Anh Tùng làm công nhân vận hành máy tại một nhà máy sản xuất linh kiện điện tử đã tám năm, chuyên ca ba, tức ca làm việc xuyên đêm từ mười giờ tối tới sáu giờ sáng hôm sau. Nhà máy trả phụ cấp ca đêm cao hơn hẳn ca ngày, nên dù biết làm đêm hại sức khoẻ, anh vẫn chọn gắn bó với ca này nhiều năm liền để có thêm thu nhập lo cho gia đình nhỏ ở quê, vợ anh ở nhà chăm hai đứa con đang tuổi tiểu học, mỗi tháng anh đều đặn gửi gần hết lương về, chỉ giữ lại chút ít đủ chi tiêu tối thiểu nơi trọ.

Đồng nghiệp trong xưởng vẫn hay đùa anh Tùng là người của bóng đêm, vì suốt tám năm hiếm khi thấy anh làm ca ngày, quen tới mức đồng hồ sinh học của anh đảo lộn hẳn, ban ngày dù cố ngủ cũng chỉ chợp mắt được vài tiếng chập chờn vì tiếng ồn ngoài phố, còn ban đêm đứng máy thì lại tỉnh táo lạ thường, dù trong lòng vẫn luôn thấy một sự mệt mỏi âm ỉ chẳng bao giờ dứt hẳn.

Ba năm trước, ở đúng dây chuyền số ba nơi anh Tùng đang làm việc, một công nhân tên Hùng đã gục ngã ngay tại chỗ giữa ca làm, người mềm nhũn đổ xuống sàn xưởng, được đưa đi cấp cứu nhưng không qua khỏi. Kết luận của bác sĩ là suy tim cấp do làm việc quá sức trong thời gian dài, trước đó Hùng đã liên tục tăng ca gần một tháng liền không nghỉ ngày nào, vì nhà máy thiếu nhân lực trong đợt cao điểm đơn hàng cuối năm, quản lý liên tục thuyết phục công nhân tăng ca với lời hứa thưởng thêm.

Từ sau vụ việc đó, dây chuyền số ba vẫn tiếp tục hoạt động bình thường, chỉ có điều trong đám công nhân ca đêm, người ta hay rỉ tai nhau về những cảm giác bất thường mỗi khi làm việc gần đúng vị trí Hùng từng đứng máy, có người kể từng nghe tiếng thở dài rất khẽ ngay sát tai, có người bảo thỉnh thoảng thấy hơi lạnh phả vào gáy dù xưởng không hề bật điều hoà mạnh tới mức đó.

Anh Tùng vốn không tin những chuyện đồn thổi kiểu này, cho tới gần đây, khi nhà máy lại bước vào đợt cao điểm cuối năm, anh phải tăng ca liên tục để kịp đơn hàng, và anh bắt đầu cảm nhận cơ thể mình kiệt sức nhanh hơn hẳn bình thường, đặc biệt là khi đứng máy ở đúng vị trí dây chuyền số ba. Là người quen theo dõi bảng hiệu suất công việc dán ngay đầu chuyền mỗi ca, anh nhận ra một điều kỳ lạ, năng suất của mình luôn giảm rõ rệt vào những đêm làm ở vị trí đó so với những đêm được xếp làm ở dây chuyền khác, dù cùng một khối lượng công việc, cùng số giờ làm.

Có đêm, giữa lúc đang gắng gượng hoàn thành phần việc còn lại của ca, anh Tùng cảm nhận rõ ràng như có ai đó đang đứng ngay cạnh mình, không phải một cảm giác đáng sợ, mà giống như có một người đồng nghiệp cũ lặng lẽ đứng làm cùng, chia sẻ bớt cái lạnh lẽo cô độc của ca đêm dài dằng dặc. Anh quay sang nhìn, chẳng thấy ai, chỉ có dây chuyền máy móc chạy đều đều dưới ánh đèn huỳnh quang trắng lạnh.

Anh kể chuyện này cho một công nhân lớn tuổi từng làm chung với Hùng ngày trước, người đó trầm ngâm bảo, Hùng lúc còn sống là người hiền lành, ít khi than vãn dù làm việc cực nhọc, có lẽ đến khi mất rồi vẫn giữ thói quen đó, chỉ muốn có người làm cùng cho đỡ trống trải suốt những ca đêm một mình, chứ không có ý gì xấu. Nhưng người công nhân già cũng cảnh báo thêm, có ở cùng ai lâu quá trong tình trạng kiệt sức như vậy cũng không phải điều hay, dù là người sống hay người đã khuất.

Anh Tùng định sau đợt cao điểm này sẽ xin quản lý chuyển bớt sang ca ngày, nhưng nhà máy vẫn đang thiếu người trầm trọng, mỗi lần anh ngỏ ý là quản lý lại nài nỉ ráng thêm vài tuần nữa cho qua mùa cao điểm, hứa hẹn sau Tết sẽ tuyển thêm người để anh được nghỉ ngơi nhiều hơn, lời hứa đó anh đã nghe qua không dưới ba lần trong suốt mấy năm làm việc ở đây. Anh nghĩ bụng chỉ cố thêm chút nữa, giống hệt suy nghĩ mà có lẽ Hùng cũng từng có trước khi gục ngã ba năm về trước.

Vào một đêm gần cuối đợt cao điểm, sau khi đã tăng ca liên tục hơn ba tuần không nghỉ ngày nào, anh Tùng đang đứng máy ở dây chuyền số ba thì đột nhiên thấy hoa mắt, ngực thắt lại khó thở, cảm giác quen thuộc về sự hiện diện của người đồng nghiệp cũ lại ùa tới, lần này rõ ràng và nặng nề hơn hẳn mọi lần trước. Anh cố gượng đứng vững thêm vài phút để hoàn thành nốt lô hàng đang dang dở, nhưng chưa kịp bấm nút dừng máy, người anh đã đổ sụp xuống sàn xưởng, đúng vị trí ba năm trước Hùng từng ngã xuống.

Đồng nghiệp đưa anh đi cấp cứu ngay trong đêm, xe cứu thương hú còi chạy qua những con đường vắng lặng lúc gần sáng, nhưng cũng như Hùng, anh Tùng không qua khỏi, bác sĩ kết luận nguyên nhân là suy tim cấp do làm việc quá sức kéo dài, gần như là bản sao chính xác của kết luận ba năm về trước. Vợ anh nhận tin lúc trời còn chưa sáng hẳn, chỉ kịp ôm hai đứa con nhỏ còn ngái ngủ, không hiểu chuyện gì đang xảy ra với bố chúng.

Lời bàn: Nhà máy sau đó treo biển tưởng niệm nhỏ ở dây chuyền số ba, kèm khẩu hiệu nhắc nhở công nhân "chú ý sức khoẻ khi làm việc," nhưng chính sách tăng ca liên tục trong mùa cao điểm vẫn không hề thay đổi. Có những ca đêm dài đằng đẵng, người ta vẫn quen nói vui rằng có bạn làm cùng cho đỡ buồn, mà không ai nghĩ tới việc chính guồng quay không có điểm dừng đó mới là thứ đang âm thầm kéo thêm người tới đứng cạnh nhau ở cùng một vị trí, hết người này tới người khác.