Tình người ở bạc như vôi,

Mấy ai biết đạo tài bồi lấy nhau,

Ta dầu tốt báu như châu,

Về nơi đáy biển, ai hầu biết cho!

Anh em tỏ tấm lòng lo,

Xảy đà gần đến bến đò sông Tương,

Thấy tòa cổ miếu bên đường,

Cây cao, bóng mát, vách tường phấn tô,

Cùng nhau tránh nắng bước vô,

Trước sân thấy có một hồ hoa sen,

Một hồ sen nở lõa bè,

Đóa đua nở nhụy, đóa chen ngậm cười.

Trân rằng: Cảnh khéo trêu ngươi,

Gẫm hoa sen nọ giống người tài hoa,

Ta nghe sen nở bông ra,

Sớm: là mùa hạ; muộn: là mùa thu,

Hỡi ôi! Sen chẳng gặp chầu

Muộn, dầu trổ tốt, ai hầu khen chi?

Hai chàng làm một bài thi,

Vịnh hoa sen muộn, ngụ suy việc mình,

Vịnh Thu Liên:

Sen hỡi là sen! tiếng chẳng hèn

Thấy sen lỡ vận tiếc cho sen

Ngậm cười trước hạ: hèn cũng thưởng,

Đua nở mùa thu: tốt mấy khen?

Gương mặt bất phàm đâu biết đặng,

Bèo tai vô dụng gọi rằng quen.

Phải mà sanh gặp nơi tiên cảnh,

Lá rộng cao che khắp các bèn.

Anh em họa sướng thơ rồi,

Viết vô trong vách tô vôi rõ ràng.

Sau thơ, lạc khoản hai hàng,

Một hàng quê quán, một hàng tánh danh.

Đem nhau trở lại gia đình,

Nhờ cậu nuôi mình, chờ đợi khoa sau,

Lối nầy tới chuyện tây châu,

Có người Vương Phục lòng âu phản thần.

Riêng cầu bên nước Nữ Chân,

Đem quân mọi rợ đánh phần Hà đông.

Tần khanh làm chức Nguyên nhung.

Ra ngăn Vương Phục, đánh cùng Nữ Chân.

Giặc hung, oai thế lẫy lừng,

Nguyên nhung đánh giẹp đã gần hai đông,

Đánh rồi lũ kiến, chòm ong,

Tây châu một cõi lặng trong như tờ,

Ải lang vắng khói như xưa,

Nguyên nhung binh mã về bờ cõi châu.

Quân đi tới rừng Tương châu,

Tới tòa cổ miếu gặp chầu mưa đông.

Đóng quân vào nghỉ miếu trung,

Chờ trời tạnh ráo sẽ mong kéo về.

Tần Khanh ngồi ngó tư bề,

Thấy trên vách phấn có đề "thơ sen".

Xem qua thơ ấy liền khen,

Khiến đem bút mực, đọc bèn sao qua.

Nói rằng: Trời đất khiến ta,

Gặp trang tài sĩ sớm hòa nghĩa thân,

Nhớ nay Xuân Tuyết, Thu Băng,

Tuổi vừa hai bảy, vừa chừng đào yêu,

Đà nên lập lớp thước kiều,

Giàn binh xạ tước, ngỏ chiêu anh tài.

Sao cho xứng gái, xứng trai,

Chữ tài, chữ sắc, sánh hai đôi lành.

Nói rồi, lịnh dạy kéo binh,

Xếp thơ bỏ hộp, về thành Hà đông.

Đãi đằng tướng sĩ đã xong,

Về dinh ngồi nghĩ lại trong việc nhà.

Tây châu từ thuở kéo ra,

Phu nhân có nghén đặng ba tháng rồi.

Nay về con đã biết ngồi,

Thật trời thêm phước còn roi họ Tần,

Bèn đem chuyện ở miếu thần,

Cùng "thơ sen" ấy tố Trần Phu nhân,

Nói rằng: Hai gái Tuyết, Băng;

Đã thông chữ nghĩa, lại nhuần nết na,

Người xưa muốn tính việc nhà,

Thấy người văn học, mới là xứng đôi,

Bấy lâu giặc giã chưa rồi,

Những lo sĩ tử bỏ nơi học trường

Ai dè bên huyện Nam khương,

Có hai sĩ tử họ Dương tài tình.

Muốn cho nên việc con mình,

Phải đòi phủ huyện, hỏi minh việc chàng,

May đâu có huyện Nam khương,

Tên Trần Đoan, tới dân chương mừng hầu,

Mừng cho chín huyện, bảy châu,

Ở an lạc nghiệp đọc câu thăng bình,

Tần Khanh ngồi chốn hậu dinh,

Đòi vào han hỏi sự tình họ Dương.

Trần Đoan thưa chuyện họ Dương,

Mẹ con, nhà cửa, tỏ tường đầu đuôi,

Tần Khanh nghe rất mừng vui,

Cười rằng: Máy tạo khéo xui hiệp hòa.

Họ Dương sánh với họ Hà,

Song sanh điềm ấy, đôi đà xứng hai,

Nấy cho quan Huyện làm mai,

Xe dây Nguyệt Lão đặng hài lương duyên,

Trần Đoàn vâng lịnh về liền,

Trở về tống bảng, tờ truyền theo sau,

Rằng: Nay yên giặc Tây châu,

Tấn vương bệ ngọc mở chầu ân khoa.

Huyện quan viết bảng treo ra,

Rao cho sĩ tử gần xa đặng tường.

Anh em Trân Bửu hai chàng,

Đem nhau tới chốn huyện đàng ứng thi.

Anh em cùng đậu nhất nhì,

Trở về sắm sửa cùng đi tựu trường.

Trần Đoàn ngồi chốn hậu đường,

Đòi lại hai chàng, nói chuyện cầu hôn.

Dạy về thưa với gia tôn,

Đều dùng sáu lễ nghinh hôn một lần,

Trước lo kết nghĩa châu trần,

Sau là một nỗi lập thân khoa này,

Hai chàng ngẫm nghĩ một giây,

Thưa rằng: Công học bấy chầy ra chi!

Ân vua đã mở khoa thi,

Để cho thử sức một kỳ sẽ hay,

May mà cánh nhạn cao bay,

Trấn quan khỏi tiếng bằng nay tư tình.

Chẳng may bảng hổ vô danh,