Anh Bảo làm nhân viên phục vụ tại một nhà tang lễ đã nhiều năm, công việc thường xuyên tiếp xúc với nhiều gia đình tang chủ khác nhau, chứng kiến đủ mọi hoàn cảnh, mọi cách người ta đối diện với mất mát. Qua thời gian, anh dần nhận ra một khuôn mẫu lặp đi lặp lại đáng ngờ ở một số đám tang, đặc biệt là những gia đình có từ hai người mất trở lên trong khoảng thời gian ngắn.

Cứ mỗi lần như vậy, thể nào cũng có một vài "thầy" xuất hiện, tự giới thiệu là chuyên gia trấn trùng, phán rằng gia đình đang dính "trùng tang" nghiêm trọng, cần làm lễ giải hạn gấp với chi phí không hề nhỏ. Điều khiến anh Bảo chú ý là những vị thầy này thường có cùng một kịch bản gần như y hệt nhau, cùng cách nói, cùng loại vật phẩm được yêu cầu chuẩn bị, dù họ tự xưng thuộc những "môn phái" hay "gia truyền" khác nhau.

Anh Bảo bắt đầu âm thầm ghi chép lại từng trường hợp mình chứng kiến qua công việc, từ tên các thầy, cách họ tiếp cận gia đình, tới danh sách vật phẩm và mức giá được đưa ra, có cuốn sổ tay anh mang theo giấu kín trong túi áo đồng phục, chỉ lấy ra ghi vội vài dòng mỗi khi có dịp chứng kiến thêm một trường hợp mới. Sau vài năm tích luỹ, anh nhận ra rõ ràng nhiều "thầy" khác nhau về tên tuổi, địa chỉ, nhưng lại sử dụng đúng một khuôn kịch bản giống hệt nhau, có khả năng đều xuất thân từ cùng một lò đào tạo, hoặc đơn giản là học lỏm nhau qua các mối quen biết trong giới làm ăn với nỗi sợ tang gia.

Anh tổng hợp toàn bộ dữ liệu mình thu thập được thành một bài viết chi tiết, gửi cho một nhà báo quen biết chuyên mảng điều tra xã hội, kèm theo những bằng chứng cụ thể về giá cả vật phẩm bị đội lên gấp nhiều lần so với giá trị thực tế, cùng lời kể của vài gia đình từng là nạn nhân sẵn sàng chia sẻ câu chuyện của họ để cảnh báo cộng đồng.

Bài báo điều tra sau khi đăng tải gây chấn động dư luận địa phương, phanh phui ra cả một mạng lưới các "thầy trấn trùng" hoạt động theo cùng một kịch bản dàn dựng sẵn, nhắm vào tâm lý hoảng loạn của gia đình tang chủ để trục lợi. Một số thầy bị cơ quan chức năng mời lên làm việc, một số khác vội vàng đổi tên, chuyển sang địa bàn khác hành nghề để tránh bị chú ý.

Điều trớ trêu là chỉ vài tháng sau khi bài báo lắng xuống, anh Bảo lại bắt đầu nghe phong thanh về một lứa "thầy" mới xuất hiện, sử dụng đúng kịch bản cũ đã từng bị phanh phui, chỉ thay đổi vài chi tiết nhỏ cho khác đi, có vẻ như chính bài báo điều tra kia, dù có ý định cảnh báo cộng đồng, lại vô tình trở thành một dạng "cẩm nang" chi tiết cho những kẻ muốn học theo chiêu trò lừa đảo tương tự.

Anh Bảo dở khóc dở cười trước tình huống đó, không ngờ công sức mình bỏ ra để vạch trần một trò lừa đảo lại có thể bị lợi dụng ngược theo cách trớ trêu như vậy, đành tiếp tục âm thầm theo dõi, ghi chép lại những biến thể mới của kịch bản cũ, chuẩn bị sẵn sàng cho một đợt phanh phui tiếp theo nếu tình hình trở nên nghiêm trọng.

Lời bàn: Nhà báo từng hợp tác với anh Bảo thừa nhận, đây là nghịch lý thường gặp trong nghề điều tra chống lừa đảo, mỗi lần vạch trần một chiêu trò, đồng thời cũng vô tình phổ biến rộng rãi hơn cách thức thực hiện nó cho những kẻ có ý đồ xấu khác học theo. Có những cuộc chiến chống lại sự dối trá dường như không bao giờ có hồi kết thật sự, chỉ là những vòng lặp nối tiếp nhau, mỗi lần khép lại một kịch bản cũ lại mở ra cơ hội cho một kịch bản mới, tinh vi hơn một chút, xuất hiện thay thế.