Cái bọc nằm gọn trong hai lòng bàn tay Piên, gói bằng lá chuối khô, buộc lạt tre ba vòng chữ thập, nặng hơn một nắm cơm một chút.

"Thuốc cho mẹ con," ngoại nói.

Piên ngó cái bọc. Lá chuối còn thơm mùi nắng. Qua mấy kẽ lá, cô ngửi được mùi rễ khô, mùi vỏ cây, một mùi hăng hăng như gừng mà không phải gừng.

"Thuốc gì ngoại?"

"Thuốc cho cái ho của mẹ con. Con kể ngoại nghe hồi nước nổi. Mẹ con ho về đêm, ho tới sáng, gió núi xuống là ho." Ngoại nằm nghiêng, kéo mền lên ngực. "Ngoại bốc theo con kể. Con Nghêu coi lại rồi."

"Một thang hai tiền mà nè." Piên móc trong túi áo ra xâu tiền nhỏ, đếm. "Piên trả ngoại."

"Ngoại không lấy."

"Ngoại bán thuốc hai tiền một thang. Cả ấp ai cũng trả."

"Cả ấp trả. Con không trả."

"Sao Piên không trả?"

"Tại ngoại nói vậy." Ngoại gạt xâu tiền trong tay cô ra, gạt nhẹ, mà dứt khoát. "Cất đi. Đi đường xa cần tiền."

Piên cầm xâu tiền lơ lửng. Cô muốn nói thêm một câu. Ở bản, nhận của người ta mà không trả là nợ, nợ thì phải nhớ, nhớ thì phải hát lại cho người ta nghe vào một ngày nào đó. Cô không biết nói câu đó sao cho ngoại hiểu.

Cô cất xâu tiền.

"Vậy Piên hát cho ngoại nghe. Hát thay tiền mà nè."

"Ừ. Hát đi."

Piên ngồi xuống mép ván. Cô móc tờ giấy gấp tư trong vạt áo ra, mở ra trên đùi. Lời Khuê chép, chấm than của cô, cái gạch ngang nhỏ cạnh dòng đầu. Cô không cần nhìn. Cô vẫn mở ra, như người ta đặt cuốn sổ trước mặt cho yên tâm.

Cô đặt bàn tay lên ngực, nhắm mắt.

Lần này cô hát có lời.

"Ví dầu cầu ván đóng đinh..."

Cô hát chậm. Tới chỗ khó đi, cô giữ hơi nửa nhịp, rồi ngân qua chỗ chữ hụt, không điền chữ nào. Cô hát hết bài. Trong đầu cô có một gương mặt: nốt ruồi nhỏ dưới mắt trái, tóc búi lệch về bên phải, cười thì nhắm tịt mắt. Cái mặt Kình tả cho cô hôm trước ở bếp, trước sáng Gò Mít.

Cô mở mắt. Ngoại vẫn nhắm.

Ngoại nằm im lâu. Một giọt nước ở khóe mắt ngoại chảy ngang qua thái dương, thấm vô gối. Ngoại không đưa tay lau.

"Con hát giống con Liễu," ngoại nói.

Piên giữ yên tay trên ngực.

"Cô Liễu là má Kình hả ngoại?"

Ngoại gật. Gật một cái, đầu chà lên gối.

"Giống chỗ nào ngoại?"

"Chỗ khó đi. Con Liễu cũng giữ hơi chỗ đó. Ai dạy nó giữ hơi thì ngoại không biết." Ngoại mở mắt, ngó lên mái lá. "Ngoại tưởng con nghe thằng Kình hát rồi bắt chước."

"Kình hát chỗ đó cũng giữ hơi. Piên học của Kình."

"Thằng Kình học của má nó." Ngoại thở ra. "Vậy là con học của con Liễu."

Piên gấp tờ giấy lại, chậm, theo đúng mấy nếp cũ.

"Ngoại kể Piên nghe đi. Cô Liễu hát sao?"

"Hỏi thằng Kình."

"Piên muốn nghe ngoại kể."

"Thằng Kình nó nghe nhiều hơn ngoại. Tối nào con Liễu cũng chở nó..." Ngoại ngừng. Môi ngoại mím lại. "Mà nó không nhớ đâu."

Piên không hỏi nó không nhớ cái gì. Cô biết. Cô biết từ cái bữa ở chái sau, Kình ngó cây cầu khỉ tre mà nói cầu nhà mình hồi nhỏ giống cái đó. Từ cái bữa ở buồng này, ngoại nói con nhớ giùm nó.

"Ngoại nè," cô nói. "Piên nhớ giùm rồi."

"Ừ." Ngoại nắm tay cô. "Ngoại biết."

Ngoại nằm im một lúc. Rồi ngoại nói, giọng khác, giọng dặn đồ.

"Con Piên."

"Dạ."

"Mẹ con mà gởi thư kêu, con về liền."

Piên ngẩng lên.

"Về liền nghe. Đừng đợi ai cho phép." Ngoại siết tay cô. "Kể cả Giám."

"Giám không cho thì sao ngoại?"

"Thì con về trước, Giám cho sau."

"Sao ngoại nói vậy?"

Ngoại ngó cô, cái ngó lâu như ngó coi nồi thuốc đã cạn tới đâu.

"Người hát phải ở gần người nghe," ngoại nói. "Ở xa thì hát cho ai."

Piên cầm bọc thuốc trong một tay, tay kia vẫn để trong tay ngoại. Cô không trả lời. Cô gật đầu. Gật một cái, như người ta gật khi nghe một câu hát đúng nhịp.

Chạng vạng, cô bưng ca nước vô buồng.

Tới cửa buồng, cô dừng. Thầy Khiêm ngồi ở cái ghế cạnh ván, cái hộp kim để trên đùi, không mở. Ngoại nằm nghiêng về phía thầy. Đèn chưa thắp. Ánh chiều lọt qua khe vách nằm vắt ngang hai người già thành từng sọc.

"Ông giữ nó," ngoại nói.

Thầy Khiêm không trả lời ngay.

"Ngày trước ta không giữ được ai," thầy nói.

"Thì giờ giữ."

Thầy không nói gì nữa. Thầy đặt bàn tay lên mép ván, cạnh bàn tay ngoại, không chạm.

Piên đứng ở cửa. Cô không bước vô. Cô cũng không lùi ra. Ca nước trong tay cô nguội dần, mặt nước run nhè nhẹ theo nhịp tay cô. Môi cô mấp máy một câu tiếng Tày. Một câu mẹ cô hay nói lúc ngồi bên bếp khuya chờ nồi cháo ngô sôi. Cô không nói thành tiếng. Câu đó chỉ đi tới đầu lưỡi, rồi nằm lại đó.

"Con Piên đứng ngoài đó hả?" ngoại hỏi, không quay đầu.

"Dạ."

"Vô đi. Nước nguội rồi kìa."

Cô bước vô, đặt ca nước lên ghế. Thầy Khiêm đứng dậy, cầm hộp kim, đi ra hiên. Đi ngang cô, thầy gật đầu một cái rất nhẹ.

Piên ra lại nhà ngoài. Trời tối hẳn. Kình từ sau bếp đi lên, một tay xách ngọn đèn dầu vừa thắp, ánh đèn chao trên mặt nó. Nó không nói gì với cô. Nó đi thẳng vô buồng, đặt đèn lên ghế cạnh ca nước, ngồi xuống đất, lưng dựa vô mép ván, sát bên giường ngoại.

Piên đứng ở khung cửa nhà ngoài, ngó ra hiên.

Ngoài hiên, Cộc ngồi trên bậc cửa, lưng quay vào nhà. Cái bóng nhỏ ngồi im, hai tai cụp, mặt hướng ra con rạch tối. Ngoài kia không có gì để nhìn, chỉ có nước đen và tiếng ếch, mà nó vẫn nhìn.