Huyện quan cũng khỏi nho sanh chê cười,

Trần Đoàn nghe thấm mấy lời,

Dạy về lo liệu tới nơi khoa trường.

Hai chàng về lạy gia nương,

Cùng nhau bàn luận mọi đường gần xa.

Nàng rằng: Chút phận không nhà,

Mặc con toan liệu, mẹ già cũng ưng,

Chớ lo dây đỏ vấn chưn,

Lo công nghiệp buổi thanh xuân cho tròn.

Sau dầu danh tạc bia son,

Trời dành trong sách có con gái hiền.

Hai chàng thâm tạ nhà huyên,

Mang đồ tứ bửu lên miền Hà đông.

Mười ngày lên tới Hà đông,

Tìm nơi lánh ở, mình không dạo đường,

Cùng nhau vô đủ ba trường,

Còn chờ treo bảng, chưa tường đỗ không,

Trần Đoàn lãnh việc mai dong,

Phải đi lên trấn, theo cùng họ Dương.

Mắc di chuyển vẫn dọc đường,

Tới nơi nghe chúng vào trường mới xong.

Hỏi tìm khắp hết tây đông,

Anh em Trân Bửu, đều không gặp rồi,

Bảy ngày kiếm ngược, kiếm xuôi,

Tới lui hai lẽ, thẳng dùi khôn toan,

Muốn về ra mắt Trấn quan,

Sợ e người hỏi hai chàng huyện ta.

May vừa cửa bảng xướng ra:

Dương Trân tên họ, Thủ khoa chánh vì.

Cử nhân Dương Bửu thứ nhì,

Ba ngàn sĩ tử một khi khen giồi,

Yến diên, áo mão, ban rồi,

Trần Đoàn đóng cửa rước lui hai chàng,

Đem ngay vào chốn công đàng,

Lễ dâng bốn lạy, rỡ ràng nam nhi,

Trần Đoàn bèn lấy quyển thi,

Dâng lên trước án một khi khen liền

Dạy rằng: Hai gã thiếu niên,

Chữ danh đã toại, chữ duyên thêm nồng.

Vàng dòng ta cũng chẳng dùng,

Muốn cho ngọc nhuận, sánh cùng băng thanh.

Lứa đôi có số thiên thành,

Chờ khi tháng tốt, ngày lành sẽ toan,

Nói rồi vào chốn hậu đàng,

Khiến đem hai chàng, ra mắt phu nhân.

Phu nhân xem thấy rất mừng,

Rằng: Ơn trời khéo nhắm chừng định đôi,

Trai tài, gái sắc, phải rồi,

Nhà loan cửa phụng sánh ngôi, vui vầy,

Sai người rước mẹ qua đây,

Chủ hôn cho trẻ kết dây sắt cầm,

Dương Trân, Dương Bửu đồng tâm,

Thưa rằng con nợ thanh khâm chưa rồi.

Trên đà thương cảm hai tôi,

Xin cho thỏa dạ rạng rồi công danh.

Tiểu khoa sau lại phỉ tình bách niên.

Công rằng: Lời nói rất miêng

Chữ quyền cùng với chữ duyên đi liền,

Thi hương sớm đã gặp duyên,

Chờ cho thi hội phỉ nguyền mới nên.

Nay đà làm lễ hỏi tên

Keo sơn chữ dạ cho bền ngày sau.

Hai con qua chốn thơ lầu,

Ở chơi vài bữa sẽ âu về làng.

Trần Khanh lại dạy Trần Đoàn

Khá tua bậu bạn hai chàng đi chơi.

Huyện quan trước án vâng lời,

Phải theo Trân, Bửu, chơi nơi thơ lầu,

Tuyết, Băng hai gái riêng sầu,

Ngồi nơi hoa viện lo âu việc mình.

Tuyết, Băng cám chữ minh linh,

Vò vò nuôi nhện công trình biết bao.

Riêng than chút phận má đào,

Gặp xuân chưa biết ngày nào đền ân.

Băng rằng nghe việc hòa thân,

Gẫm trong mình lại muôn phần xót xa.

Có cha mẹ mới có ta,

Có ta, mới có cửa nhà giàu sang.

Mẹ kia đã xuống suối vàng,

Cha xưa non nước khôn toan mất còn.

Hai bên nội ngoại bà con,

Đều người về đạo lại lòn cửa quan.

Từ ta nương dựa cửa sang,

Nào ai lui tới hỏi han thăm tình.

Dầu không gặp nghĩa minh linh,

Cội cây nguồn nước ở mình còn chi,

Mai sau đặng chữ vu quy,

Đã đành phận gái phải đi theo chồng.

Trăm năm sống thác nhờ chồng,

Một môn dòng họ đều không nhìn rồi.

May còn chút tiếng con nuôi,

Ví như trà dở ướp mùi bông hoa,

Nay nghe hai gã tân khoa,

Cha đi tu mất, mẹ già khó khăn.

Vốn không nhà cửa nghiệp hằng,

Nhờ theo họ ngoại ở ăn học hành.

Tiếc rằng trời đất thình lình,

Khéo xe duyên phận cho mình quá ngang!

Cha xưa về đạo Hòa lan,

Chẳng ưa đạo Phật, không màng đạo nho,

Cha nuôi nay chuộng đạo nho,

Gả chồng cũng lựa học trò bậc cao.

Cho hay duyên nợ buổi nào,

Con Trời, con Phật, đều vào theo nhu (nho)

Tuyết rằng: Ta học đạo nhu,

Đến nay mới biết công phu thánh hiền,

Sửa sang ba mối, năm giềng,

Dạy người thiên hạ vẹn tuyền tánh xưa,

Đặt làm sáu bản đờn xưa,

Có thi vận để tiếng đưa tơ đồng,

Ta nay rảnh việc nữ công,

Hòa đờn một tiệc giãi lòng buồn ngâm.

Chị đờn sắt, em đờn cầm,

Tay đờn, miệng đọc, thâm trầm nghe hay.

Xuân Tuyết Đàn Ngâm:

Trời che đất chở đức cao dày,

Cha mẹ sanh con khó sánh tày.

Vậy có người hiền lo báo bổ,

Hai mươi bốn thảo dấu còn nay.

Thu Băng Đàn Ngâm: