Hai mươi bốn thảo mới tròn người hay.

Ngưỡng trông trời rộng đất dày,

Ơn cha, nghĩa mẹ, sánh tày lưỡng nghi.

Ấu thơ còn chửa biết gì,

Lớn khôn lòng rất yêu vì hai thân,

Ngày xưa trong miễu Hà phần,

Hai con hỏi việc phụ thân đã rồi.

Hiềm vì non nước xa xôi,

Phận nhà khó đói ngùi ngùi khôn đi.

Bây giờ nhờ có cậu đây,

Con xin lên chốn am mây hỏi tìm.

Đỗ nương nghe mấy lời êm,

Mày châu, mặt ủ, lại thêm buồn lòng.

Than rằng mình những luống trông,

Thấy con mà lại thấy chồng ở đâu!

Am mây dấu tích đã lâu,

Mất còn hai lẽ ai hầu thông tin!

Hai con dạ đã lâm đền,

Biết bao giờ đặng mặt nhìn thấy cha.

Nói thôi nước mắt nhỏ sa,

Anh em Trân, Bửu, đều hòa khóc than!

Thưa rằng: Mẹ hãy tạm an,

Hai con mai sẽ lên đàng am mây.

Đỗ nương lòng cũng ưng vầy,

Sắm ăn cho trẻ phen nầy tầm cha.

Am vân đường sá cách xa,

Cảnh chùa thầy Lộc, tên va Sãi mầm.

Anh em Trân, Bửu tới tầm,

Hỏi thăm tên họ, Sãi mầm chỉ ngay:

Nói rằng: Là tám năm nay,

Thiện Trai thầy ấy chơi mây quên về.

Thuở đi có chuỗi bồ đề

Lâu nay chẳng biết cầm về tay ai.

Hỏi rằng: Hòa thượng là ai?

Đáp rằng: Cũng đã theo ngoài phương tây.

Hỏi: Ai thầy cả ở đây?

Đáp rằng: Vốn thật mầm nầy chớ ai

Bây là con nít nhà ai?

Khéo đem chuyện cũ hỏi hoài chẳng thôi.

Chùa nầy không chuối không xôi,

Không mang dầu cúng, còn rồi nói chi!

Anh em khôn xiết sầu bi,

Dạo coi bàn Phật một khi khuây lòng.

Thấy chùa thờ bức tượng Ông,

Nhện giăng, bụi đóng, kệ không hương đèn.

Anh em thấy tượng liền khen,

Khen rồi lại cảm, hiệp bèn làm thơ,

Cùng nhau xướng họa một giờ,

Tặng ông Quan Đế bài thơ khen rằng:

Tặng Quan Đế:

Tấm lòng ngay chúa thấu trời cao,

Năm ải khôn ngừa một lưỡi đao.

Núi đất ba lời gìn nghĩa Hán,

Sông vàng hai trận trả ơn Tào.

Quyển kinh bát loạn tay nào mỏi,

Ngọ đuốc phò nguy gió chẳng xao.

Phải thuở Kinh châu ngồi giữ chặt,

Ngụy, Ngô hai nước biết nài sao?

Ngâm rồi bèn lấy cục than,

Viết vào tấm vách rõ ràng tám câu

Anh em trước án khấu đầu,

Lạy ông Quan hầu, lui gót trở ra.

Đem nhau vội vã về nhà,

Thưa với mẹ già, đặng rõ nguồn cơn

Nàng rằng: tấc dạ keo sơn,

Thấy con lại nhớ công ơn của chồng.

Tưởng là tách dặm non sông,

Am vân hôm sớm ra công tu hành,

Hay đâu còn nỗi Lưu linh.

Trời dài đất rộng, một mình bơ vơ.

Xiết bao khe suối, bụi bờ,

Nắm xương già rụi, biết nhờ ai hang?

Khóc thôi dùng lễ để tang,

Mẹ con chịu phục cho chàng họ Dương.

Lần hồi ở chốn quê hương,

Anh em Trân, Bửu theo phương học hành.

Tiếng hay đâu cũng biết danh,

Tuổi vừa hai tám, tài anh khác thường.

Xảy nghe trên huyện Nam khương,

Tờ đòi sĩ tử tựu trường phú thi.

Bao nhiêu chúng bạn đều đi,

Anh em giành thứ nhất nhì đậu cao.

Về nhà sắm sửa níp, bao,

Lên Hà đông trấn đặng vào thu vi,

Hai chàng cất gánh ra đi,

Nửa đường xảy gặp trò thi trở về.

Nói rằng có bản treo đề,

Rao cho sĩ tử trở về khoa sau

Ngày nay có giặc Tây châu,

Lịnh sai quân trấn, lo âu giẹp loàn,

Học trò ai nấy đều than:

Ba năm một hội, lỡ làng công phu,

Xảy về đương lúc sơ thu,

Đi đường thấy cảnh dạ sầu nào nguôi!

Khắp nơi bờ cõi ngậm ngùi,

Gió tây dìu dặt mấy mùi kỳ hoa.

Lá cây vàng rụng giơ chà,

Chim kêu déo dắt người xa thêm sầu,

Hai chàng nghĩ việc trước sau,

Về đường phân nói cùng nhau mấy lời,

Trân rằng: Hổ đứng dưới trời,

Phận làm nhân tử ở đời chẳng may,

Cha thời sống thác nào hay,

Mẹ thời già yếu, liền ngày ngồi trông.

Tưởng là đèn sách nên công,

Sớm cho gặp hội mây rồng hiển vang.

Hay đâu gặp buổi ly loàn,

Lỡ bề báo hiếu, lỡ đàng lập thân,

Luận theo trong cõi phàm trần,

Ngọc lành chờ giá, biết phần ai mua?

Sau dầu đặng lộc nhà vua,

Xuân huyên chếch mác, se sua ai nhờ?

Bửu rằng: Danh lợi phỉnh phờ,

Ví như hình vẽ khó đo lòng trời,

Trời tây khó nỗi vị lòng

Ngày xuân nhặt thúc như vòng én mau,

Thương thay mẹ đã bạc đầu!

Chưa hay bóng xế nhành dâu buổi nào!

Không nhà, không cửa, nài sao?

Chịu ơn nghĩa cậu biết bao giờ rồi.