Ông Tư nối nghiệp cha từ năm mười lăm tuổi, cha ông cũng là dân chài lâu năm ở đúng khúc kênh này, truyền lại cho ông cả chiếc ghe cũ lẫn kinh nghiệm đọc con nước, đoán luồng cá theo mùa. Ông sống bằng nghề câu cá, thả lưới trên đoạn kênh chảy qua khu công nghiệp cũ, một nghề đã nuôi sống gia đình ông suốt mấy chục năm nhưng ngày càng bấp bênh khi nguồn cá tự nhiên cạn dần theo tốc độ ô nhiễm của dòng kênh. Trước kia, mỗi buổi sáng ông có thể kéo lên cả giỏ cá đầy, đủ để bán ra chợ kiếm tiền chợ búa cho cả nhà, nhưng vài năm gần đây, có ngày ông ngồi cả buổi chỉ được vài con cá nhỏ, không đủ bù tiền dầu chạy máy bơm nước cho chiếc ghe cũ.

Ông biết rõ nguyên nhân, mấy nhà máy phía đầu nguồn vẫn lén xả thải ra kênh vào những giờ vắng người, nước đổi màu, cá chết nổi lều bều, môi trường sống của các loài thuỷ sinh cứ thu hẹp dần theo từng năm. Có lần ông từng gọi lên số đường dây nóng môi trường phản ánh, nhưng chờ mãi không thấy ai xuống kiểm tra, dần dà ông cũng thôi không còn hy vọng báo cáo sẽ thay đổi được gì. Nhưng ông không còn nghề nào khác để chuyển đổi ở tuổi này, đành bám trụ với con kênh, tự nhủ còn kéo được mẻ lưới nào hay mẻ đó.

Hôm đó, cả ngày ông chỉ kéo lên được vài con cá nhỏ lèo tèo, nghĩ tới khoản tiền học phí sắp tới hạn của đứa cháu ngoại đang ở cùng, ông thấy lòng nặng trĩu, không nỡ về tay không. Một buổi chiều muộn, khi các thuyền câu khác đã về hết, ông Tư vẫn cố nán lại thả thêm một mẻ lưới cuối cùng ở một khúc kênh vắng vẻ mà trước giờ ông ít khi lui tới, nghe đồn khúc đó nước sâu, có nhiều cá lớn nhưng cũng nguy hiểm vì dòng xoáy bất thường. Ông thả lưới xuống, ngồi chờ trong ánh hoàng hôn nhạt dần, bỗng cảm nhận một lực kéo rất mạnh từ dưới đáy kênh, khác hẳn cảm giác quen thuộc khi lưới mắc phải cá bình thường.

Ông gồng sức kéo lưới lên, thấy lưới nặng trĩu, bên trong đầy ắp cá, có cả những con cá to hiếm gặp mà ông không nhớ nổi lần cuối bắt được cỡ này là bao giờ. Ông mừng rỡ, nghĩ bụng có lẽ vận may đã mỉm cười, nhưng ngay khi vừa kéo mẻ lưới lên khỏi mặt nước, ông ngửi thấy một mùi hắc lạ xộc lên, khác hẳn mùi tanh quen thuộc của cá, nước dưới khúc kênh đó cũng bắt đầu sủi bọt nhẹ, đổi màu đục ngầu bất thường ngay trước mắt ông.

Ông Tư khựng lại, nhìn mẻ cá đầy ắp trong lưới rồi lại nhìn dòng nước đang đổi màu, trong lòng dấy lên một nỗi lo lắng mơ hồ. Có tiếng gì đó như tiếng thở dài rất khẽ vọng lên từ mặt nước, ông rùng mình, không dám chắc mình có tưởng tượng ra hay không, chỉ biết cảm giác vừa vui mừng vì mẻ cá lớn, vừa bất an vì linh cảm có điều gì đó không ổn, cứ đan xen lẫn lộn trong lòng ông.

Ông nhớ lại lời một ông lão hàng xóm từng kể lúc còn sống, giọng trầm trầm bên ấm trà mỗi tối, rằng dân chài lâu năm ở khúc kênh này vẫn truyền tai nhau, mỗi khi kéo được mẻ cá bất thường nhiều một cách đáng ngờ ở khúc nước sâu đó, thường đi kèm với việc nước sắp bị xả thải nặng ngay sau đó, như thể có ai đó dưới đáy kênh cố dồn hết cá về một chỗ trước khi dòng nước trở nên độc hại không còn sự sống nào tồn tại được nữa. Ông lão còn dặn, nếu gặp phải mẻ lưới như vậy, tốt nhất nên thả bớt cá lại, đừng tham lấy hết, coi như trả lại một phần cho con nước.

Ông Tư đứng tần ngần rất lâu bên mạn ghe, tay vẫn còn nắm chặt mép lưới, không biết nên vui mừng vì mẻ cá lớn nhất trong nhiều năm qua, đủ để bán được một khoản kha khá trang trải cho gia đình, hay nên lo sợ vì nước kênh có dấu hiệu sắp trở nên độc hại, ảnh hưởng tới sức khoẻ của chính ông và những người dân sống dọc hai bên bờ vẫn còn dùng nước kênh để sinh hoạt hằng ngày trong những lúc thiếu nước sạch. Ánh hoàng hôn cuối cùng cũng tắt hẳn, để lại ông một mình giữa mặt kênh tối om với mớ suy nghĩ ngổn ngang chưa có lời giải.

Cuối cùng ông vẫn quyết định mang mẻ cá về, phần vì gia đình đang cần tiền gấp, phần vì không có cách nào chứng minh được nỗi lo lắng mơ hồ của mình với ai. Về tới nhà, vợ ông mừng rỡ khi thấy giỏ cá đầy ắp, tất bật gọi mấy mối quen tới lấy sỉ ngay trong đêm, không hề hay biết những suy nghĩ đang giằng xé trong lòng chồng mình. Từ hôm đó, ông không bao giờ dám quay lại thả lưới ở đúng khúc kênh sâu đó thêm lần nào nữa, dù đôi khi trong những đêm mất ngủ, ông vẫn tự hỏi liệu mẻ lưới hôm đó là một món quà cuối cùng hay một lời cảnh báo mà ông đã không đủ khôn ngoan để hiểu hết ý nghĩa.

Lời bàn: Không ai xác nhận được liệu nhà máy phía đầu nguồn có xả thải ngay sau hôm đó hay không, ông Tư cũng không dám đi hỏi thẳng vì sợ rước hoạ vào thân. Có những món lợi bất ngờ đến vào đúng lúc người ta cần nhất, nhưng cũng chính vào đúng lúc đó, người ta lại khó lòng phân biệt được đâu là vận may thật sự, đâu chỉ là điềm báo cho một mất mát lớn hơn sắp ập tới.