệt.

Trọng nói trước.

"Ngày mai anh xin ông trưởng ấp cho họp xóm."

"Họp làm gì?" Ngần hỏi.

"Nói thẳng." Anh đứng dựa cột, hai tay khoanh. "Mình đứng trước cả xóm, mình nói: đêm mười bốn tháng chín, thằng Thà có tới trước cửa nhà một người trong xóm này. Ai biết thì cho tụi tôi hay."

"Rồi sao nữa?"

"Rồi thôi. Rồi về." Anh nhún vai. "Mình không tố ai. Mình chỉ nói ra cái mình biết, rồi để đó."

Ngần lắc đầu.

"Không được anh."

"Vì sao không được?"

"Vì anh không để đó được." Cô bước ra mép hiên, chỗ nước từ mái tôn rớt xuống thành một hàng. "Anh nói cái câu đó ra giữa bốn mươi mốt nóc nhà, thì tối đó nguyên cù lao ngồi nghĩ coi ai. Sáng mai người ta bắt đầu đoán. Trưa mai người ta đoán ra một cái tên."

"Đoán trúng thì tốt chớ sao."

"Đoán trúng hay đoán trật thì cũng vậy, anh Trọng."

Cô quay lại.

"Cái xóm này nó cần một người để đổ," cô nói. "Mười tháng nay nó không đổ cho ai, và nó chịu được, vì nó không phải chọn. Anh bắt nó chọn thì nó chọn liền. Nó chọn người dễ đổ nhứt."

"Ai dễ đổ nhứt?"

"Người nghèo nhứt. Người không có bà con đông. Người mới cãi lộn với ai đó tháng rồi." Ngần chùi nước mưa trên mặt. "Chớ không phải người có làm."

Lệ đứng giữa, hai tay ôm khuỷu.

"Chị nói cũng có lý mà anh Trọng nói cũng có lý," cô nói.

"Nói vậy thì ai chả nói được," Ngần nói.

"Không." Lệ ngẩng lên. "Em nói thiệt. Anh Trọng có lý ở chỗ mình đang hết cách. Em đi hỏi vòng hai chục nhà rồi chị. Cách hỏi của em nó ăn khi người ta có cái muốn kể mà chưa biết kể sao. Ở đây người ta không phải vậy."

"Vậy người ta sao?"

"Người ta biết mình muốn gì, và người ta đã quyết định rồi." Lệ nói chậm. "Quyết định lâu rồi chị. Trước khi mình tới."

Ngần im.

Cái đó đúng, và nó là chỗ mà suốt hai tuần cô đã lảng tránh: cù lao này không phải một cái xóm chưa biết. Nó là một cái xóm đã họp rồi, họp không cần ngồi lại, và đã ra quyết định, và cái quyết định đó cũ hơn đội tới đây mười tháng.

"Vậy em theo anh Trọng hả?" cô hỏi.

"Em không theo ai hết." Lệ nhìn ra mưa. "Em chỉ nói là cách của em hết ăn rồi."

Trời mưa thêm một lúc.

"Anh Trọng," Ngần nói. "Em hỏi anh một câu."

"Ừ."

"Nếu anh họp xóm mai, rồi tuần sau tụi mình gỡ xong, tụi mình đi. Còn người bị đổ thì ở lại."

"Anh biết."

"Anh biết mà anh vẫn làm hả?"

Trọng đứng im một lúc.

"Anh không biết," anh nói. "Anh chỉ biết là hai tuần rồi, mỗi đêm hai giờ bốn mươi, có một người đứng dưới nước ngoài kia, và anh không có cách nào khác."

Không ai nói gì.

Rồi Khoa lên tiếng, và nó nói từ chỗ nó đứng ở góc hiên, và nó nói nhỏ, nên cả ba phải quay lại.

"Mấy anh chị cãi nhau chuyện hỏi cả xóm cách nào," nó nói.

"Ừ."

"Mà chưa ai hỏi dì Tư câu này hết."

"Câu gì?"

Khoa đứng thẳng lên.

"Dì Tư ở cái xóm đó bảy chục năm," nó nói. "Dì biết hết bốn mươi mốt nhà. Dì biết ai ngủ gian nào, ai có xuồng, ai nợ ai. Con bà Chín Rơi với dì là bạn từ hồi con gái."

Ba người im.

"Mười tháng nay dì đi coi bốn ông thầy," Khoa nói tiếp. "Dì bán con heo. Dì đưa mình một chỉ vàng."

Nó ngừng lại.

"Vậy chớ sao dì không đi hỏi hàng xóm?"

Mưa rớt trên mái tôn.

"Em ở đây hai tuần," Khoa nói. "Em chưa thấy dì hỏi ai một câu nào hết. Dì đi mướn người lạ ở đâu tới, mướn tới bốn lần, chớ dì không bước qua nhà kế bên hỏi một tiếng."

Nó ngó chị Ngần.

"Chị nói cái xóm này nó đã quyết định rồi," nó nói. "Em nghĩ dì Tư cũng quyết định rồi."

Ngần đứng ở mép hiên với hàng nước rớt sau lưng.

Trong hai tuần cô đã ngồi với bà Tư Hoà bảy lần. Cô đã ăn cơm nhà bà, ngủ lại một đêm trên bộ ván, nghe bà kể chuyện thằng nhỏ mười tuổi lặn gỡ lưới. Cô đã nghĩ mình biết cái nhà đó.

Và Khoa nói đúng: chưa lần nào bà nhắc tới một người hàng xóm nào bằng tên.

Bà kể ông Hai Chấn. Bà kể chú Sang. Bà kể bốn ông thầy ở bốn tỉnh. Bà kể cậu Ba.

Không một cái tên nào của bốn mươi mốt nóc nhà quanh bà.

"Anh Trọng," cô nói. "Khoan họp xóm."

"Khoan bao lâu?"

"Ba bữa." Cô quay lại. "Cho em ba bữa. Em không đi hỏi ai trong xóm hết. Em hỏi dì Tư."

"Hỏi cái gì?"

"Em hỏi dì cái mà Khoa vừa hỏi." Ngần nói. "Vì sao dì không hỏi hàng xóm."

Trọng gỡ tay khoanh xuống.

"Nếu dì trả lời không được thì sao?"

"Thì cái đó cũng là câu trả lời."