──────────────────────────────────── "Nhà nào cũng pha tro. Mà mỗi nhà một màu." — Lời đô úy Đàm Húc ◆ ────────────────────────────────────

Người báo trước là bà hàng than ngoài chợ.

"Bác Khang, năm nay bác lấy của tôi bao nhiêu gánh than lim?"

"Bà ghi sổ rồi còn hỏi tôi."

"Tôi hỏi vì tuần trước có người hỏi tôi." Bà xúc than vào thúng, không nhìn lên. "Người ta hỏi cả sổ. Tôi bảo tôi mù chữ, tôi bán bằng miệng. Người ta bảo thế thì bà nhớ hộ."

"Bà nhớ được bao nhiêu?"

"Tôi nhớ bác lấy đúng như mọi năm. Bốn mươi hai gánh." Bà buộc miệng thúng. "Tôi nhớ có thế thôi. Tôi già rồi."

Khang trả tiền, gánh than về, và đi được nửa đường thì đặt gánh xuống bờ ruộng ngồi.

Bốn mươi hai gánh than mua ngoài chợ, đúng bằng mọi năm, đủ cho một lò rèn làm nông cụ ban ngày. Còn số ông hầm lấy trên rừng thì không có sổ nào ghi. Muốn biết số ấy thì phải có người đứng ở chỗ nhìn được vào lũng sau nhà, đếm những đêm có khói.