Đạo tiên cũng ở trong hằng đạo nho.

Đạo tiên theo việc nhàn du,

Dạo chơi non nước, chẳng cầu công danh.

Đạo nho lo việc kinh dinh,

Giúp trong nhà nước cho minh cương thường

Tiên xưa ở chốn thơ đường,

Một câu nho giáo, lòng càng chẳng quên,

Muốn theo tiên đạo cho bền,

Phải tòng nho đạo mới nên phận mình,

Hai người đều khá hồi trinh,

Đạo nào làm phải mặc tình ráp theo,

Thưa rằng chút phận cheo leo,

Non xanh, nước biếc, xin theo đạo thầy,

Thầy rằng một cõi tiên nầy,

Tiền duyên chưa dứt ở đây khó bề.

Sao sao cũng phải trở về,

Sửa sang nhà cửa trọn bề sẽ hay.

Hai người đồng tiếng thưa thầy,

Rằng: Xin ở lại vài ngày cõi tiên.

Tôn sư hối Lý tri Niên,

Dạy đem hai gã dạo miền Thiên Thai,

Trải qua mấy chốn lâu đài,

Coi thơ tiên cảnh tám bài, thú xưa.

I. Vịnh Sĩ Thú

Long gồm kinh sử mấy mươi pho,

Vàng ngọc nào hơn báu học trò?

Cây trái rừng nho ra sức hái,

Lố gành biển thánh ráng công mò,

Cẩm văn thêu dệt đời đời chuộng,

Đạo vị trau giồi bữa bữa no,

Gặp thuở mày xanh ngồi đọc sách

Một nhà đều hưởng lộc trời cho.

II. Vịnh Nông Thú

Trải khi nắng hạ, lúc mưa thu,

Cày cấy ghe phen sức dãi dầu,

Cúi ngửa nương theo vài đám ruộng,

Làm ăn giữ vốn mấy con trâu.

Theo nghề Hậu tắc nhà không đói,

Chuyên việc Mân phong nước chẳng sầu,

Nhờ gặp mùa màng trời đất thuận,

Năm trăm giống thóc một tay thâu.

III. Vịnh Y thú

Một túi linh đan chẳng ráo hơi,

Trong tay thường cứu mạng người đời.

Năm mùi tánh dược ngày xem xét,

Trăm trứng thang danh bữa đổi dời.

Bịnh tới, chẳng câu người khó đói,

Mạch coi, liền ngán kẻ ăn chơi

Xưa lời quốc thủ khen rằng phải,

Giúp sống dân ta trọn lẽ trời.

IV. Vịnh Bốc Thú

Trải đời thường chuộng báu thi quy,

Phưởng phất mùi hương chúa Phục hy,

Tám quẻ khai ra đường bí yếu,

Sáu hào xây để máy u vi.

Cát, hung, muôn việc vài lời đoán,

Thời vận ngàn năm một lẽ suy.

Bày vẽ tháp trời, hang đất đó,

Những con mắt tục mấy người tri,

V. Vịnh Công Thú

Hóa công máy móc ở đâu nà,

Trăm thợ nhân gian mọc nảy ra,

Sáu phủ đua làm nghề khéo léo,

Năm hành sắm đủ của xây xa.

Màu tuồng đơn kép theo hình vật,

Mọi việc lâu mau mặc ý ta.

Máy tạo trong tay nào có vụng,

Chí lăm nên giống nước cùng nhà.

VI. Vịnh Thương Phú

Một câu thế lợi mở muôn nguồn,

Giàu khó theo người việc bán buôn

Các chợ sanh tài trăm họ nhóm,

Mấy ghe hóa trị bốn phương ruồng.

Trái cân Yến Tử còn roi dấu,

Quyển sổ Đào Công chẳng mất tuồng,

Chờ giá một mai may gập vận,

Ra vào biết mấy của ngàn muôn.

VII. Vịnh Ngư Thú

Ai nói rằng nghề hạ bạc hư?

Chớ chê chài lưới thói bần xừ,

Biếng theo ông Lữ câu danh lợi,

Sánh với thầy Viên bói thủy ngư,

Gánh cá giang hồ trăm chợ đủ,

Chiếc thuyền phong nguyệt bốn mùa dư.

Trọn nhờ lọc nước vui ngày tháng,

Giềng mối trong tay giữ chặt khư.

VIII. Vịnh Tiều Thú

Thánh nhân còn gọi kẻ sô nghiêu,

Người chớ nên khinh thói lão tiều,

Ngày tháng nghinh ngang vài gánh củi,

Núi non dọn vén một tay rìu,

Lộc rừng cũng đủ bề hôm sớm,

Nghề cũ nào lo vốn ít nhiều.

Theo vận vui trời, nhờ cán búa,

Mặc đời Kiệt, Trụ, mặc đời Nghiêu.

Coi rồi tám thú thơ hay,

Họ Hà ngẫm nghĩ bèn day hỏi liền,

Hỏi rằng: Đây vốn cảnh tiên,

Cớ sao chuộng thói theo miền phàm dân?

Niên rằng: Một gốc thiên dân,

Người tiên sánh với phàm trần đâu xa.

Từ trong tám thú trở ra,

Việc đời rồi rảnh ấy là thần tiên,

Hai người theo Lý Tri Niên

Ở Trong Vân động kết nguyền đồng tâm,

Ngày ngày thong thả ca ngâm,

Cùng nhau vui thú quỳnh lâm, dao trì,

Lối nầy tới lối Châu Kỳ,

Chạnh lòng nhớ bạn cố tri họ Hà,

Liền năm liền tháng tới nhà,

Hỏi thăm tin tức, lâu đà thon von.

Liễu nương ở với hai con,

Mượn người tìm khắp nước non mọi đàng.

Long môn từ vắng mặt chàng,

Tình nhà man mác, lòng nàng héo don.

Lìa nhau đã tám năm tròn,

Trông chồng đã mỏi, thấy con thêm sầu,

Tuổi già mà lại hay đau,

Tắt hơi khó nỗi ngồi lâu chờ chồng,

Châu Kỳ thang thuốc giúp công,