Việc thứ hai tới bằng cách mà việc vẫn hay tới: có người nhắn cho bà Năm Cúc, bà Năm Cúc nhắn cho Ngần, và Ngần đạp xe vô xóm trong một cây rưỡi.

Nhà bà Chín Rưỡi có sân gạch tàu, có cây khế, và có bảy tám người đang ngồi.

Người nói chuyện với Ngần là cháu nội bà, tên Thoại, hai mươi tám tuổi, làm ở Cần Thơ, mặc áo sơ mi.

"Chị làm cái đó thiệt hả chị?" cậu ta hỏi.

"Tuỳ chị nói cái đó là cái gì."

"Thì cái đó." Thoại xoay cái ly. "Em nói thiệt với chị, em không tin ba cái này. Em học đại học ra."

"Vậy sao anh kêu tui?"

"Tại đám cưới em." Cậu ta thở ra. "Em cưới tháng chạp. Bên vợ em khó. Bà nội em mới mất tháng rồi, mà bả cứ..."

Cậu ta ngừng lại, kiếm chữ.

"Bả cứ đi ra đi vô hoài," một bà lớn tuổi ngồi bên nói. "Chú nói huỵch toẹt ra đi chú."

Bà Chín Rưỡi mất được ba mươi tám ngày.

Bảy mươi chín tuổi, mất trong nhà, ban ngày, có con cháu bên cạnh, có người vuốt mắt. Đám lớn, làm ba ngày, cả xóm trong tới. Mọi thứ đâu vào đó tới mức Ngần phải hỏi lại hai lần.

"Nhà mình có làm tuần chưa?"

"Làm rồi chị. Làm đủ."

"Cúng cơm?"

"Ngày hai bữa. Má em cúng."

"Có ai trong nhà chưa chịu tang không? Có ai giận nhau không tới không?"

"Không chị. Đông đủ hết."

Ngần ngồi im một lúc.

Đây là loại nhà mà theo lẽ thường thì không có gì hết. Chín mươi chín trên một trăm là như vậy: người ta chết, nhà mua đủ bộ, thắp đủ tuần hương, có người gọi tên ra thành tiếng, và người ta đi.

"Rồi bả làm gì?" cô hỏi.

Thoại chỉ vô bộ ván giữa nhà.

Dưới chân bộ ván, sát mép, có một đôi dép nhựa màu nâu, cỡ nhỏ, đế mòn lệch về phía trong.

Hai mũi dép quay ra cửa.

"Đôi dép đó em để trong tủ rồi chị," Thoại nói. "Em để trong tủ, khoá lại. Sáng ra nó ở đó."

"Mấy lần rồi?"

"Sáu bữa nay. Em thử đủ cách. Em bỏ nó lên gác. Em đem qua nhà em. Có bữa em bỏ vô bịch cột lại quăng ra sau vườn."

"Rồi?"

"Sáng ra nó ở đó." Cậu ta chỉ, lần này tay hơi run. "Đúng chỗ đó, đúng cái kiểu đó, hai cái mũi quay ra cửa."

Trước khi ngồi chờ, cô đi một vòng căn nhà, và cô đi bằng nghề dọn chớ không bằng nghề kia.

Nhà ba gian, gạch tàu, có gác lửng. Bàn thờ mới lập, ảnh bà chụp hồi bảy mươi mấy, khung gỗ còn thơm mùi vẹc ni. Bát nhang đầy, chân nhang cắm dày, thay mới hai lần rồi nhìn là biết. Trên bàn thờ có dĩa trái cây, có ly nước, có một gói bánh in chưa mở.

Gian trong, chỗ bà nằm, chiếu đã cuốn, mùng đã tháo, đồ đạc dọn gọn. Trong tủ áo còn nguyên đồ của bà, xếp thẳng thớm, và ở ngăn dưới cùng có một cái túi xách nhỏ bằng vải hoa, loại túi các bà cụ đi đám.

Ngần mở ra coi, sau khi xin phép.

Trong túi có: một cái khăn tay, một cái lược nhựa, một chai dầu gió xanh, một bịch trầu đã khô quắt, và một phong bì trắng.

Phong bì chưa dán, bên trong có hai trăm ngàn.

Ngoài phong bì viết bằng bút bi, nét chữ run: Giỗ ông.

Cô để mọi thứ lại đúng chỗ cũ, đóng túi, đóng tủ.

Rồi cô ghi vô sổ: túi đi đám soạn sẵn. Phong bì 200k. Chưa đi.

Ngần tới lúc bốn giờ chiều, và cô chờ tới bảy giờ tối, ngồi ở góc nhà với ly trà đá, và người trong nhà thì cứ đi ra đi vô coi thử cô làm gì.

Cô không làm gì. Cô ngồi.

Bảy giờ mười hai phút, cô thấy.

Bà cụ ngồi ở mép bộ ván, người nhỏ, tóc bạc búi thấp, mặc áo bà ba màu tím than. Bà ngồi hơi khom, hai tay vịn mép ván, và bà đưa chân xuống dò tìm.

Bà xỏ chân vô đôi dép.

Bà ngồi thẳng lên một chút, như người sắp đứng dậy.

Rồi bà ngừng.

Bà ngồi im chừng ba giây, và trong ba giây đó Ngần thấy rõ mặt bà, và cái mặt đó không sợ, không giận, không đau. Cái mặt đó là mặt của một người đang chờ ai đó nói với mình một câu.

Rồi bà rút chân ra khỏi dép.

Bà cúi xuống, và bà đưa tay sửa lại hai chiếc cho ngay ngắn, xoay hai cái mũi quay ra cửa, cẩn thận, cách người ta để dép cho sẵn sàng đi.

Rồi bà ngồi thẳng lên và bà chờ tiếp.

Bốn phút sau, bà đưa chân xuống dò tìm.

Ngần ra ngoài sân lúc tám giờ.

Cả nhà đang ngồi chờ, và khi cô bước ra thì mười mấy con mắt cùng ngước lên, và cô nhận ra mình đang đứng ở cái chỗ mà cô ghét nhất trong nghề: chỗ người ta chờ mình nói một câu có sức nặng.

"Bà nội anh đang chờ đi đâu đó," cô nói.

Không ai nói gì.

"Bả xỏ dép, bả ngồi chờ, chờ không thấy ai kêu thì bả tháo ra. Rồi bả để lại quay mũi ra cửa cho lần sau." Ngần nhìn quanh sân. "Trong nhà mình có ai nhớ bà nội đang chờ đi đâu không?"

Cái sân im.

Rồi má của Thoại, bà con dâu trưởng, đặt cái quạt xuống.

"Đám giỗ ông nội," bà nói.

"Má," Thoại nói.

"Thì giỗ ông nội chớ giỗ ai." Bà không nhìn con. "Bả hỏi hoài mà. Cả tháng trước khi bả mất bả hỏi hoài."

Ngần lấy cuốn sổ ra.

"Giỗ ông nội ngày nào vậy dì?"

"Hai mươi sáu tháng năm âm."

"Rồi nhà mình làm ngày nào?"

Cái sân im lần thứ hai, và lần này nó im lâu hơn, và Ngần đã đứng trong đủ nhiều cái sân im như vậy để biết rằng mình vừa hỏi trúng.