Điện thoại reo giữa lúc Trâm đang ngồi dựng phần âm thanh cho một dự án video sự kiện, tai vẫn còn đeo tai nghe kiểm tra chất lượng từng đoạn nhạc nền. Cô nhìn màn hình, thấy tên "Mẹ" hiện lên, một cuộc gọi không đúng lịch trình cuối tuần thường lệ, khiến cô hơi giật mình.

"Alo mẹ, có chuyện gì vậy mẹ?" cô hỏi, tháo vội tai nghe ra, giọng có chút lo lắng.

"Trâm à," giọng mẹ vang lên, cố giữ vẻ bình thường nhưng Trâm nhận ra ngay sự run rẩy ẩn dưới đó, điều cô đã quá quen thuộc từ hồi nhỏ mỗi khi mẹ có chuyện gì lo lắng muốn hỏi nhưng chưa biết mở lời sao.

"Dạ con nghe mẹ, mẹ nói đi."

"Mẹ nghe... mẹ nghe cô Tám hàng xóm nói," mẹ ngập ngừng, "cô ấy coi trên mạng thấy có vụ gì đó liên quan tới deepfake, rồi có người nói tên con trong đó. Mẹ không hiểu deepfake là cái gì hết, mẹ chỉ nghe nói có vẻ xấu lắm. Con... con có đang làm gì sai không?"

Trâm khựng lại, đứng dậy khỏi ghế, bước ra ban công nhỏ của phòng trọ để có không gian riêng cho cuộc gọi này, dù ban công chỉ đủ chỗ đứng cho một người. Cô nắm chặt lan can sắt đã hoen gỉ ở vài chỗ, nhìn xuống con hẻm bên dưới nơi một bà cụ đang ngồi bán mấy rổ rau muống, cố gắng giữ giọng mình thật bình tĩnh trước khi trả lời câu hỏi vừa nghe.

"Con không làm gì sai hết mẹ ơi," cô nói, cố giữ giọng bình tĩnh và chắc chắn. "Ngược lại, con là người bị hại trong chuyện này. Có người dùng dữ liệu của con để làm mấy cái video giả mà không xin phép con."

"Vậy sao lại có tên con dính vô chuyện xấu vậy?" mẹ hỏi, giọng vẫn còn hoang mang. "Cô Tám nói nghe ghê lắm, nói mấy cái deepfake đó là mấy cái video không đứng đắn gì đó."

Trâm nhắm mắt lại một lúc, cố kìm nén sự bực bội không phải với mẹ, mà với cái cách tin đồn bị bóp méo, lan truyền sai lệch qua nhiều lớp người kể lại cho nhau, mỗi lần kể lại lại thêm thắt, biến tướng xa dần sự thật ban đầu.

"Mẹ ơi, để con giải thích kỹ cho mẹ nghe," cô nói, cố gắng chọn từ ngữ đơn giản nhất có thể để mẹ dễ hiểu. "Hồi hai năm trước con có đi quay một cái dữ liệu, tưởng dùng cho hoạt hình, ai ngờ giờ nó bị lấy đi dùng sai mục đích cho một cái app khác. Con không làm gì xấu hết, con đang tìm cách đòi lại công bằng cho mình thôi."

Đầu dây bên kia im lặng một lúc, Trâm có thể nghe tiếng gà kêu văng vẳng phía sau, tiếng gió thổi qua điện thoại, mẹ chắc đang đứng ngoài sân, cố tiêu hoá những gì con gái vừa nói.

"Vậy sao con không nói cho mẹ biết sớm?" mẹ hỏi, giọng có chút tổn thương. "Để mẹ phải nghe từ người ngoài trước, mẹ sợ quá trời."

Trâm cảm thấy một cơn áy náy dâng lên, xen lẫn với sự ấm ức vì không được tin tưởng ngay từ đầu. "Con xin lỗi mẹ, con chỉ không muốn mẹ lo lắng khi mọi thứ còn chưa rõ ràng. Con định khi nào có kết quả cụ thể mới nói cho mẹ nghe."

"Mẹ là mẹ con mà, có chuyện gì con phải nói cho mẹ biết chứ," mẹ nói, giọng vẫn còn chưa hoàn toàn yên tâm, dù đã dịu đi phần nào so với lúc đầu cuộc gọi.

Họ nói chuyện thêm một lúc, Trâm cố giải thích thêm vài điều, nhưng cảm nhận rõ mẹ vẫn chưa tin trọn vẹn, vẫn còn một khoảng cách mơ hồ giữa những gì Trâm nói và những gì mẹ nghe được từ người khác trước đó, một khoảng cách mà một cuộc gọi điện thoại không đủ để lấp đầy hoàn toàn.

Sau khi cúp máy, Trâm đứng lặng trên ban công rất lâu, nhìn xuống con hẻm nhỏ bên dưới, cảm giác một điều gì đó giữa cô và mẹ vừa rạn nứt nhẹ, một vết rạn mỏng manh nhưng có thật, thứ cô không biết phải mất bao lâu mới có thể hàn gắn lại được trọn vẹn.

Cô nghĩ tới cô Tám hàng xóm, người phụ nữ tốt bụng nhưng hay chuyện, chắc chỉ nghe lỏm được vài câu từ ai đó trong xóm quen biết người quen của chị Ngọc, một chuỗi lời đồn truyền miệng qua ba bốn lớp người, mỗi lớp lại thêm thắt một chút cho ly kỳ hơn, tam sao thất bản tới mức chính Trâm giờ cũng không rõ nổi phiên bản mẹ mình nghe được đã méo đi tới đâu. Cô thử tìm kiếm tên mình kèm từ khoá "deepfake" trên mạng, không thấy kết quả nào liên quan, phần nào yên tâm rằng ít nhất chuyện này chưa lên tới mức bị đăng công khai, chỉ đang rỉ tai nhau trong vòng người quen mà thôi.