Anh Sơn làm thợ hồ đã hơn mười lăm năm, theo hết công trình này tới công trình khác khắp thành phố, thu nhập bấp bênh, tháng có việc đều thì đủ sống, tháng công trình ngưng trệ thì phải chạy vạy vay mượn khắp nơi. Vợ chồng anh có hai đứa con nhỏ đang tuổi ăn học, cuộc sống vốn đã eo hẹp lại càng thêm chật vật khi hai năm trước vợ anh phát bệnh nặng phải mổ gấp, số tiền viện phí vượt xa khả năng chi trả của gia đình. Không vay được ngân hàng vì không đủ giấy tờ chứng minh thu nhập ổn định, anh đành tìm tới một nhóm cho vay nặng lãi hoạt động quanh khu công trường anh làm việc, vay một khoản không lớn nhưng lãi suất tính theo ngày, chỉ vài tháng sau số tiền phải trả đã đội lên gấp mấy lần số vốn ban đầu.

Anh Sơn cày cuốc đủ mọi việc, làm thêm giờ, nhận thêm công trình phụ mỗi cuối tuần, có hôm làm liền hai ca từ sáng sớm tới tận khuya, người gầy rộc đi trông thấy, nhưng lãi mẹ đẻ lãi con nhanh hơn tốc độ anh kiếm tiền trả nợ. Vợ anh nhiều lần khuyên chồng nên trình báo công an, nhưng anh sợ bị trả thù, sợ ảnh hưởng tới công việc đang làm ở công trường gần khu nhóm cho vay hoạt động, nên đành cắn răng chịu đựng, tự mình tìm cách xoay xở. Nhóm cho vay, thấy anh chật vật, đưa ra một đề nghị nghe có vẻ nhẹ nhõm hơn, nếu anh giới thiệu được người khác đang cần tiền gấp tới vay, mỗi người giới thiệu thành công, một phần nợ gốc của anh sẽ được trừ bớt. Túng quẫn, anh Sơn đồng ý, bắt đầu để ý tới những đồng nghiệp cùng công trường đang gặp khó khăn tài chính, khéo léo giới thiệu họ tới chỗ nhóm cho vay.

Càng giới thiệu được nhiều người, anh Sơn càng nhận ra một điều kỳ lạ, khoản nợ gốc của mình chẳng giảm được bao nhiêu so với công sức bỏ ra, vì mỗi lần trừ nợ, nhóm cho vay lại viện đủ lý do để tính thêm phí phát sinh, phí "quản lý hồ sơ," khiến số tiền thực giảm chẳng đáng là bao. Có những đêm anh nằm trằn trọc, cảm giác như có một áp lực vô hình cứ thúc giục anh phải tìm ra thêm một cái tên mới, một người cần tiền mới, để mong khoản nợ của mình vơi bớt đi chút nào hay chút đó, cảm giác đó cứ đè nặng lên tâm trí anh mỗi khi thấy ai đó xung quanh đang gặp khó khăn tài chính.

Sau gần hai năm vật lộn, nhờ dành dụm thêm cùng một khoản tiền vay mượn từ bà con họ hàng, anh Sơn cuối cùng cũng gom đủ để trả dứt điểm toàn bộ khoản nợ gốc còn lại, chấm dứt hẳn mối quan hệ vay mượn với nhóm cho vay nặng lãi đó. Anh thở phào nhẹ nhõm, nghĩ rằng từ nay mình đã hoàn toàn thoát khỏi vòng xoáy tài chính từng bủa vây suốt hai năm qua.

Nhưng nhóm cho vay không dễ dàng buông tha như anh nghĩ. Vài tuần sau khi anh trả dứt nợ, một người trong nhóm tìm gặp anh, nói bóng gió rằng để "kết thúc nợ nần cho êm đẹp, tình cảm đôi bên," anh nên giới thiệu thêm một người cuối cùng, coi như một lời cảm ơn vì đã được nhóm cho vay "linh động" trong suốt thời gian qua. Người này còn ngầm nhắc tới việc gia đình anh vẫn đang sống yên ổn trong khu vực họ có quen biết nhiều, khiến anh Sơn cảm thấy bất an, không dám thẳng thừng từ chối.

Đúng lúc đó, cô cháu gái, con của em gái anh, vốn làm công nhân xưởng may, đang cần một khoản tiền gấp để đóng viện phí cho chồng bị tai nạn lao động khi đang thi công trên giàn giáo, hỏi khắp nơi vay mượn không đủ, gọi điện cho anh Sơn khóc lóc nhờ giúp đỡ vì biết anh từng trải qua cảnh túng thiếu tương tự. Trong cơn hoảng loạn muốn giúp cháu nhanh chóng có tiền, lại đang bị nhóm cho vay gây sức ép, anh Sơn buột miệng nhắc tới chỗ vay quen biết của mình, chỉ định giới thiệu qua loa để cháu có thêm một lựa chọn tham khảo, không ngờ nhóm cho vay lập tức chủ động liên hệ, dùng đúng những lời ngọt ngào từng dùng với anh năm xưa để dụ cô cháu vay một khoản không nhỏ.

Khi anh Sơn nhận ra mọi chuyện đã đi quá xa, tìm cách gọi điện ngăn cản thì đã quá muộn, cô cháu đã ký giấy vay xong xuôi từ tối hôm trước, lãi suất bắt đầu tính từng ngày như đúng những gì anh từng trải qua, từng con số hiện lên trên tờ giấy vay khiến anh rùng mình vì quá quen thuộc. Anh cố gắng can ngăn, đề nghị giúp cháu trả sớm phần nào, nhưng số tiền anh có được lại quá ít ỏi so với khoản nợ đang phình to nhanh chóng mỗi ngày. Anh chạy vạy hỏi thêm khắp anh em họ hàng, nhưng ai cũng đang có phần khó khăn riêng, không thể gom góp đủ để giúp cháu trả dứt điểm một lần như anh từng làm được cho chính mình. Cô cháu, giống hệt anh năm xưa, cũng bắt đầu cắm đầu cày cuốc làm thêm đủ việc, nhận thêm ca tăng ca ở xưởng may, cuối tuần còn đi phụ bán hàng ngoài chợ, vậy mà vẫn không đuổi kịp tốc độ lãi mẹ đẻ lãi con cứ chồng chất lên mỗi ngày.

Lời bàn: Anh Sơn tự trách mình mãi vì phút giây bồng bột buột miệng giới thiệu năm đó, đêm nào cũng trằn trọc nghĩ cách giúp cháu, dù biết khả năng của mình quá nhỏ bé trước cỗ máy lãi suất đã từng nuốt chửng chính đời anh suốt hai năm ròng. Anh biết rằng dù bản thân đã thoát được khoản nợ tiền bạc, một khoản nợ khác, không tính bằng tiền, vẫn còn treo lơ lửng trên đầu, mà lần này người phải gánh chịu lại chính là đứa cháu ruột thịt anh thương yêu nhất trong nhà.