Vòng ngắn thì rẻ, và rẻ tới mức Ngần suýt quên mất là nó vẫn tính.

Khung của bà Chín Rưỡi có hai mươi hai giây. Trọng buộc đai, chốt con số hai mươi, và cả hai không cãi nhau một câu nào, và đó là chuyện làm cả hai hơi ngượng sau chuyện ngoài bến.

Nhà tắt hết đèn trừ một cái bóng nhỏ trên bàn thờ. Mười mấy người đứng ngoài sân, không ai được vô.

Ngần ngồi xuống mép bộ ván, cách bà cụ chừng một thước, và cô chờ.

Bảy giờ mười hai.

Bà đưa chân xuống dò tìm.

Ngần đưa tay ra, chạm vô vai bà.

Trong nhà có mùi nhang, và có mùi cơm.

Đó là cái đầu tiên, và nó làm Ngần khựng lại nửa giây, vì trong mười một ngày ở cù lao cô đã quen với mùi nước sông tới mức quên mất rằng vòng nào cũng có mùi riêng.

Cơm mới chín. Mùi cơm nếp.

Đèn sáng. Đèn điện, bóng tròn, treo giữa nhà, và dưới ánh đèn đó căn nhà này khác hẳn: có người, có tiếng, có một cái mâm đặt trên bộ ván với mấy cái dĩa úp.

Bà Chín Rưỡi ngồi ở mép ván, mặc áo bà ba tím than, tóc mới chải, búi gọn. Bên chân bà là cái túi xách vải hoa.

Bà đang cầm cái túi trên đùi.

Trong bếp có người. Ngần nghe tiếng nồi, tiếng ai đó nói gì đó, tiếng một đứa nhỏ chạy qua nền gạch.

Bà cụ ngoái đầu về hướng bếp.

"Mấy giờ rồi con?"

Không ai trả lời.

Không phải im lặng. Trong bếp vẫn có tiếng, vẫn có người, vẫn có tiếng nồi và tiếng nói. Chỉ là không có ai trả lời.

Bà cụ ngồi thêm một chút. Rồi bà cúi xuống, đưa chân dò tìm, xỏ vô đôi dép.

Bà ngồi thẳng lên, hai tay ôm cái túi.

"Đi chưa con?"

Trong bếp, một người đàn bà nói với ai đó: lấy giùm tao cái vá. Một đứa nhỏ cười. Có tiếng dép ai đó đi ngang cửa buồng.

Bà cụ ngồi ôm cái túi, hai chân đã xỏ dép, mặt hướng ra cửa.

Rồi bà rút chân ra.

Bà làm chuyện đó chậm, và Ngần đứng cách một thước nên cô thấy hết: bà rút chân, bà cúi xuống, bà lấy tay xoay hai chiếc dép cho ngay ngắn, mũi quay ra cửa.

Rồi bà đặt cái túi xách xuống bên chân ván.

Bà ngồi thẳng lên.

Và bà không hỏi nữa.

Ngần đứng đó, và cô nhìn cái mặt bà cụ trong ba giây cuối cùng của cái khung, và cái mặt đó không có gì hết.

Không giận. Không tủi. Không buồn.

Cái mặt đó là mặt của một người đã hiểu ra rồi, và đang ngồi lại cho phải phép.

Cái đai siết ngang eo.

Ngần ra ngoài sân, và cô ngồi xuống bậc thềm gạch tàu, và cô ngồi im chừng một phút.

"Sao chị?" Thoại hỏi.

Cả sân đứng chờ.

"Bà nội anh có soạn túi," cô nói. "Áo bà ba tím than. Tóc mới chải. Túi vải hoa để dưới chân ván, trong đó có cái phong bì hai trăm ngàn ghi Giỗ ông."

Không ai nói gì.

"Bả ngồi ở mép ván bả chờ. Bả hỏi hai lần. Bả hỏi mấy giờ rồi con với đi chưa con."

Ngần ngẩng lên.

"Trong nhà lúc đó có người," cô nói. "Có người trong bếp, có người nấu cơm, có con nít chạy. Đèn sáng. Có mùi cơm nếp."

Má Thoại đứng ở bậu cửa, hai tay bó trong vạt áo.

"Rồi sao cô?" bà hỏi.

"Rồi không ai trả lời."

Cái sân im.

"Con không nói ai có lỗi," Ngần nói, và cô nói bằng giọng bình thường, và cô cố ý nói bằng giọng bình thường. "Bữa đó nhà mình bận. Nhà nào tới ngày giỗ cũng bận. Bả hỏi hai câu, hai câu đó nhỏ xíu, và trong bếp thì ồn."

Bà con dâu trưởng ngồi xuống bậu cửa.

"Cái ngày hai mươi sáu đó," Ngần hỏi, nhẹ, "là nhà mình dời lên hay dời xuống dì?"

"Dời lên hai bữa." Bà nói ngay, không cần nghĩ, giọng người đã trả lời câu này trong đầu mình nhiều lần rồi. "Hai mươi bốn. Tại bên nội chú Mười ổng về ngày hai mươi sáu, mà má chồng tui với ổng thì..."

Bà ngừng.

"Thì thôi," bà nói.

"Rồi hôm hai mươi bốn bà nội có ngồi ăn hôn?" Ngần hỏi.

"Có chớ. Bả ngồi đầu bàn."

"Bà nội có biết đó là giỗ ông không dì?"

Cái sân im lần thứ ba.

"Tụi tui nói với bả là đám giỗ bà cố," má Thoại nói.

Ngần ghi vô sổ.

Cô ghi bốn dòng, và cô ghi chậm, để cho cái sân có thời gian.

"Vậy là hai chuyện chớ không phải một," cô nói. "Chuyện thứ nhứt là dời ngày. Cái đó nhà nào cũng làm, không phải chỗ sai."

"Còn chuyện thứ hai?" Thoại hỏi.

"Chuyện thứ hai là bà nội ngồi ăn ở đầu bàn nguyên một bữa giỗ chồng mình mà bả tưởng đó là giỗ người khác."

Không ai nói gì.

"Rồi tới ngày hai mươi sáu," Ngần nói tiếp, "bả soạn túi, bả chải đầu, bả mặc áo tím than, bả ngồi ở mép ván bả chờ."

Bà con dâu trưởng cúi xuống.

"Bữa đó tui đi đám cưới bên Chợ Lách," bà nói. "Tui đi từ sáng."

"Còn nhà thì sao dì?"

"Nhà thì..." Bà đưa tay lên chùi mắt bằng mu bàn tay, một cái, nhanh. "Nhà thì tưởng bả biết rồi."