Căn tin trưa hôm đó đông như mọi ngày, nhưng Lam ngồi một mình ở bàn quen, khay cơm gần như không đụng tới. Khoa không tới, như mọi tuần gần đây, và lần đầu tiên trong suốt nhiều ngày, Lam thấy nhẹ nhõm vì điều đó, vì cô cần một khoảng lặng để sắp xếp lại những gì vừa biết sáng nay mà không phải diễn vẻ bình thường trước mặt ai.

Cô nhìn ra khoảng sân ngoài cửa sổ, nơi vài học sinh khối 10 đang đá cầu, tiếng cười đùa vọng vào căn tin, hoàn toàn tách biệt khỏi những gì đang xảy ra trong đầu Lam lúc này.

TrustPoint không đo uy tín, cô nghĩ, ghép lại từng mảnh mình đã biết theo một trật tự mới. Nó đang huấn luyện một mô hình để dự đoán ai đáng cho vay tiền, dùng chính học sinh nghèo như một nguồn dữ liệu miễn phí, vì học sinh nghèo có ít lựa chọn nhất để từ chối tham gia.

Cô nhớ lại câu nói của Cường, buổi chiều ở bãi xe, giọng chắc nịch đầy tự tin: "Chúng ta không bán điểm số. Chúng ta bán niềm tin có thể đo lường được." Lúc đó cô nghe câu đó như một câu khẩu hiệu marketing thông minh. Giờ đây, nghe lại trong đầu, nó mang một ý nghĩa hoàn toàn khác, gần như một lời thú nhận trá hình mà không ai, kể cả người phụ huynh đứng nghe hôm đó, nhận ra.

Niềm tin có thể đo lường được, cô lặp lại trong đầu. Đó chính xác là những gì một mô hình chấm điểm tín dụng làm: biến một điều trừu tượng, sự đáng tin của một con người, thành một con số có thể mua bán được.

Lam đặt đũa xuống, không ăn thêm được nữa. Cô nghĩ tới mẹ, tới việc nếu một ngày nào đó, mẹ cần vay tiền để sửa lại cái máy may cũ, hay để đóng học phí cho một đứa em nào đó nếu có, liệu có công ty tài chính nào đó, ở một nơi hoàn toàn khác, sẽ nhìn vào dữ liệu của chính Lam, từ những năm học phổ thông này, để quyết định gia đình cô có đáng được vay hay không.

Ý nghĩ đó khiến ngực cô thắt lại theo một cách khác hẳn mọi nỗi lo trước đây, không phải nỗi sợ mất điểm, mất học bổng, mà một nỗi sợ lớn hơn, mơ hồ hơn, về việc chính con người cô, không chỉ điểm số của cô, đang bị biến thành một tài sản để người khác trục lợi mà cô chưa từng đồng ý một cách rõ ràng.

Trong lúc suy nghĩ, một mảnh ký ức mơ hồ chợt trồi lên: một buổi chiều năm lớp 9, phòng máy tính, một tờ phiếu khảo sát về thói quen số cô từng điền để được cộng điểm hạnh kiểm. Cô cố nối nó với những gì vừa biết, nhưng mảnh ghép đó vẫn còn quá mờ, quá xa, chưa đủ để tạo thành một hình dạng rõ ràng trong đầu cô lúc này.

Một bạn cùng lớp đi ngang, dừng lại hỏi mượn cây bút, kéo Lam ra khỏi dòng suy nghĩ trong chốc lát. Cô đưa bút, trả lời qua loa, rồi quay lại với khay cơm nguội ngắt trước mặt, cố ăn thêm vài miếng dù không còn cảm giác ngon miệng nào. Xung quanh, căn tin vẫn ồn ào như mọi ngày, không ai trong hàng trăm học sinh đang ăn trưa quanh đó biết rằng chính họ, mỗi người, cũng là một phần của thứ Lam vừa mới hiểu ra.

Cô nghĩ tới việc nên nói cho ai nghe, nhưng danh sách những người cô tin tưởng đủ để chia sẻ điều này lại ngắn tới đáng buồn: My, người đã biết. Mẹ, người không nên biết vì sẽ chỉ thêm lo lắng mà không giúp được gì. Khoa, người đáng lẽ là lựa chọn đầu tiên nhưng giờ đây lại là người xa cách cô nhất trong tất cả.

Chuông báo hết giờ ăn trưa vang lên, cắt ngang dòng suy nghĩ. Lam đứng dậy, dọn khay, bước ra khỏi căn tin với một cảm giác khác hẳn khi bước vào: nặng nề hơn, nhưng cũng, một cách kỳ lạ, tỉnh táo hơn, như thể một lớp sương mù vừa được vén lên, để lộ ra một thứ đáng sợ nhưng ít nhất giờ đây cô đã nhìn thấy được hình dạng thật của nó.

Cô đi ngang qua ghế đối diện, nơi Khoa thường ngồi, chiếc ghế vẫn trống như nó đã trống suốt nhiều tuần qua, và trong khoảnh khắc đó, hai điều nặng nề nhất trong đời Lam, một điều cô gây ra, một điều cô vừa phát hiện, đứng cạnh nhau trong đầu cô như hai mặt của cùng một đồng xu mà cô chưa biết nên cầm bên nào để đối diện trước.