Ông Lâm bắt đầu vào nghề từ khi còn trẻ, phụ việc cho một dịch vụ mai táng cũ trước khi tách ra mở riêng công ty của mình. Ban đầu ông cũng làm ăn đàng hoàng, nhưng dần dà, khi nhận ra tâm lý gia đình tang gia luôn dễ chấp nhận mọi yêu cầu vì sợ mang tiếng bất hiếu, ông bắt đầu tính toán chi li hơn để tối đa hoá lợi nhuận. Ông điều hành dịch vụ tang lễ trọn gói này đã hơn hai mươi năm, nổi tiếng khắp vùng không phải vì sự chu đáo, mà vì tiếng xấu chuyên chặt chém những gia đình đang trong lúc tang gia bối rối. Ông có bài bản riêng, ban đầu luôn báo giá gói cơ bản nghe có vẻ phải chăng, nhưng khi vào việc lại liên tục phát sinh đủ loại phụ phí, tiền quan tài "loại tốt hơn" vì loại rẻ "không hợp tuổi người mất," tiền xe tang "cao cấp" vì xe thường "không đủ trang trọng," tính ra tổng chi phí cuối cùng luôn cao gấp đôi, gấp ba so với báo giá ban đầu.

Ông Lâm rất giỏi nắm bắt tâm lý người trong tang gia, biết rõ lúc đau buồn nhất, người ta ít khi đủ tỉnh táo để mặc cả từng khoản chi, sợ bị coi là bất hiếu, bất kính với người đã khuất nếu tính toán chi li. Ông còn có một chiêu bài quen thuộc, mỗi khi khách hàng tỏ ý do dự trước một khoản phụ phí, ông lại khéo léo nhắc tới những "hiện tượng lạ" từng xảy ra ở dịch vụ tang lễ khác vì gia đình "tiết kiệm quá mức," ngụ ý nếu không làm đầy đủ nghi thức theo gói cao cấp thì e rằng linh hồn người mất khó lòng yên nghỉ.

Nhiều gia đình, dù trong lòng ấm ức, cuối cùng vẫn đành cắn răng trả đủ số tiền ông Lâm đưa ra, vì không muốn mang tiếng bất hiếu, cũng không đủ sức tranh cãi giữa lúc tang gia rối bời. Qua nhiều năm, ông Lâm tích luỹ được một khối tài sản kha khá từ nghề này, xây được nhà lớn, mua thêm xe hơi, nhưng đổi lại, danh tiếng của ông trong vùng ngày càng xấu đi, nhiều gia đình từng qua tay ông dịch vụ đều rỉ tai nhau dặn người quen tránh xa, đừng dại mà thuê dịch vụ của ông Lâm khi có việc hệ trọng.

Có lần con trai lớn của ông, đang học năm cuối đại học, tình cờ nghe được vài lời phàn nàn của bạn bè về dịch vụ của cha mình, về nhà hỏi thẳng ông có đúng là hay chèo kéo khách hàng như người ta đồn hay không. Ông Lâm chỉ cười, xoa đầu con trai, bảo con còn trẻ chưa hiểu chuyện làm ăn, nghề nào chẳng phải biết cách xoay xở kiếm lời, quan trọng là gia đình mình sống sung túc, đủ đầy. Bản thân ông không mấy bận tâm tới những lời đồn đó, ông tự nhủ nghề nào cũng phải biết cách kiếm lời, khách hàng đồng ý trả tiền tức là họ chấp nhận cuộc chơi, không có gì phải áy náy. Ông vẫn tiếp tục điều hành dịch vụ theo đúng bài bản cũ, đào tạo cả đội ngũ nhân viên trẻ theo đúng chiêu thức chèo kéo phụ phí mình đã đúc kết qua nhiều năm kinh nghiệm.

Năm ông Lâm ngoài năm mươi sáu tuổi, một cơn đột quỵ bất ngờ ập tới giữa đêm khiến ông qua đời chỉ sau vài giờ cấp cứu không kịp. Vợ con ông bàng hoàng, đau buồn, lo tang lễ cho ông theo đúng những gì ông vẫn thường làm cho khách hàng suốt bao năm, nhưng khi cần tìm người phụ giúp khâm liệm, khiêng quan tài, chuẩn bị các nghi thức, gia đình mới nhận ra một sự thật cay đắng, hầu hết những người từng quen biết, từng có quan hệ làm ăn với ông Lâm trong vùng đều tìm cớ từ chối, viện đủ lý do bận rộn để không phải tham gia.

Ngay cả những gia đình từng thuê dịch vụ của ông, giờ khi được ngỏ lời nhờ giúp đỡ đáp lễ, cũng chỉ gửi vòng hoa viếng qua loa rồi lảng đi, không ai muốn đứng ra lo liệu chu đáo cho người từng khiến gia đình họ phải trả những khoản tiền oan uổng lúc đau buồn nhất. Vợ con ông Lâm phải chật vật tự xoay xở gần như mọi khâu trong tang lễ, thuê mướn người ngoài với giá không hề rẻ, trớ trêu thay lại đúng kiểu giá cả bị đội lên vì "gấp gáp, cần ngay" mà chính ông Lâm vẫn thường áp dụng với khách hàng của mình suốt bao năm qua.

Đám tang ông Lâm diễn ra vội vã, thiếu vắng hẳn sự chu đáo, ấm cúng mà lẽ ra một người có điều kiện kinh tế như ông đáng lẽ phải có được, không có nhiều người tới viếng, không khí lạnh lẽo hơn hẳn so với những đám tang bình thường khác trong vùng. Con trai ông, giờ đã ra trường đi làm, đứng lặng bên quan tài cha suốt buổi tang lễ, ánh mắt thất thần khi nhận ra không một đồng nghiệp cũ nào của cha ghé qua thắp một nén nhang, dù trước đây ông vẫn hay khoe có rất nhiều mối quan hệ thân thiết trong nghề.

Lời bàn: Vợ con ông Lâm sau này quyết định đóng cửa dịch vụ tang lễ, không muốn tiếp tục cái nghề đã khiến gia đình mang tiếng xấu suốt bao năm, con trai ông chuyển hẳn sang làm công việc khác, thỉnh thoảng vẫn tự hỏi liệu có cách nào để cha mình đã làm ăn khác đi, để không phải kết thúc một đời người trong sự lạnh lẽo, đơn độc như vậy. Người ta vẫn nói ở đời có vay có trả, chỉ là không ai ngờ khoản nợ ông Lâm gieo xuống từ những gia đình tang gia khốn khổ năm xưa, lại được đòi lại đúng vào ngày chính ông cần tới lòng tốt của người khác nhất.