Cô hẹn gặp vào giờ ra chơi, khi cô Diễm có chút thời gian rảnh giữa hai tiết dạy, và Ngần đợi ở hành lang gần phòng bộ môn Hoá cho tới khi tiết học kết thúc.

Ngần mang tấm ảnh tới gặp cô giáo chủ nhiệm cũ của lớp 11A2, một cô giáo tên Diễm, hiện vẫn còn dạy ở trường, dạy môn Hoá cho khối mười.

Ngần mang tấm ảnh tới gặp cô giáo chủ nhiệm cũ của lớp 11A2, một cô giáo tên Diễm, hiện vẫn còn dạy ở trường, dạy môn Hoá cho khối mười.

Cô Diễm nhận ra tấm ảnh ngay khi Ngần đưa ra.

"Ảnh lớp con hồi đó," cô nói, cầm lên nhìn kỹ, giọng có chút hoài niệm. "Lâu quá rồi, tui tưởng mất hết rồi chớ."

"Cô nhớ rõ về buổi chụp ảnh này không cô?"

"Nhớ chớ. Chụp cuối học kỳ một, ngay sân trường, thợ ảnh dưới thị trấn lên chụp."

"Cô đếm giùm con được không cô? Số học sinh trong ảnh."

Cô Diễm đếm, chậm rãi, dùng ngón tay chỉ theo từng người trong ảnh.

Cô đếm xong, cau mày, đếm lại lần nữa.

"Ba mươi mốt," cô nói, giọng có chút bối rối. "Mà lớp con có ba mươi đứa thôi mà."

"Cô nhìn kỹ giùm con người này," Ngần nói, chỉ vào gương mặt mờ ở góc trái hàng cuối. "Cô có nhận ra ai không cô?"

Cô Diễm nhìn hồi lâu, nhíu mày, cố nhớ lại.

"Tui... tui không nhận ra," cô nói, giọng chậm dần. "Mặt mờ quá, mà tui cũng không nhớ có mời ai ngoài chụp cùng lớp bao giờ."

"Cô có chắc không cô?"

"Chắc," cô Diễm nói, dứt khoát hơn. "Buổi chụp đó chỉ có học sinh trong lớp thôi, không có khách mời, không có phụ huynh, không có giáo viên khác đứng vô cùng."

Cô đưa lại tấm ảnh cho Ngần, và tay cô hơi run.

"Cô ơi, cô còn nhớ gì thêm về buổi hôm đó không? Chi tiết nhỏ cũng được."

Cô Diễm ngồi im một lúc, cố lục lại ký ức.

"Tui nhớ trời hôm đó nắng đẹp," cô nói. "Tụi nhỏ vui lắm, chụp xong còn nghịch, chọc ghẹo nhau."

"Có ai vắng mặt hôm đó không cô?"

"Để tui nhớ coi... hình như đủ hết. Bữa đó tui có điểm danh trước khi ra chụp, tại sợ thiếu đứa nào."

"Cô còn giữ sổ điểm danh hôm đó không cô?"

"Chắc còn trong hồ sơ lưu trữ. Để tui tìm coi." Cô Diễm ngẫm nghĩ thêm. "Mà cô nói thiệt, giờ nghĩ lại tui thấy ơn ớn. Sao hồi đó không ai để ý chuyện này nhỉ?"

"Dạ tại ảnh nhỏ, người ta không đếm kỹ như vậy đâu cô."

Ngần cảm ơn cô Diễm, rời khỏi lớp học, và cô đứng ở hành lang một lúc, nhìn lại tấm ảnh trong tay.

Nếu cô Diễm điểm danh đủ ba mươi học sinh trước khi ra sân chụp, thì người thứ ba mươi mốt xuất hiện sau đó, trong khoảnh khắc chụp ảnh, không ai trong lớp mời, không ai nhận ra, và không một ai, kể cả người chịu trách nhiệm cho buổi chụp hôm đó, còn nhớ được sự hiện diện của người ấy.

Đó là loại chi tiết mà, trong nghề của cô, thường chỉ đi kèm với đúng một loại lời giải thích, một loại lời giải thích mà cô chưa dám nói ra thành lời, ngay cả với chính mình.

Cô quay lại tìm Khoa, kể lại toàn bộ, và cả hai ngồi với nhau ở góc sân vắng, tránh xa tai mắt của bất kỳ ai khác trong trường.

"Vậy là không phải cô Diễm quên," Khoa nói. "Cô ấy điểm danh đủ trước khi chụp."

"Đúng vậy," Ngần nói. "Người đó xuất hiện đúng lúc ống kính bấm máy, không sớm hơn, không muộn hơn."

Khoa im lặng một lúc, rồi nó hỏi câu mà cả hai đều đang nghĩ tới nhưng ngại nói ra.

"Chị nghĩ đây có phải một cái vòng nào đó không chị? Kiểu như, hiện ra đúng một khoảnh khắc rồi biến mất?"

Ngần lắc đầu, chậm.

"Chị không biết," cô nói thật lòng. "Chị chưa từng gặp cái gì như vậy trong bốn năm làm nghề. Vòng thì phải có một nơi để lặp lại. Cái này chỉ xuất hiện đúng một lần, trong một tấm ảnh, rồi thôi."

Khoa gật đầu, dù nó vẫn chưa hết bối rối.

"Vậy mình cứ giữ nó lại, đúng không chị?"

"Đúng," Ngần nói. "Giữ lại, ghi chép cẩn thận, và đừng để nó làm mình sao nhãng khỏi việc chính. Có những thứ mình gặp trong nghề này mà không bao giờ hiểu hết được, Khoa à. Đó cũng là một phần của công việc."

Hai người ngồi thêm một lúc ở góc sân, không nói gì, chỉ nhìn ra xa nơi mấy đám mây xám đang kéo tới báo hiệu một cơn mưa chiều khác, và cả hai đều cảm thấy nhẹ nhõm hơn một chút sau khi đã nói ra được điều mình còn giữ trong lòng.

Buổi chiều hôm đó, Ngần ghi lại toàn bộ cuộc trò chuyện với cô Diễm vào sổ, cẩn thận từng chi tiết nhỏ, vì cô biết trong nghề này, đôi khi chính những chi tiết tưởng chừng vụn vặt nhất lại là chìa khoá cho một cánh cửa lớn hơn nhiều.