Ông Thành làm cán bộ phụ trách chi trả các khoản hỗ trợ xã hội tại một phường, công việc hằng ngày liên quan tới việc phát tiền trợ cấp cho người già neo đơn, hộ nghèo, gia đình chính sách theo các đợt hỗ trợ định kỳ từ ngân sách nhà nước. Qua nhiều năm làm việc, ông dần nảy sinh thói quen xấu, mỗi lần chi trả, ông thường bớt lại một phần nhỏ trong số tiền được duyệt, viện đủ lý do như phí thủ tục, phí đi lại, khiến người nhận thực tế chỉ nhận được ít hơn so với số tiền ghi trong quyết định phê duyệt.

Số tiền bớt lại mỗi lần không quá lớn, đủ để không gây chú ý ngay lập tức, nhưng cộng dồn qua nhiều đợt chi trả, nhiều đối tượng thụ hưởng khác nhau, đã trở thành một khoản không nhỏ ông Thành âm thầm bỏ túi riêng suốt nhiều năm liền, coi đó như một khoản thu nhập ngầm mà ông tự cho là "công sức" của mình trong việc xử lý thủ tục giấy tờ phức tạp.

Bà Sáu, một cụ già neo đơn sống nhờ khoản trợ cấp hằng tháng, là người đầu tiên phát hiện ra sự bất thường. Bà vốn cẩn thận, luôn ghi chép lại số tiền nhận được mỗi lần vào một cuốn sổ nhỏ, đối chiếu với thông báo dán trên bảng tin phường về mức trợ cấp chuẩn cho từng đối tượng. Bà nhận ra số tiền mình thực nhận luôn ít hơn một khoản nhỏ so với mức ghi trên thông báo, ban đầu bà nghĩ có lẽ mình nhớ nhầm, nhưng sau vài lần đối chiếu kỹ càng, bà chắc chắn có sự chênh lệch thật sự.

Bà Sáu không dám lớn tiếng làm ầm ĩ ngay, sợ bị gây khó dễ trong những lần nhận trợ cấp sau, chỉ âm thầm hỏi thăm vài người hàng xóm cũng nhận trợ cấp tương tự, phát hiện họ cũng gặp tình trạng y hệt, ai cũng nhận ít hơn một chút so với mức quy định nhưng không ai để ý kỹ hoặc không dám lên tiếng vì cùng tâm lý e ngại như bà, có người còn bảo thôi thì cứ nhận được đồng nào hay đồng nấy, tranh cãi chỉ thêm phiền phức tuổi già.

Bà Sáu quyết định thu thập đầy đủ bằng chứng, ghi chép cẩn thận từng lần chi trả kèm chữ ký xác nhận, đối chiếu với các quyết định phê duyệt công khai, rồi cùng vài người hàng xóm đồng cảnh ngộ làm đơn kiến nghị gửi lên uỷ ban nhân dân quận, yêu cầu làm rõ sự chênh lệch bất thường này trong công tác chi trả trợ cấp tại phường.

Cơ quan chức năng vào cuộc xác minh, phát hiện đúng như phản ánh, ông Thành đã lợi dụng vị trí công tác để bớt xén một phần nhỏ trong các khoản chi trả suốt nhiều năm liền, tổng số tiền chiếm dụng cộng dồn lên tới một con số không nhỏ. Ông bị xử lý kỷ luật, buộc phải hoàn trả lại toàn bộ số tiền đã chiếm dụng cho những người thụ hưởng bị ảnh hưởng, đồng thời chịu thêm hình thức xử phạt theo quy định của pháp luật vì hành vi tham nhũng trong lĩnh vực an sinh xã hội.

Bà Sáu, sau khi nhận lại đầy đủ khoản tiền còn thiếu cộng dồn qua nhiều năm, không giấu được niềm vui, không hẳn vì số tiền lớn lao gì, mà vì cảm giác công bằng cuối cùng cũng được thực thi cho những người yếu thế như bà, những người dễ bị bỏ qua, dễ bị lợi dụng chỉ vì không đủ khả năng hay can đảm lên tiếng đòi hỏi quyền lợi chính đáng của mình.

Lời bàn: Uỷ ban phường sau vụ việc siết chặt lại quy trình giám sát công tác chi trả trợ cấp xã hội, yêu cầu người nhận ký xác nhận trực tiếp số tiền cụ thể kèm đối chiếu công khai. Có những khoản tiền nhỏ bé bị bớt xén tưởng chừng không đáng để ý, nhưng với những người sống dựa hoàn toàn vào khoản trợ cấp ít ỏi đó, mỗi đồng bị lấy đi đều là một phần cuộc sống thiết yếu của họ bị tước mất mà không hề hay biết.