Nhà Nam tối nay chỉ có hai mẹ con, và mẹ đã tắt đèn phòng khách đi ngủ sớm từ chín giờ vì mai phải dậy làm sổ sách cuối tháng cho tiệm vàng. Nam ngồi trong phòng riêng, đèn bàn học bật một góc nhỏ, laptop mở, cửa sổ ngoài trời tối đen, thỉnh thoảng có tiếng xe máy chạy qua hẻm rồi im bặt.

Cậu mở lại file demo, kéo hai đoạn âm thanh đặt song song trên phần mềm dựng: đoạn có giọng đáp "Đỗ Thục Linh, có ạ" và một đoạn khác, giọng một bạn khác trong cùng file, cũng đáp điểm danh, cũng ở khung giờ tương tự.

Nhìn bằng mắt, hai dạng sóng khác hẳn nhau. Đoạn giọng bạn kia gồ ghề, có những đỉnh nhỏ li ti do tiếng ồn nền, tiếng ghế kéo, tiếng ai đó ho khẽ phía sau. Đoạn giọng Linh phẳng lì, sạch tới mức gần như vô trùng, không một hạt nhiễu nào bám vào.

Nam từng học qua vài buổi hướng dẫn dựng âm cơ bản trên mạng để phục vụ CLB, đủ để biết một đoạn âm thanh sạch bất thường như vậy thường chỉ có ở phòng thu chuyên nghiệp, hoặc là một đoạn đã qua xử lý khử nhiễu kỹ lưỡng. Không phải kiểu ghi âm bằng micro treo trần một lớp học bình thường, giữa tiếng quạt, tiếng bàn ghế, tiếng ba mươi mấy đứa học sinh cựa quậy.

Cậu phóng to phổ tần số, so hai đoạn cạnh nhau. Đoạn giọng bạn kia có một dải tần rất thấp lặp lại đều đặn, tiếng quạt trần chạy nền. Đoạn giọng Linh không có dải tần đó, như thể được thu trong một không gian hoàn toàn khác, hoặc không hề được thu bằng micro thật nào cả, mà đã tồn tại sẵn dưới dạng dữ liệu số từ trước.

Log 15/9: so phổ tần đoạn "Đỗ Thục Linh" với đoạn đối chứng cùng file, cùng khung giờ. Không có nhiễu nền quạt trần. Không giống ghi âm trực tiếp. Nghe như

Nam dừng gõ, ngón tay treo trên phím. Cậu định viết "nghe như một đoạn được dựng sẵn", nhưng chữ đó không đúng hẳn, vì nó ngụ ý có ai đó cố tình làm giả. Cậu không tin có ai rảnh tới mức giả giọng Linh chỉ để nhét vào một file demo nội bộ chẳng ai nghe ngoài mình. Cậu xoá dòng cuối, để nguyên phần trên.

Điện thoại rung nhẹ trên bàn. Tin nhắn từ nhóm lớp, không liên quan gì, chỉ là đứa bạn hỏi bài tập Toán. Nam trả lời qua loa rồi tắt màn hình, quay lại với laptop.

Cậu nhớ lại buổi CLB được dẫn đi tham quan phòng máy chủ hồi đầu tháng, lúc thầy Bách giới thiệu sơ qua nguyên lý hệ thống mới: mỗi micro treo trần thu âm liên tục trong giờ học, tín hiệu chuyển về server, phần mềm tách lọc tiếng ồn rồi mới đem so khớp với voiceprint đã đăng ký. Thầy có nhắc một câu, khi đó Nam không để tâm mấy, rằng mô hình nhận diện "được huấn luyện sẵn trên một khối dữ liệu có từ trước, để khỏi phải học lại từ đầu". Lúc ấy Nam tưởng đó là chuyện kỹ thuật vặt vãnh, kiểu như phần mềm điện thoại nào cũng có bản demo cài sẵn. Giờ ngồi nhìn hai dạng sóng lệch nhau tới vậy, câu nói đó cứ quay lại trong đầu cậu, mang một nghĩa khác hẳn.

Nếu mô hình được huấn luyện trên "một khối dữ liệu có từ trước", thì khối dữ liệu đó lấy từ đâu. Trường mới lắp hệ thống có vài tuần, không đủ thời gian tự ghi âm đủ để huấn luyện cho ra một mô hình chính xác tới chín mươi bảy phẩy hai phần trăm. Phải có một nguồn cũ hơn nhiều.

Cậu mở thư mục lưu file, gõ tên bản sao đã tách riêng từ hôm qua: "chuathe.wav". Nghe lại một lần nữa, lần này chỉ tập trung vào cách phát âm. Linh hồi lớp 8 hay nói nhanh, nuốt bớt âm cuối, nhất là buổi sáng. "Có ạ" của Linh thật thường nghe gần giống "c'ạ", dính liền, hơi cụt. Còn "có ạ" trong file này tách bạch từng âm, tròn trịa, đúng chuẩn tới mức nghe như đọc mẫu cho sách giáo khoa phát âm, không giống bất kỳ đoạn ghi âm tự nhiên nào Nam từng nghe Linh nói.

Điều đó khiến cậu bối rối hơn là yên tâm. Nếu đây chỉ là một đoạn ghi âm cũ bị gắn nhầm nhãn, giọng phải giống Linh thật, kể cả những tật nói riêng. Nhưng đây lại là một phiên bản "đúng chuẩn" hơn cả bản gốc, như một ai đó, hay một cái gì đó, đã học theo giọng Linh rồi phát âm lại cho tròn trịa hơn.

Nam lưu file với cái tên mới, không đưa vào thư mục dựng bản tin chính. Cậu đóng laptop, nhưng không tắt hẳn, chỉ để chế độ chờ, màn hình vẫn sáng le lói một góc trong bóng tối căn phòng.

Trước khi tắt đèn bàn đi ngủ, cậu mở lại danh bạ điện thoại, kéo tới chữ Đ, tìm số Linh cũ, cái số đã đổi từ lâu, giờ hiện lên chỉ còn tên, không còn liên hệ được. Cậu nhìn cái tên đó vài giây, không bấm gọi, không nhắn gì, rồi tắt màn hình, kéo chăn lên, nằm nghe tiếng quạt trần phòng mình quay đều đều trong bóng tối, tự hỏi liệu quạt trần phòng 205 có còn chạy nổi tiếng như vậy nữa hay không.