Bà Lài từ quê lên thành phố mưu sinh đã hơn hai chục năm, ban đầu làm đủ nghề lặt vặt trước khi tìm ra được cách kiếm sống ổn định với việc bán cây cảnh dạo trên một chiếc xe đẩy nhỏ, đi khắp các con phố trong thành phố, chuyên bán những cây con dễ trồng, giá rẻ cho những ai muốn có chút màu xanh trong nhà mà không đủ điều kiện mua cây lớn ở các cửa hàng chuyên nghiệp. Nguồn cây của bà phần lớn lấy từ những công trình xây dựng đang giải phóng mặt bằng, nơi cây cối bị chặt hạ để nhường chỗ cho các dự án mới, bà xin lại những cành, những cây con còn sống được đem về ươm lại, chăm sóc vài tuần cho cứng cáp rồi mới đem bán.

Cách làm này giúp bà có nguồn hàng gần như miễn phí, chỉ tốn công chăm sóc, nhưng cũng khiến bà bị một số người trong nghề buôn cây cảnh chính thống dè bỉu, cho rằng bà đang tận dụng cây "trộm" từ công trình, không đàng hoàng như việc mua giống từ vườn ươm có giấy tờ rõ ràng. Bà Lài không mấy để tâm tới những lời gièm pha đó, với bà, cứu được cây con nào khỏi bị vứt bỏ, đem lại sự sống mới cho nó ở một nơi khác cũng là một việc tốt, không có gì đáng xấu hổ.

Điều khiến bà Lài khác biệt với những người cũng đi xin cây từ công trình như bà, là bà luôn có một thói quen kỳ lạ, mỗi lần xin cây, dù chỉ là một cành nhỏ sắp bị chặt bỏ, bà đều lẩm bẩm vài câu xin phép, cảm ơn gốc cây cũ đã cho mình một phần sự sống của nó, rồi mới cẩn thận cắt, đào, bọc rễ đem về. Thói quen này bà học được từ mẹ mình, người từng dạy bà rằng cây cối cũng có linh hồn, lấy đi mà không xin phép thì cây khó lòng sống nổi ở nơi mới.

Khách mua cây của bà Lài, qua nhiều năm, đều nhận thấy một điều đặc biệt, cây bà bán luôn sống khoẻ, bén rễ nhanh, ít khi héo úa hay chết yểu như cây mua ở những chỗ khác, có nhà mua cây từ chỗ khác về trồng chung một chậu với cây của bà thì cây bà bán lúc nào cũng phát triển vượt trội hơn hẳn, dù giá cả lại rẻ hơn hẳn. Có người mua đi mua lại nhiều lần, truyền tai nhau giới thiệu thêm khách mới, dần dà bà Lài trở thành một cái tên quen thuộc trong khu vực, dù chỉ bán dạo trên một chiếc xe đẩy nhỏ không bảng hiệu.

Một khách quen từng học ngành sinh học, ghé mua cây gần như mỗi tuần, tò mò hỏi bà Lài bí quyết chăm cây, bà chỉ cười, vừa xới đất vừa kể lại thói quen xin phép cây trước khi lấy đi mà mẹ bà truyền lại, không có gì cao siêu, chỉ là một thói quen từ nhỏ, bà cũng không rõ tại sao nó lại hiệu quả tới vậy. Người khách nửa tin nửa ngờ, thử áp dụng theo với vài cây con mua từ chỗ khác, thấy tỷ lệ sống cũng có phần cải thiện hơn, dù không dám khẳng định chắc chắn đó là do lời "xin phép" hay chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên trong cách chăm sóc cẩn thận hơn mà thói quen đó vô tình mang lại.

Có lần, một công trình xây dựng lớn chặt hạ hàng loạt cây cổ thụ để giải phóng mặt bằng, bà Lài xin được rất nhiều cành từ đợt đó, đem về ươm gần như toàn bộ, chỉ trong vài tháng đã có một vườn ươm nhỏ đầy sức sống ngay sau nhà bà, cây con lớn nhanh bất thường so với những đợt trước, xanh tốt tới mức cả xóm phải trầm trồ mỗi khi đi ngang qua.

Bà Lài không dám nhận công lao đó hoàn toàn về phía kỹ thuật chăm sóc của mình, chỉ nghĩ đơn giản, có lẽ những cây cối bị chặt hạ oan uổng đó, khi được xin phép đàng hoàng, đối xử tôn trọng, cũng muốn được sống tiếp ở một nơi khác nhiều tới mức tự chúng cũng nỗ lực bén rễ nhanh hơn để không phụ lòng người đã cứu chúng.

Lời bàn: Vườn ươm nhỏ của bà Lài giờ đây đã trở thành nguồn cung cấp cây xanh quen thuộc cho cả một khu phố, có người còn đặt hàng trước cả tháng để chắc chắn có phần khi bà ươm được đợt cây mới, nhiều gia đình trồng cây từ tay bà đều kể lại cảm giác nhà cửa như có sinh khí hơn hẳn. Có lẽ chẳng ai chứng minh được rõ ràng liệu một lời xin phép chân thành có thật sự giúp cây sống khoẻ hơn hay không, nhưng ít nhất, nó khiến người xin không bao giờ coi việc lấy đi sự sống của một cái cây là chuyện đương nhiên, vô can.