Một bàn tay áp lên má Kình. Bàn tay đó lạnh.

Nó mở mắt. Nó vẫn gục trên mép ván, cổ mỏi cứng. Ngọn đèn trên ghế chỉ còn một chấm lửa xanh lét, bấc khô, dầu cạn tới đáy. Trong buồng tối gần hết.

Nó nằm yên. Nó nghe.

Ngoài rạch, ếch đã thôi kêu. Gió không có. Con thằn lằn trên mái lá không tặc lưỡi. Trên bộ ván, ngay sát bên tai nó, không có tiếng gì hết. Không có cái hơi thở ngắn, mỗi hơi chỉ tới nửa chừng ngực.

Kình ngồi dậy.

Ngoại nằm như lúc canh một. Nghiêng mặt về phía nó. Hai bàn tay úp trên ngực, nắm cán muỗng sứt. Mắt ngoại hé ra một chút, như người ngủ mà còn canh nồi.

Nó không la.

Nó ngồi nhìn ngoại một lúc.

"Ngoại," nó gọi nhỏ. "Ngoại ơi."

Ngoại không trả lời. Nó cũng không chờ ngoại trả lời.

"Tay ngoại lạnh quá. Để con kéo mền lên cho ngoại."

Nó đứng lên, cúi xuống, kéo cái mền lên tới ngực ngoại, kéo cho ngay, cho hai mép mền thẳng hàng. Tóc ngoại sổ ra một lọn trên gối.

"Tóc ngoại sổ ra nè. Con vén vô nghen."

Nó lấy ngón tay vén lọn tóc đó ra sau tai ngoại, vuốt cho êm, như hồi nhỏ ngoại vuốt tóc nó trước khi dẫn nó ra chợ.

Nó cầm hai bàn tay ngoại, định gỡ cái muỗng ra cho ngoại nằm thẳng tay. Mấy ngón tay ngoại nắm chặt. Nó gỡ ngón trỏ, ngón trỏ không ra. Nó thử ngón cái. Cũng không.

"Ngoại nắm chặt quá. Ngoại buông ra, con để cái muỗng lên ghế." Nó chờ. "Không buông hả ngoại. Thôi kệ. Ngoại cầm đi."

Nó đặt hai bàn tay ngoại về chỗ cũ, cái muỗng nằm yên trên ngực.

Rồi nó mới đi ra.

Nhà ngoài tối. Piên ngủ co trên chiếu ở góc nhà. Gian trên, sau tấm phên tre, thầy Khiêm nằm trên cái chõng ông Sáu cho mượn, dọn qua từ chập tối. Kình đứng ngoài phên.

"Thầy."

Thầy Khiêm mở mắt liền, như chưa ngủ.

"Thầy vô coi ngoại."

Thầy không hỏi gì. Thầy ngồi dậy, đi trước, nó đi sau. Thầy bước vô buồng, cúi xuống, đặt hai ngón tay lên cổ ngoại, dưới góc hàm. Thầy giữ. Lâu.

Rồi thầy rút tay về. Thầy đưa bàn tay lên mặt ngoại, vuốt xuống một lần, chậm. Hai mí mắt ngoại khép lại.

"Canh mấy rồi thầy?"

"Canh ba."

"Ngoại đi hồi nào?"

"Chưa lâu."

"Con ngủ gục ở đây."

"Ta biết."

"Con không nghe gì hết."

"Không có gì để nghe, con."

"Thầy có nghe ngoại nói gì không? Hồi khuya đó."

"Ta nghe con hát."

"Con hát dở."

"Ngoại con nghe hết bài."

"Ngoại ngủ trước khi con hát xong."

"Không." Thầy Khiêm nhìn ngoại. "Tới câu cuối, ta còn nghe ngoại con thở theo nhịp."

Kình ngó xuống hai bàn tay ngoại.

"Thầy. Có cần gỡ cái muỗng ra không?"

Thầy Khiêm nhìn cái muỗng sứt nằm trong hai bàn tay ngoại, cán gỗ mòn, chỗ sứt quay lên.

"Để đó, con."

"Dạ."

"Để đó."

Kình đứng. Nó chùi hai bàn tay vô vạt áo, dù tay không dơ.

"Giờ phải làm gì trước thầy?"

"Từng việc một."

"Việc đầu là gì?"

"Báo cho người ta biết."

"Báo ai?"

"Người ở gần nhất."

"Ông Sáu."

"Ừ."

"Còn chị Nghêu?"

"Ông Sáu biết thì ông Sáu báo chị Nghêu. Ông Sáu biết thì cả ấp biết."

"Con đi bây giờ hả thầy?"

"Đi bây giờ. Mang dép vô."

"Con không cần dép."

"Đất sương lạnh."

"Con quen rồi."

"Thầy ở đây hả thầy?"

"Ta ngồi đây với ngoại con. Con đi rồi về, ta vẫn ngồi đây. Con đừng lo chỗ này."

Kình gật, như tự gật với mình. Nó quay ra.

Cộc đứng ở khung cửa buồng.

Không biết nó vô từ hồi nào. Cả đêm nó ngồi ngoài bậc cửa, quay lưng vào nhà. Giờ nó đứng đây, ngay ngưỡng cửa buồng, nhỏ xíu, hai chân đứng chụm lại, bàn tay duy nhất buông xuống. Nó không nhìn Kình. Nó nhìn qua Kình, nhìn vô bộ ván.

Kình đã thấy cái mặt đó một lần. Đêm trăng mười bốn ở Thăng Long, nó mở mắt, thấy Cộc ngồi trên mép chõng. Không phải cái mặt nhăn nhở đòi ăn, cũng không phải cái mặt giả ngủ. Cái mặt của người đứng ở bến đò, nhìn chuyến đò cuối cùng tách bờ, biết là không còn chuyến nào nữa.

Cộc không nói gì.

"Cộc," nó nói. "Mày vô ngồi với ngoại đi. Ngoại hay để cơm cho mày."

Cộc không trả lời. Cộc không nhúc nhích.

Nó đi ngang qua Cộc. Cộc nép người cho nó đi.

Trong bếp, than trong cà ràng đã nguội từ chập tối. Ông Táo ngồi trên cục đầu rau phía trong, hai tay ôm hai đầu gối, cằm tì lên gối, râu cháy một bên rũ xuống. Ông ngó nó đi ngang. Ông không đứng dậy. Ông không chống nạnh. Ông không nói một câu.

Piên đã ngồi dậy trên chiếu. Cô ngó nó, ngó cái bóng thầy Khiêm trong buồng, ngó Cộc ở ngưỡng cửa. Cô đưa hai bàn tay lên bụm miệng. Cô không hỏi.

"Piên ngồi với ngoại giùm tui," Kình nói.

"Piên ngồi."

"Đèn trong buồng cạn dầu rồi. Piên có cần đèn không?"

"Piên ngồi tối được mà nè."

"Tui đi kêu ông Sáu. Tui về liền."

"Kình đi chậm thôi."

"Ừ."

Piên đứng dậy, đi vô buồng, đi chân không, không gây một tiếng.

Kình mở cửa. Trời chưa sáng. Nó đi chân trần, đất sương lạnh buốt lòng bàn chân. Nó không chạy. Nó đi đều, ngang qua giậu nhà bà Bảy, qua cái miễu mái ngói rêu.

Tiệm ông Sáu đóng cửa. Nó đứng trước cánh cửa ván, giơ tay lên.

Nó gõ ba cái.

Bên trong có tiếng ho, tiếng guốc lẹp xẹp. Có ánh đèn chao qua khe ván. Then cửa kéo ra cái rột.

Ông Sáu Lợi đứng trong cửa, áo cánh mặc trái, một tay cầm ngọn đèn dầu giơ ngang mặt.

"Đứa nào giờ này mà gõ cửa nhà người ta..."

Ông thấy nó. Ông soi đèn lên mặt nó.

Ông không hỏi. Ông khom lưng xuống, chậm, đặt ngọn đèn xuống đất, ngay trước hai bàn chân trần của nó, trước khi nó kịp mở miệng.