Kình vặn cái núm đèn xuống một nấc, ngọn lửa thụt vô còn bằng hạt bắp.

"Đừng vặn."

Nó giật tay lại. Ngoại đang mở mắt.

"Con tưởng ngoại ngủ."

"Ngoại không ngủ." Ngoại nằm nghiêng, mặt quay ra phía nó. "Vặn lên. Ngoại muốn thấy mặt con."

Nó vặn lên. Ngọn lửa lớn lại, ánh vàng phủ lên mép ván, lên cái mền, lên mặt ngoại. Mặt ngoại hóp hơn hồi sáng. Hai con mắt sâu xuống, mà ngó nó thì vẫn ngó thẳng.

Canh một. Ngoài nhà trên, thầy Khiêm đã tắt đèn. Piên ngủ trên chiếu ở góc nhà ngoài, nhường buồng lại cho hai bà cháu. Ngoài rạch, ếch kêu từng chặp.

"Ngồi gần lại."

Nó xích cái đòn kê lại sát ván.

"Hôm bữa ngoại kể một nửa," ngoại nói. "Giờ ngoại kể nốt."

"Ngoại mệt thì để mai."

"Mai ngoại mệt hơn."

Kình không cãi.

Ngoại kể chậm. Mỗi câu một hơi thở, có câu hai hơi.

"Cha con liều."

"Dạ."

"Có một vị thần. Người ta đuổi bắt. Ngoại không biết thần gì. Ngoại chỉ biết ổng thấy người ta đuổi thì ổng chạy ra." Ngoại thở. "Không có sắc, không có lệnh. Ổng gọi."

"Gọi chui."

"Ừ. Kêu vậy." Ngoại nhắm mắt một chút, rồi mở. "Cứu được vị đó. Mà ổng thì không về."

"Cha con chết hồi nào ngoại?"

"Trước khi con ra đời."

Kình ngồi yên. Nó nắm hai bàn tay lại trên đùi.

Ngoại thiếp đi. Hơi thở ngoại dài ra, rồi ngắn lại, rồi có một tiếng khò khè. Kình không động đậy. Nó ngồi canh ngọn đèn, ngó con thằn lằn bò ngang mái lá, ngó cái bóng mình trên vách. Một lúc lâu, ngoại mở mắt, nói tiếp như chưa hề ngừng.

"Má con sinh con ở nhà này. Trong buồng này."

"Trên cái ván này hả ngoại?"

"Ván khác. Ván cũ mục rồi, ông Sáu đóng cho cái này." Khóe miệng ngoại nhích lên. "Tối nào má con cũng chở con đi xuồng. Qua rạch, ra vàm, rồi về. Đi một vòng. Hát một bài."

"Bài ví dầu."

"Bài đó. Hát hoài bài đó. Con không chịu nghe bài khác."

"Con nhỏ xíu mà kén vậy hả ngoại?"

"Kén lắm. Hát bài khác là con khóc." Ngoại thở. "Con ba tuổi."

"Dạ."

"Con ba tuổi thì má con gọi."

Kình chờ.

"Gọi chui. Lần chót." Ngoại nói chậm hơn nữa. "Để che cho một người."

"Che ai ngoại?"

Ngoại không trả lời. Ngoại quay đầu trên gối. Kình biết ngoại nhìn đi đâu. Qua tấm vách lá, về phía nhà trên, về phía góc bàn thờ sát vách. Ngoại nhìn như vậy lâu, nhìn xuyên qua vách như vách không có.

"Phản phệ," ngoại nói.

Rồi ngoại thôi.

Kình mở miệng, định hỏi lần nữa. Che ai. Phản phệ là sao. Nó ngó mặt ngoại quay về phía vách, ngó hai hàng nước chảy xuống gối, và nó ngậm miệng lại.

Ngoại quay mặt về. Ngoại đưa tay lên, chậm, đặt lên má nó. Bàn tay lạnh.

"Bữa ông áo chàm tới, ngoại cho con đi," ngoại nói. "Giám thấy con rồi thì ngoại giấu chỗ nào cũng thấy. Đi mà có người dạy còn hơn ở nhà mà bị dắt."

"Dạ."

"Ngoại tả cho con nghe mặt má con nghen."

"Dạ."

"Mặt má con tròn. Tròn như cái chén. Lông mày rậm, rậm hơn con gái thường, ngoại hay biểu nó nhổ bớt mà nó không chịu." Ngón tay cái ngoại vuốt nhẹ trên gò má nó. "Có một cái nốt ruồi nhỏ. Dưới mắt trái. Bằng hột mè."

"Dạ."

"Tóc búi lệch qua phải. Búi sao cũng lệch. Ngoại búi giùm cũng lệch."

"Dạ."

"Nó cười thì cái mũi nhăn trước. Mũi nhăn trước, rồi mới tới mắt. Mắt nhắm tịt lại. Đi đường mà cười là vấp."

Kình gật. Nó ngó mặt ngoại, ngó thật kỹ, như ngó một tờ giấy có chữ mờ. Nó thấy cái mặt trước mắt nó: mặt ngoại, gầy, nhăn, hai con mắt sâu, cái miệng móm. Nó thấy nốt ruồi... không. Mặt ngoại không có nốt ruồi. Nó nghe từng chữ ngoại nói, chữ nào cũng rõ. Mặt tròn. Lông mày rậm. Mũi nhăn trước. Mà mấy chữ đó đứng riêng từng chữ, không chịu ráp vô nhau thành một cái mặt.

"Dạ," nó nói. "Mũi nhăn trước."

Ngoại nhìn nó.

Ngoại nhìn lâu. Rồi bàn tay trên má nó khựng lại, không vuốt nữa.

Ngoại thôi tả. Ngoại rút tay về, để trên ngực.

"Thôi," ngoại nói. "Con không cần nhớ mặt."

"Con nhớ mà ngoại. Mặt tròn, lông mày..."

"Không cần." Ngoại lắc đầu, chà tóc lên gối. "Con nhớ cái bụng của nó."

"Cái bụng?"

"Cái bụng nó tốt. Nó thương con. Nó thương người." Ngoại thở ra. "Nhớ cái đó là đủ. Mặt mũi thì ai cũng có."

Kình cúi đầu. Nó ngó xuống hai bàn tay mình nắm trên đùi. Hai bàn tay nó nắm chặt quá, mấy móng tay bấm vô lòng tay. Nó buông ra.

"Kình."

"Dạ."

"Cái thư con gửi về, ngoại đem theo. Bữa ngoại đi, con bỏ nó theo ngoại."

Kình không hỏi đi đâu.

"Dạ."

"Đi lấy cái muỗng cho ngoại."

Nó đứng dậy, ra nhà ngoài, rút cái muỗng sứt trong ống đũa. Thầy Khiêm rửa sạch, úp cán xuống từ chiều. Nó đem vô, đưa cho ngoại.

Ngoại cầm cán muỗng. Ngoại đặt nó lên ngực, hai bàn tay úp lên, như người ta ôm một con chim.

"Hát cho ngoại nghe."

"Con hát dở lắm ngoại."

"Ngoại biết. Hát đi."

Kình hắng giọng. Nó hát nhỏ, giọng miệt dưới, phô, đều.

"Ví dầu cầu ván đóng đinh. Cầu tre lắc lẻo gập ghềnh khó đi..."

Tới đó nó ngừng. Chỗ đó trống. Nó biết chỗ đó trống. Nó đã hát cả trăm lần, lần nào tới đây cũng như bước hụt một tấm ván.

Nó chờ ngoại điền chữ vô.

Ngoại không điền. Ngoại nằm im, hai tay ôm cán muỗng trên ngực.

"Hát tiếp đi," ngoại nói.

Nó hát tiếp, từ câu sau, bỏ qua chỗ trống như bỏ qua một ổ gà trên bờ ruộng. Nó hát hết bài. Hát xong, nó không biết làm gì, nó hát lại câu cuối một lần nữa.

Ngoại đã nhắm mắt.

Tay ngoại vẫn nắm cán muỗng. Hơi thở đều, mà ngắn, mỗi hơi chỉ tới nửa chừng ngực rồi thả ra. Ngọn đèn cháy đứng.

Kình ngồi một lúc. Rồi nó cúi xuống, gục đầu lên mép ván, sát bên hai bàn tay ngoại đang ôm cái muỗng. Má nó chạm vô mép mền. Mền có mùi thuốc, mùi trầu, mùi khói bếp.

Qua khung cửa buồng, qua nhà trên tối om, ra tới bậc cửa, có một cái bóng nhỏ ngồi quay lưng vào nhà. Từ chạng vạng tới giờ, cái bóng đó chưa đổi chỗ.