Sau đêm nhận được tin tức từ Khoa, Trọng nằm không ngủ được, và tới sáng anh quyết định cách tiếp cận: không đối chất thẳng, chỉ hỏi khéo, để coi phản ứng đầu tiên của thầy Vụ ra sao trước khi đội có đủ chứng cứ để làm việc chính thức hơn.

Trước khi đi, anh bàn với Ngần một lúc ngoài hiên phòng công vụ.

"Em nghĩ anh nên hỏi sao?" anh hỏi.

"Hỏi bình thường, đừng để lộ mình đã biết gì," Ngần nói. "Nếu thầy có gì giấu, thầy sẽ tự lộ ra qua cách trả lời. Nếu không, mình cũng không mất gì."

"Anh sợ mặt anh không giấu được," Trọng nói, cười gượng.

"Anh giấu được mà," Ngần nói. "Anh làm nghề này chín năm rồi còn gì."

Anh ghé phòng làm việc thầy giữa buổi sáng, mang theo cớ hỏi về quy trình quản lý tài chính trường, một phần của "khảo sát".

Anh ghé phòng làm việc thầy giữa buổi sáng, mang theo cớ hỏi về quy trình quản lý tài chính trường, một phần của "khảo sát".

"Thầy ơi, con hỏi thăm chút về quỹ trường được không thầy? Cho khảo sát của tụi con đầy đủ hơn."

"Được chớ. Em hỏi gì thầy nói."

"Quỹ trường mình quản lý ra sao thầy? Ai giữ, thu chi thế nào?"

Thầy Vụ giải thích tự nhiên, không có vẻ gì căng thẳng.

"Quỹ chính thức thì kế toán trường giữ, có sổ sách đầy đủ, báo cáo định kỳ lên phòng giáo dục." Thầy nói. "Mà có một khoản, gọi là quỹ hỗ trợ đột xuất, thầy quản lý riêng."

"Sao lại có khoản riêng vậy thầy?"

"Tại thủ tục chính thức chậm lắm em," thầy nói, giọng có chút bực dọc quen thuộc của người từng vật lộn với giấy tờ hành chính. "Có chuyện gấp, kiểu học sinh nghèo cần tiền viện phí, hay mái trường dột cần sửa gấp mùa mưa, đợi thủ tục duyệt thì trễ hết."

"Vậy thầy làm sao thầy?"

"Thầy ứng trước bằng tiền cá nhân, hoặc kêu gọi mấy mạnh thường quân giúp gấp, nhận vào tài khoản thầy cho lẹ, rồi làm chi, sau đó mới hợp thức hoá lại vào sổ sách chính thức." Thầy nói, tự nhiên như đang giải thích một quy trình đã quen thuộc hai mươi hai năm. "Cách này không đúng chuẩn lắm, thầy biết, mà không làm vậy thì nhiều đứa nhỏ chờ không nổi."

Trọng ghi chép, giữ vẻ mặt bình thường.

"Thầy có giữ chứng từ chi tiêu không thầy? Để đối chiếu cho khảo sát của tụi con thêm phần thực tế."

"Có chớ. Thầy giữ hết, cẩn thận lắm, sợ sau này có ai hỏi." Thầy đứng dậy, mở một ngăn tủ riêng, lấy ra một tập hồ sơ dày. "Đây, em coi thoải mái."

Trọng nhận tập hồ sơ, cảm ơn, và anh ngồi lại một lúc lâu sau khi rời khỏi phòng, cân nhắc điều mình vừa nghe.

Câu trả lời của thầy Vụ hợp lý, mạch lạc, và quan trọng hơn, nó không có vẻ gì là một lời biện minh được chuẩn bị sẵn cho một cuộc thẩm vấn. Nó nghe như một quy trình thật, một cách xử lý vấn đề thật của một người quản lý một ngôi trường thiếu thốn quá lâu.

Nhưng nó cũng không xoá đi được sự thật rằng khoản tiền năm mươi triệu đầu tiên tới đúng ba ngày sau khi Sương mất, từ một gia đình chưa từng đóng góp gì trước đó.

Anh ngồi ngoài hiên văn phòng một lúc, nhìn ra sân trường, nơi vài học sinh đang chạy giỡn giờ ra chơi, tiếng cười vang lên trong trẻo, không hề hay biết những gì đang diễn ra phía sau những cánh cửa họ đi ngang qua mỗi ngày.

Hai điều đó có thể cùng đúng: thầy Vụ thật sự dùng tiền cho việc trường, và khoản tiền đó thật sự cũng là một hình thức đền bù, dù không ai nói ra thành lời.

Trọng mang tập hồ sơ về cho Khoa, để nó bắt đầu công việc đối chiếu từng tờ hoá đơn với từng khoản chi.

"Anh nghĩ sao về câu trả lời của thầy?" Khoa hỏi, nhận tập hồ sơ.

"Anh chưa biết nghĩ sao," Trọng nói thật lòng. "Nghe hợp lý. Mà hợp lý không có nghĩa là sự thật hết."

"Vậy mình cứ kiểm tra kỹ hết đi anh."

"Ừ," Trọng nói. "Kỹ, và công bằng. Nếu thầy dùng đúng, mình phải công nhận đúng. Nếu không, mình mới nói tiếp."

Khoa gật đầu, ôm tập hồ sơ về góc bàn quen thuộc của nó, chuẩn bị cho một buổi làm việc dài đối chiếu từng con số, từng tờ hoá đơn nhỏ nhặt có thể quyết định cách cả đội nhìn nhận về người thầy giám thị trưởng họ đã gặp gỡ suốt hơn một tháng qua.

Lệ đứng dậy, đi lại phía cửa sổ, nhìn ra ngoài trời đang xám dần vì mây mưa kéo tới.

"Em nghĩ mình nên chuẩn bị tinh thần cho cả hai khả năng," cô nói, không quay đầu lại. "Khả năng thầy nói thật, và khả năng thầy không nói hết sự thật. Mình không được để mình thiên vị theo hướng nào trước khi có đủ bằng chứng."

"Đúng," Ngần nói. "Đó luôn là phần khó nhất của nghề này."