──────────────────────────────────── "Nhà này không nhớ đời bằng tên. Nhà này nhớ đời bằng nước." — Lời truyền trong một họ làm thuốc vùng đầm Nhất Dạ ◆ ────────────────────────────────────

Câu hỏi ấy hỏi mỗi năm một lần, vào tháng sáu, lúc nước sông Cái bắt đầu đục.

"Nước tới đâu rồi?"

"Tới bậc thứ nhất."

Hỏi xong thì trong nhà biết việc phải làm: kê chum lên đôn, nối dây buộc thuyền cho dài thêm một sải, dỡ củi trên gác bếp xuống phơi hoặc chất thêm lên cho khỏi ướt. Không ai trong họ này nhớ được tên các cụ. Họ nhớ nước.

Đời đi khỏi Cửu Chân đi bằng đường nước, vào mùa cạn, lúc các lạch trơ bùn tới mức phải lội xuống mà đẩy.

"Đi đâu?"

"Đi ngược."

"Ngược tới đâu thì dừng?"

"Tới chỗ nào nước đứng."

Nước ngoài ấy không đứng. Sông Cái mỗi năm dâng một lần, dâng nhanh, đỏ quạch như nước vo gạo lứt, rồi rút cũng nhanh. Nó bồi bên này và gặm bên kia.